Ngày nay đi khắp Thái Nguyên, kiếm được một bụi cỏ gà đã khó, chứ nói gì đến việc tìm vài chục “con gà” để chọi như thuở xưa. Vậy mà chỉ vài thập kỷ trước, từ thành phố đến miền quê, lũ trẻ chúng tôi vẫn say mê trò chơi dân dã ấy đến lạ.
- “Vị tha trong tình thương không chọn đối tượng” – đạo lý Nguyễn Du gửi lại đời sau
- Cháy rừng Inje: Thủ tướng Hàn Quốc chỉ đạo sơ tán khẩn cấp
- Trung Quốc phát hiện mỏ vàng lớn nhất trong hơn 70 năm
Ký ức nghèo mà vui, thiếu thốn mà rộn ràng
Thuở 8X, đời sống vật chất còn chật chội, nhưng tuổi thơ thì giàu có vô cùng. Trẻ con Thái Nguyên bấy giờ, quần áo có khi vá chằng vá đụp, cơm bữa rau bữa cháo, nhưng chỉ cần buộc trâu ngoài đồng, hay tan học sớm chốc lát là đã chạy ùa ra bãi để bày đủ trò: đánh đáo, nhảy dây, búng bi, đá cầu… Và trong nhóm trò chơi ấy, chọi cỏ gà luôn giữ một vị trí đặc biệt.
Sau những cơn mưa hạ, đồng làng xanh mướt lên một tầng thảm cỏ chỉ dày mịn. Những sợi cỏ bò dài trên nền đất, khỏe khoắn, dẻo dai. Khi gặp điểm mọc thuận lợi, đầu sợi cỏ phình to, dựng lên như cái mào gà. Đó chính là khoảnh khắc lũ trẻ reo lên sung sướng: “Có gà rồi!”.
Đi tìm “chiến kê” – cả một nghệ thuật
Dù cỏ đầy đồng, nhưng “gà chiến” lại hiếm vô cùng. Muốn thắng phải biết chọn: cọng nào tía màu, cứng đanh, thân dài dẻo dai mới chống đỡ nổi những cú quật mạnh. Đứa nào có “mắt nghề” chỉ cần cúi xuống vài phút là nhặt được bộ sưu tập gà ngon lành; còn đứa chậm thì phải trườn bò tìm tới tối mịt.
Mặt mũi đứa nào cũng lấm lem, có hôm tắm kỳ ba ngày vẫn còn vệt đất trên trán. Nhưng vui thì đâu ai để ý… Chỉ cần nắm trong tay vài “con gà” ưng ý, là lòng đã rộn ràng hơn cả được phát bánh kẹo. Nó không cần tiền, chẳng đòi đạo cụ cầu kỳ – chỉ cần một cọng cỏ chỉ mọc ven đê sau mưa là có thể biến thành “chiến kê” oanh liệt rồi.
Chọi cỏ gà – trò chơi của kỹ nghệ và sự tinh ý
Luật chơi đơn giản. Hai đứa đứng đối diện, mỗi đứa cầm thân cỏ, đưa đầu “gà” ra phía trước. Đứa này quật xuống, đứa kia đỡ, rồi đổi lượt nhau cho đến khi đầu cỏ đứt lìa. Hết nắm cỏ trước là thua.
Nhưng trong cái đơn giản ấy lại có đủ khéo léo, tinh tế và cả sự… lém lỉnh trẻ thơ.
Khi chém phải miết cổ tay thật gọn để dồn lực vào cú đánh. Khi bị đánh thì lại phải thả lỏng tay, “ăn theo lực đối phương”, giống cách người lớn nói: mềm mại để bền bỉ hơn.
Càng chơi càng rút kinh nghiệm, càng rút kinh nghiệm càng thắng, mà càng thắng thì càng tự tin. Đời sống khó khăn, nhưng cái niềm vui tự thân ấy khiến bọn trẻ thấy mình giàu có lắm.
Phần thưởng cho đứa thắng cuộc?
Chỉ là củ khoai luộc, bắp ngô nướng, hoặc đôi khi đơn giản là được cõng bạn chạy một quãng đồng. Vậy mà lũ trẻ chúng tôi hò reo như thể vừa giành cúp vô địch. Cái vui trong trẻo ấy, giờ nghĩ lại vẫn thấy ấm lòng.
Còn đâu những mùa cỏ gà?
Giờ trở về quê, nhìn những cánh đồng làng phẳng lặng, thưa bóng trẻ chăn trâu, thấy lòng se lại. Cỏ gà chẳng còn nhiều, lũ nhỏ cũng không còn chơi trò ấy. Mọi thứ thay đổi, cuộc sống hiện đại tiện nghi hơn, nhưng có cái gì đó trong trẻ chúng ta dường như đã thiếu đi – cái sự tự do khám phá, cái hồn nhiên trải nghiệm với thiên nhiên, cái vui chạm đất, chạm gió, chạm vào cọng cỏ mong manh mà dai sức.
Chọi cỏ gà không chỉ là trò chơi. Nó là cả một thời tuổi thơ mộc mạc – nghèo vật chất nhưng giàu yêu thương, giàu tình bạn, giàu sự hồn hậu. Một thời mà chỉ cần cọng cỏ chỉ thôi cũng đủ thắp sáng cả buổi chiều.
