Đề xuất kích hoạt bình ổn khi giá xăng dầu tăng mạnh trong một tháng

Bộ Công Thương đề xuất cơ chế bình ổn khi giá xăng dầu tăng liên tiếp trong một tháng với mức cộng dồn từ 20% trở lên. Biện pháp này nhằm kiểm soát biến động thị trường, giảm áp lực lạm phát và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô. Đề xuất cũng nêu rõ vai trò phối hợp giữa các bộ ngành trong việc theo dõi và điều hành giá.

Cơ chế kích hoạt bình ổn khi giá xăng dầu tăng mạnh

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến về dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định kinh doanh xăng dầu. Nội dung đáng chú ý là đề xuất cơ chế bình ổn giá đối với xăng, xăng sinh học và dầu diesel. Theo dự thảo, cơ chế bình ổn sẽ được kích hoạt khi giá bán lẻ xăng dầu tăng liên tiếp trong một tháng. Mức tăng cộng dồn phải đạt từ 20% trở lên. Biên độ tăng được đánh giá là lớn và có nguy cơ tác động đến kinh tế vĩ mô.

Việc tăng giá kéo dài có thể gây áp lực lạm phát. Điều này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và đời sống người dân. Vì vậy, cơ quan quản lý đề xuất cơ chế theo dõi chặt chẽ biến động thị trường. Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính phân tích diễn biến giá. Sau đó, hai bộ sẽ báo cáo Chính phủ xem xét quyết định các biện pháp bình ổn. Việc đánh giá dựa trên mức giá bán lẻ do các thương nhân đầu mối công bố.

Nhóm doanh nghiệp này chiếm hơn 70% tổng sản lượng thị trường xăng dầu. Đây được xem là nhóm đại diện phản ánh xu hướng giá. Sau khi có chủ trương của Chính phủ, Bộ Công Thương sẽ hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp bình ổn theo quy định của Luật Giá. Cơ chế bình ổn có thể kết hợp nhiều công cụ quản lý. Trong đó có điều tiết cung cầu và sử dụng các công cụ tài chính. Mục tiêu là hạn chế biến động giá quá mạnh trong thời gian ngắn.

Nhân viên tại một cửa hàng nhiên liệu xăng dầu. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

Quỹ bình ổn giá và hoạt động của thị trường xăng dầu

Một trong những công cụ điều hành giá là Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Quỹ này được thành lập từ năm 2009 theo quy định về kinh doanh xăng dầu. Nguyên tắc hoạt động là trích lập khi giá thấp và chi sử dụng khi giá tăng cao. Mục tiêu của quỹ là giảm áp lực tăng giá trên thị trường. Quỹ không nằm trong cân đối ngân sách nhà nước. Các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu trực tiếp quản lý và sử dụng.

Nguồn quỹ được quản lý tại tài khoản ngân hàng riêng của doanh nghiệp. Mức trích lập và chi sử dụng do cơ quan quản lý quyết định theo từng kỳ điều hành giá. Tuy nhiên, từ cuối năm 2023 đến nay, cơ quan quản lý chưa thực hiện trích lập hoặc chi quỹ. Tính đến cuối quý III năm 2025, quỹ còn dư hơn 5.617 tỷ đồng.

Trong số đó, một số doanh nghiệp có số dư lớn. Petrolimex dẫn đầu với hơn 3.085 tỷ đồng. Tiếp theo là Dầu khí Đồng Tháp với 461 tỷ đồng. Dầu khí TP HCM có khoảng 328 tỷ đồng. Thanh Lễ khoảng 391 tỷ đồng và Xăng dầu quân đội khoảng 300 tỷ đồng. Ngoài cơ chế bình ổn, dự thảo cũng giữ nguyên quyền tự công bố giá bán lẻ của doanh nghiệp đầu mối. Các doanh nghiệp sẽ kê khai giá và gửi báo cáo về cơ quan quản lý qua hệ thống phần mềm.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, đến cuối tháng 2 cả nước còn 33 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu. Thị trường cũng có khoảng 250 thương nhân phân phối. Năm 2025, tổng sản lượng tiêu thụ xăng dầu đạt khoảng 26,4 triệu m3, tấn. Bình quân mỗi tháng tiêu thụ khoảng 2,2 triệu m3, tấn. Lượng tồn kho cuối năm đạt khoảng 1,7 triệu m3, tấn, đáp ứng yêu cầu dự trữ.

Theo: VnExpress