Vận tải biển: Thiệt hại khổng lồ sau hai tháng xung đột tại Trung Đông

Tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz khiến các hãng tàu lớn sụt giảm lợi nhuận nghiêm trọng và phải liên tục thay đổi lộ trình.

Vận tải biển gặp khó khi quy trình kiểm tra bị siết chặt

Xung đột kéo dài hai tháng qua tại khu vực Trung Đông đã đẩy hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz vào tình trạng tê liệt. Mặc dù ngày 03/05 có nỗ lực triển khai các hành lang an toàn, nhưng đến ngày 05/05 mọi hoạt động đã phải dừng lại để phục vụ đàm phán. Việc di chuyển qua khu vực này hiện vô cùng nguy hiểm do các mối đe dọa từ xuồng cao tốc và thiết bị bay không người lái. Ngày 06/05, tập đoàn CMA CGM đã ghi nhận thiệt hại đối với một tàu container do bị tấn công khi đang lưu thông.

Số lượng tàu thuyền đi qua eo biển này đã giảm mạnh so với mức bình thường 100-135 tàu mỗi ngày. Theo quy định mới, các phương tiện phải tuân thủ quy trình kiểm soát do phía Iran điều hành, bao gồm việc cung cấp thông tin chi tiết về hàng hóa và nhân sự. Điều này tạo ra rào cản lớn do nguy cơ vi phạm các quy định trừng phạt quốc tế từ Mỹ và EU. Thống kê cho thấy hơn 1.550 tàu với khoảng 22.500 thủy thủ hiện vẫn đang bị mắc kẹt tại khu vực Vịnh Ba Tư.

Sự hiện diện của lực lượng Hải quân Mỹ nhằm phong tỏa các cảng của Iran càng khiến tình hình thêm căng thẳng. Các chuyên gia pháp lý nhấn mạnh rằng vấn đề an toàn trên tuyến đường này vẫn là thách thức lớn nhất đối với các chủ tàu và công ty bảo hiểm. Những hình ảnh vệ tinh và thực địa ngày 04/05 cho thấy sự kiểm soát chặt chẽ của phía Iran đối với dòng lưu chuyển hàng hóa qua eo biển chiến lược. Mọi nỗ lực khôi phục tự do hàng hải dường như vẫn còn rất xa vời.

Chi phí bảo hiểm leo thang gây áp lực lên giá hàng hóa

Toàn cảnh khu vực vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz, vịnh Oman và biển Arab trên bản đồ. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

Hệ quả từ cuộc xung đột không chỉ dừng lại ở việc chậm trễ mà còn nằm ở gánh nặng tài chính khổng lồ. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng vọt lên mức 3-10% giá trị hàng hóa, so với mức dưới 1% trước đó. Tập đoàn Hapag-Lloyd báo cáo mỗi tuần họ mất khoảng 60 triệu USD chi phí phát sinh và phải chuyển hướng một số tuyến sang đường bộ. Tuy nhiên, phương án đường bộ chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu vận tải và không thể thay thế hoàn toàn đường biển.

Vào ngày 07/05, Maersk công bố kết quả kinh doanh quý I với lợi nhuận sụt giảm mạnh 36%, chỉ còn 1,73 tỷ USD. Doanh nghiệp này nhận định chiến sự tại Iran đang trực tiếp đe dọa triển vọng giá cước và sản lượng container toàn cầu năm 2026. Mặc dù một số tàu như Alliance Fairfax đã thoát ra ngoài an toàn vào ngày 04/05, nhưng đây không phải là giải pháp cho toàn bộ ngành. Cổ phiếu của các hãng tàu lớn đều ghi nhận mức sụt giảm đáng kể sau những báo cáo tài chính u ám.

Hiện tại, giới đầu tư và các hãng vận tải vẫn đang theo dõi sát sao mọi diễn biến ngoại giao tại Hormuz. Chuyên gia Kaho Yu từ Verisk Maplecroft khẳng định lưu lượng tàu thực tế mới là thước đo chính xác cho sự ổn định. Dù đã có những nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng từ phía Trung Quốc và Iran vào ngày 06/05, sự thận trọng vẫn là tâm lý chung. Ngành vận tải biển cần nhiều thời gian để phục hồi và ổn định trở lại sau những gián đoạn kéo dài vừa qua.

Theo: VnExpress