Thay đổi quy định về số năm đóng BHXH để hưởng lương hưu tối đa từ năm 2026

Từ năm 2026, cách tính lương hưu theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 sẽ chính thức có nhiều điều chỉnh quan trọng. Người lao động cần lưu ý số năm đóng bảo hiểm xã hội khác nhau giữa nam và nữ để đạt được mức hưởng tối đa là 75%.

Điều kiện về số năm đóng để hưởng lương hưu tối đa 75%

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa được xác định là 75% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội đối với người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và 75% mức bình quân thu nhập tháng đối với người tham gia tự nguyện. Đây là mức hưởng cao nhất mà người lao động có thể đạt được để đảm bảo an sinh khi về già. Tuy nhiên, để chạm đến con số này, lộ trình tích lũy thời gian đóng bảo hiểm của lao động nam và lao động nữ có sự phân hóa rõ rệt về số năm cần thiết.

Đối với lao động nữ, quy định mới xác định rằng 15 năm đóng bảo hiểm xã hội đầu tiên sẽ tương ứng với tỷ lệ hưởng 45%. Sau mốc thời gian này, cứ mỗi năm đóng thêm, người lao động nữ sẽ được cộng thêm 2% vào tỷ lệ hưởng lương hưu của mình. Với công thức tính toán này, để có thể nhận được mức lương hưu tối đa 75%, lao động nữ cần phải có tổng cộng đủ 30 năm tham gia đóng bảo hiểm xã hội. Việc duy trì lộ trình này giúp lao động nữ có điều kiện tiếp cận mức hưu trí cao ổn định sau quá trình cống hiến lâu dài.

Trong khi đó, lao động nam có yêu cầu về thời gian đóng bảo hiểm xã hội dài hơn để đạt cùng mức hưởng tối đa. Cụ thể, lao động nam cần hoàn thành 20 năm đóng bảo hiểm xã hội để đạt được mức hưởng khởi điểm là 45%. Tương tự như lao động nữ, sau mốc 20 năm này, mỗi năm đóng thêm sẽ được tính cộng thêm 2% vào tỷ lệ hưởng. Do đó, để hưởng mức lương hưu tối đa 75%, lao động nam phải có đủ ít nhất 35 năm đóng bảo hiểm xã hội,. Trường hợp người lao động có thời gian đóng vượt quá số năm tương ứng để hưởng 75% thì phần đóng vượt sẽ được tính trợ cấp một lần khi nghỉ hưu.

Cách tính mới cho lao động nam có thời gian tham gia ngắn

Một điểm mới mang tính nhân văn của Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành là việc áp dụng cách tính linh hoạt hơn dành cho lao động nam có thời gian tham gia ngắn. Quy định này được thiết kế nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, tạo điều kiện cho những người lao động nam bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội muộn hoặc có quá trình đóng bị gián đoạn vẫn có cơ hội nhận lương hưu hằng tháng thay vì chỉ nhận bảo hiểm xã hội một lần. Đây là thay đổi đáng kể giúp hỗ trợ nhóm đối tượng lao động yếu thế trong hệ thống an sinh.

Người dân nhận lương hưu, trợ cấp BHXH tại điểm chi trả. Ảnh: (Chụp màn hình báo Người Lao Động).

Cụ thể, đối với lao động nam có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, mức hưởng được xác định dựa trên tỷ lệ 40% cho 15 năm đầu tiên. Sau đó, với mỗi năm đóng thêm sau mốc 15 năm này, người lao động nam sẽ được cộng thêm 1% vào tỷ lệ hưởng lương hưu. Cơ chế này đảm bảo rằng ngay cả khi không đủ 20 năm đóng để bắt đầu ở mức 45%, lao động nam vẫn có một điểm tựa tài chính khi đến tuổi nghỉ hưu với mức tỷ lệ hưởng được tích lũy dần theo từng năm đóng thực tế.

Sự điều chỉnh này giúp giảm bớt áp lực về số năm đóng tối thiểu cho nam giới, khuyến khích họ duy trì việc tham gia hệ thống bảo hiểm xã hội lâu dài nhất có thể. Thay vì phải rời bỏ hệ thống do lo ngại không đủ năm hưởng lương hưu, người lao động nam có thể an tâm tích lũy để có được nguồn thu nhập ổn định khi về già. Theo đánh giá từ các cơ quan chức năng, chính sách này giúp củng cố niềm tin của người lao động vào hệ thống an sinh quốc gia và giảm thiểu tình trạng nhận bảo hiểm một lần đang có xu hướng gia tăng.

Giải pháp gia tăng mức hưởng và lưu ý khi nghỉ hưu sớm

Người lao động cũng cần đặc biệt lưu ý đến các trường hợp nghỉ hưu trước tuổi vì điều này sẽ làm giảm đáng kể tỷ lệ hưởng lương hưu thực tế. Trừ các trường hợp đặc biệt theo quy định pháp luật, mỗi năm nghỉ hưu sớm người lao động sẽ bị trừ 2% tỷ lệ hưởng. Đối với những trường hợp có tháng lẻ, nếu thời gian nghỉ sớm dưới 6 tháng thì không bị giảm tỷ lệ, nhưng nếu từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng thì sẽ bị giảm 1%. Do đó, việc cân nhắc thời điểm nghỉ hưu là vô cùng quan trọng để bảo toàn quyền lợi tối đa.

Để tăng mức hưởng lương hưu một cách hợp pháp, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đưa ra các giải pháp giúp người lao động cải thiện nguồn thu nhập tương lai. Một trong những phương án hiệu quả là người lao động có thể cân nhắc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trên mức tiền lương cao hơn nhằm nâng mức bình quân làm căn cứ tính lương hưu. Với người tham gia tự nguyện, họ có quyền lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng phù hợp với điều kiện kinh tế; mức đóng càng cao và thời gian tham gia càng dài thì lương hưu nhận được càng lớn.

Ngoài ra, từ ngày 10-5, chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung đã được triển khai nhằm giúp người lao động tích lũy thêm thu nhập. Đây là loại hình bảo hiểm tự nguyện hoạt động theo nguyên tắc thị trường, cho phép người lao động và doanh nghiệp cùng đóng góp vào tài khoản hưu trí cá nhân. Nhà nước hiện có các chính sách ưu đãi thuế để khuyến khích tham gia loại hình này, tạo thêm một tầng bảo vệ tài chính bên cạnh lương hưu từ bảo hiểm xã hội bắt buộc, giúp người dân an tâm hơn với cuộc sống sau khi rời khỏi thị trường lao động.

Theo: Báo Người Lao Động