TPHCM hướng tới đô thị xanh hạn chế chung cư cao tầng ở trung tâm

Định hướng không xây thêm chung cư cao tầng tại trung tâm TPHCM được kỳ vọng mở ra giai đoạn tái cấu trúc đô thị theo hướng xanh và bền vững hơn.

Không gian công cộng đang trở thành ưu tiên mới của đô thị

Trong nhiều năm qua, TPHCM liên tục đối mặt với bài toán quá tải hạ tầng, áp lực dân số và thiếu hụt không gian công cộng. Khi quỹ đất nội đô ngày càng hạn hẹp, mô hình phát triển dồn nén dân cư vào khu vực trung tâm đã bộc lộ nhiều giới hạn. Việc thành phố đưa ra chủ trương hạn chế xây thêm chung cư cao tầng ở lõi đô thị được xem là bước điều chỉnh quan trọng trong chiến lược phát triển lâu dài. Đây được xem là bước chuyển mang tính nền tảng đối với tương lai của đô thị lớn nhất cả nước.

Khu đất rộng hơn 1,4ha tại vị trí nhà thi đấu Phan Đình Phùng cũ từng là hình ảnh quen thuộc của sự dang dở giữa trung tâm TPHCM. Sau nhiều năm quây tôn kín mít, khu vực này mới được chỉnh trang thành công viên tạm thời với cây xanh, đường dạo và các khu vực sinh hoạt cộng đồng. Nhiều gia đình đưa con nhỏ tới chụp ảnh, người cao tuổi có thêm nơi đi bộ và du khách cũng bất ngờ trước một khoảng xanh xuất hiện giữa lõi đô thị đông đúc, mỗi khoảng xanh đều mang ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện chất lượng sống.

Đây không chỉ là câu chuyện chỉnh trang mỹ quan đô thị mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe, môi trường và nhu cầu thư giãn của cư dân thành phố. Điều này giúp thúc đẩy kinh tế nhưng cũng kéo theo áp lực lớn lên giao thông, hạ tầng kỹ thuật và môi trường sống. Khi mật độ dân cư ngày càng cao, những khoảng không gian mở dần trở nên hiếm hoi. Một đô thị hiện đại không thể chỉ phát triển bằng bê tông và cao ốc, mà cần dành đủ không gian cho con người nghỉ ngơi, kết nối và tận hưởng môi trường sống chất lượng.

Hạn chế cao tầng ở lõi đô thị là bước đi giảm áp lực hạ tầng

Chủ trương không xây thêm chung cư cao tầng tại trung tâm được xem là giải pháp cần thiết trong bối cảnh hạ tầng nội đô đã tiến gần giới hạn chịu tải. Nhiều tuyến đường tại TPHCM hiện thường xuyên ùn tắc kéo dài, đặc biệt ở các khu vực tập trung nhiều dự án nhà ở mật độ cao. Không chỉ giao thông, hệ thống thoát nước, trường học, bệnh viện và các dịch vụ công cộng cũng chịu áp lực lớn khi dân số liên tục tăng nhanh tại khu vực trung tâm. Việc tiếp tục cấp phép thêm các dự án cao tầng có thể khiến tình trạng quá tải trở nên nghiêm trọng hơn trong tương lai.

Thay vì tập trung mọi hoạt động vào lõi nội đô, các đô thị hiện đại thường phát triển theo mô hình đa cực với hệ thống vệ tinh kết nối đồng bộ. Các tuyến đường sắt đô thị, tuyến kết nối Thủ Thiêm – Long Thành hay tuyến Bến Thành – Cần Giờ được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian phát triển đô thị về phía ngoại thành. Khi giao thông kết nối thuận lợi hơn, người dân có thể sinh sống ở khu vực xa trung tâm nhưng vẫn dễ dàng tiếp cận nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu.

Song song đó, thành phố cũng định hướng phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp và mô hình nhà ở dành cho công nhân. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm nhu cầu an cư của người lao động trong quá trình mở rộng không gian đô thị. Việc tái phân bổ dân cư và phát triển nhà ở ra vùng ven sẽ chỉ hiệu quả nếu được triển khai đồng bộ với hạ tầng giao thông và dịch vụ công cộng. Nếu thiếu kết nối, nguy cơ hình thành những khu đô thị xa trung tâm nhưng thiếu tiện ích sẽ tiếp tục tạo ra áp lực quay trở lại nội đô.

Tái cấu trúc siêu đô thị cần tầm nhìn dài hạn và cơ chế rõ ràng

Hiện nay, khái niệm “khu vực lõi trung tâm” vẫn chưa được xác định cụ thể về ranh giới địa lý, dẫn đến nhiều băn khoăn cho doanh nghiệp và người dân. Khi chưa có tiêu chí rõ ràng, việc kiểm soát chiều cao công trình và mật độ xây dựng có thể gặp khó khăn trong quá trình áp dụng thực tế. Đây là vấn đề quan trọng bởi quy hoạch đô thị không chỉ ảnh hưởng đến diện mạo thành phố mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi đầu tư và thị trường bất động sản.

Một yếu tố khác được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là cần công khai danh mục các khu đất sẽ ưu tiên chuyển đổi thành công viên và không gian công cộng. Việc minh bạch về thời gian thực hiện, quy mô và định hướng sử dụng sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về chiến lược phát triển của thành phố. Bên cạnh đó, quá trình tái cấu trúc siêu đô thị không thể chỉ dựa vào việc hạn chế cao tầng ở trung tâm. Điều quan trọng hơn là xây dựng được hệ sinh thái đô thị cân bằng giữa nhà ở, hạ tầng, giao thông, môi trường và tiện ích công cộng.

Việc minh bạch về thời gian thực hiện, quy mô và định hướng sử dụng sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về chiến lược phát triển của thành phố. TPHCM hôm nay là kết quả của nhiều quyết định quy hoạch trong quá khứ. Nhưng diện mạo của thành phố trong nhiều thập kỷ tới sẽ được quyết định bởi những lựa chọn đang được thực hiện ở thời điểm hiện tại. Nếu ưu tiên cho không gian xanh và chất lượng sống được duy trì nhất quán, TPHCM có thể tạo ra bước chuyển quan trọng trong hành trình phát triển đô thị bền vững.

Theo: Báo Dân trí