Chuyên gia cảnh báo 5 nhóm nguy cơ đe dọa trẻ em trực tuyến và đề xuất giải pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường số qua hệ thống bảo vệ kép.
- Quy định khai báo thông tin nhập cảnh Phú Quốc bắt buộc từ 01/6
- Xe bồn phục vụ dự án cao tốc cán tử vong người đi xe máy
- Dưa hấu và những lợi ích sức khỏe tim mạch đáng chú ý
Nhận diện 5 nhóm nguy cơ và tác động tâm lý tiêu cực trực tuyến
Hiện nay trẻ em đang đối mặt với nhiều nguy cơ lớn trên không gian mạng hiện đại. Theo TS. Phạm Văn Tư thì có 5 nhóm nguy cơ chính gây tổn thương cho trẻ em hiện nay. Nhóm đầu tiên là nguy cơ bị bắt nạt trực tuyến thông qua các hành vi xúc phạm và đe dọa. Những kẻ xấu thường dùng hình ảnh nhạy cảm để cô lập hoặc phát tán thông tin làm hại trẻ. Nguy cơ tiếp theo là bị quấy rối tình dục hoặc dụ dỗ gửi hình ảnh riêng tư bí mật. Những kẻ lừa đảo thường giả danh người nổi tiếng để thao túng tâm lý các em nhỏ. Trẻ cũng dễ tiếp xúc với nội dung độc hại như bạo lực hoặc khiêu dâm trực tuyến. Thậm chí xuất hiện các nhóm hướng dẫn tự sát hoặc sử dụng chất gây nghiện nguy hiểm. Nguy cơ cuối cùng là tình trạng nghiện Internet và các trò chơi trực tuyến kéo dài. Những vấn đề từ thế giới ảo thường gây ra hậu quả nghiêm trọng trong đời thực.
Mạng xã hội thường đóng vai trò khuếch đại những vấn đề tâm lý sẵn có ở trẻ. Nhiều em thiếu sự quan tâm và thấu cảm cần thiết từ phía gia đình mình. Áp lực học tập và tổn thương quan hệ khiến trẻ tìm đến thế giới ảo nhiều hơn. Tuy nhiên trẻ lại thiếu kỹ năng phòng ngừa chủ động trước các cạm bẫy tinh vi. Việc thiếu nguồn trợ giúp phù hợp khiến các vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn. Mạng xã hội không tạo ra tất cả vấn đề nhưng làm chúng khó kiểm soát hơn. Thông tin tiêu cực lan nhanh khiến trẻ em dễ bị chìm trong sự hoảng loạn kéo dài. Cha mẹ đôi khi chưa biết cách đồng hành đúng đắn cùng con cái trên mạng. Sự thiếu kỹ năng của trẻ và người lớn tạo ra khoảng trống an toàn lớn. Thế giới ảo có thể làm các vấn đề thực tế trở nên trầm trọng và nguy hiểm.
Thực tế cho thấy trẻ thường chọn im lặng thay vì tìm kiếm sự giúp đỡ bên ngoài. Các em sợ bị người lớn chất vấn về việc kết bạn với những người xấu. Nhiều trẻ mất niềm tin rằng cha mẹ có thể hiểu và giúp đỡ được mình. Tình trạng âm thầm chịu đựng diễn ra phổ biến trong cộng đồng học sinh hiện nay. Sự đe dọa từ những kẻ ẩn danh khiến trẻ lo sợ ảnh hưởng đến gia đình. Trẻ em cần cảm giác được lắng nghe hơn là những lời chỉ trích nặng nề. Việc im lặng kéo dài khiến các tổn thương tâm lý trở nên sâu sắc hơn. Đây là rào cản lớn nhất trong công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường số. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng niềm tin nơi trẻ nhỏ. Một số trẻ chia sẻ rằng các em sợ bị hỏi tại sao không cẩn thận.
Gia đình cần chú ý các tín hiệu cảnh báo sớm từ thay đổi của trẻ em. Trẻ có thể đột ngột thu mình hoặc ít nói chuyện hơn so với trước. Việc ngại đến trường và kết quả học tập giảm sút cũng là dấu hiệu xấu. Trẻ thường xuyên xóa lịch sử trò chuyện để che giấu hành vi sử dụng thiết bị. Biểu hiện hoảng loạn khi nhận tin nhắn hoặc cuộc gọi cần được quan tâm ngay. Các em dễ rơi vào trạng thái tự ti và tự trách móc bản thân mình. Những thay đổi đột ngột về cảm xúc là tiếng chuông cảnh báo cho nhà trường. Sự can thiệp kịp thời sẽ giúp ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc xảy ra. Trẻ có thể nói những câu mang tính tuyệt vọng khi rơi vào bế tắc. Gia đình và nhà trường cần kịp thời can thiệp để hỗ trợ các em nhỏ.
Thiết lập cơ chế phối hợp bảo vệ trẻ em trên môi trường số
Bác sĩ Đỗ Thị Yến cho biết nhiều trẻ nhập viện khi đã có biểu hiện nặng. Tình trạng mất ngủ và bất ổn cảm xúc kéo dài dẫn đến hành vi tự sát. Áp lực từ kỳ vọng học tập quá lớn khiến trẻ không thừa nhận bệnh lý. Phần lớn trẻ đến viện trong thế bị động do người thân phát hiện bất thường. Khi trẻ sống quá lâu trong thế giới ảo thì việc quay lại rất khó. Từ nhận thức sai lệch đến hành vi sai lệch thường có khoảng cách rất ngắn. Không có công thức chung cho tất cả các gia đình trong việc can thiệp này. Mọi giải pháp cần được cá thể hóa theo từng hoàn cảnh của mỗi đứa trẻ. Gia đình cần học cách lắng nghe thay vì chỉ áp đặt mong muốn lên con. Sự đồng hành của cha mẹ là yếu tố sống còn để cứu đứa trẻ.
Chuyên gia đề xuất xây dựng hệ thống bảo vệ kép từ gia đình và nhà trường. Cha mẹ cần dành thời gian chất lượng để lắng nghe tâm tư của con cái. Việc hướng dẫn trẻ thói quen xả và sạc cảm xúc đúng cách là cần thiết. Đồng hành hỗ trợ trẻ sử dụng mạng an toàn là nhiệm vụ của phụ huynh. Nhà trường nên áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực cho học sinh mình. Cần tôn trọng và chấp nhận sự khác biệt của từng cá nhân trong trường. Chương trình quản trị cảm xúc nên được đưa vào thực hành giữa các tiết học. Sự phối hợp này giúp ngăn chặn tổn thương kéo dài cho trẻ em hiện nay. Cần có cơ chế phối hợp hiệu quả và các chế tài cụ thể cho cam kết. Sự phối hợp kịp thời giúp tránh các vụ việc gây tác động tiêu cực.
Đại úy Nguyễn Tuấn Huy cảnh báo về thủ đoạn thao túng tâm lý tinh vi. Kẻ xấu lợi dụng sự nhận thức chưa hoàn chỉnh của trẻ để lừa đảo. Khi bị đe dọa thì trẻ thường rơi vào trạng thái sợ hãi và mất bình tĩnh. Các đối tượng cố tình cô lập nạn nhân với gia đình để dễ ép buộc. Việc thao túng tâm lý giúp chúng tiếp tục gây sức ép để lừa đảo. Công tác phòng chống tội phạm mạng cần sự vào cuộc của lực lượng chức năng. Những vụ việc trên không gian mạng gây tác động xấu đến danh dự trẻ. Hội đồng Đội phường Hoàn Kiếm đang triển khai nhiều lớp học kỹ năng số. Các tình nguyện viên hướng dẫn trẻ cách bảo vệ thông tin cá nhân an toàn. Học sinh được dạy cách ứng xử văn minh và nhận biết dấu hiệu lạ.
Lớp học kỹ năng số giúp trẻ em biết cách tìm kiếm nguồn sự hỗ trợ. Trẻ không tùy tiện kết bạn với người lạ và không chia sẻ ảnh riêng. Các tình huống thực tế và trò chơi tương tác giúp trẻ dễ dàng ghi nhớ. Trong tháng 4 thì Tổng đài 111 nhận được nhiều cuộc gọi của trẻ em. Các em thường chia sẻ về áp lực thi cử và lựa chọn nguyện vọng học. Nhiều trẻ gặp vấn đề tâm lý nhưng bố mẹ lại không tin trẻ bệnh. Có trường hợp trẻ có hành vi tự hại bản thân nhưng bị từ chối khám. Đoàn phường Hoàn Kiếm kỳ vọng tạo nên mạng lưới đồng hành gần gũi nhất. Những hoạt động này giúp tạo nên lá chắn bảo vệ trẻ trước rủi ro. Mục tiêu là hỗ trợ tâm lý kịp thời cho học sinh thi cuối cấp.
Theo: Báo Tiền Phong
