Các nhà khoa học đang nỗ lực giải mã liệu biến đổi khí hậu El Nino có là nguyên nhân khiến hiện tượng này mạnh lên hay không để cảnh báo sớm toàn cầu.
- Thái Nguyên chính thức thành lập 8 phường mới
- Thanh Hóa khống chế vụ cháy rừng tại phường Hải Bình sau hơn một ngày
- Phát hiện mới về quá trình diễn ra cái chết của Mặt Trời
Tranh luận khoa học về biến đổi khí hậu El Nino và các mô hình nhiệt độ
Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ thông báo hiện tượng El Nino đã chính thức xuất hiện từ ngày 11/6. Các dự báo cho thấy đợt thiên tai này có khả năng kéo dài đến tận năm 2027 với cường độ đặc biệt mạnh. Nhiều nhà khoa học nhận thấy các chuỗi El Nino từ những năm 1980 đến nay rất nổi bật khi so sánh với dữ liệu 600 năm qua. Sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu do khí nhà kính được cho là nhân tố quan trọng thúc đẩy quá trình này. Tuy nhiên một bộ phận học giả khác vẫn nhấn mạnh rằng hiện chưa có bằng chứng rõ ràng để khẳng định mối liên hệ trực tiếp.
Tiến sĩ Michael McPhaden từ cơ quan NOAA cảnh báo sự phát triển của đợt El Nino năm nay rất đáng chú ý. Số liệu thống kê cho thấy 3 trong 6 sự kiện mạnh nhất kể từ năm 1950 đã xảy ra chỉ trong vòng 11 năm qua. Các mô hình tính toán dự báo nhiệt độ mặt biển tại trung tâm Thái Bình Dương có thể tăng cao hơn 3 độ C so với mức trung bình. Đây được xem là một trong những minh chứng tiềm năng nhất về tác động của con người vào chu kỳ khí hậu. Nếu nhiệt độ đại dương biến động ở quy mô lớn hơn thì mức độ thiệt hại do thiên tai sẽ ngày càng nặng nề hơn.
Nhà khoa học Wenju Cai đã dành hơn 20 năm nghiên cứu các mô hình khí hậu để tìm ra câu trả lời. Ông cùng các đồng nghiệp đã phân tích 43 mô hình khác nhau và công bố kết quả trên tạp chí Nature vào năm 2023. Nghiên cứu chỉ ra rằng độ biến động của chu kỳ ENSO đã gia tăng đáng kể từ sau mốc năm 1960. Điều này đồng nghĩa với việc các sự kiện cực đoan như El Nino và La Nina xuất hiện với tần suất dày hơn. Phân tích giúp củng cố kết luận rằng khí thải nhà kính là nguyên nhân chính dẫn đến sự thay đổi này.
Những bằng chứng thực tế từ dữ liệu lịch sử và tác động cực đoan
Giới chuyên gia cũng nỗ lực tìm kiếm dấu vết thời tiết trên các rạn san hô và vòng cây cổ thụ. Nhà khoa học Kim Cobb khẳng định rằng El Nino ngày nay mạnh hơn đáng kể so với thời kỳ tiền công nghiệp. Phương pháp phân tích san hô giúp ước tính chính xác về cường độ của các sự kiện trong quá khứ tại vùng biển nhiệt đới. Tuy nhiên chuyên gia Clara Deser lại cho rằng những biến động gần đây có thể chỉ là sự ngẫu nhiên của tự nhiên. Việc thiếu hụt dữ liệu đại dương trước những năm 1950 cũng là một rào cản lớn đối với công tác nghiên cứu.
Vào năm 2021 Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu cho biết chưa thể xác nhận tác động của con người đến hiện tượng này. Tổ chức Khí tượng Thế giới cũng nhấn mạnh chưa có đủ bằng chứng về việc gia tăng tần suất do khí thải. Sự phức tạp của tương tác giữa đại dương và khí quyển khiến các nhà nghiên cứu vẫn còn nhiều tranh luận. Các pha trung hòa xen kẽ giữa El Nino và La Nina thường lặp lại theo chu kỳ từ 2 đến 7 năm một lần. Việc xác định một nguyên nhân duy nhất cho các hiện tượng này hiện vẫn là thách thức lớn đối với khoa học.
Dù còn nhiều ý kiến trái chiều nhưng đa số các học giả đều thống nhất về những tác động cực đoan hiện nay. Thế giới đang phải đối mặt với tình trạng khí quyển ẩm hơn và nhiệt độ nóng hơn so với trước đây. El Nino hiện nay gây ra lũ lụt nghiêm trọng ở một số nơi và hạn hán gay gắt tại những khu vực khác. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc cảnh báo hiện tượng này sẽ đổ thêm dầu vào lửa trong một thế giới đang nóng lên. Các quốc gia cần chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó với những kịch bản thời tiết tồi tệ nhất có thể xảy ra.
Nguyên Hương (Tổng hợp)
