MADRID – Khả năng Mỹ cắt giảm quan hệ với Tây Ban Nha sau những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Donald Trump đang làm dấy lên nhận định rằng Washington có thể đối mặt nguy cơ mất quyền tiếp cận hai căn cứ quân sự chiến lược Rota và Moron, những mắt xích quan trọng trong mạng lưới triển khai lực lượng tại châu Âu, châu Phi và Trung Đông.
- Lũ quét cuốn sập nhà hai tầng, gia đình sáu người thoát nạn
- Thiếu niên đăng tin sai sự thật bị phạt 3,75 triệu đồng
- Sở GD-ĐT Quảng Trị vào cuộc sau tố cáo tiêu cực thi cử
Những phát biểu của ông Donald Trump được đưa ra sau cuộc họp báo chung với Tổng thư ký NATO Mark Rutte hôm 08/7, trong bối cảnh bất đồng giữa Washington và Madrid liên quan đến hợp tác quân sự cũng như mục tiêu chi tiêu quốc phòng của NATO. Theo đánh giá của giới chuyên gia, nếu kịch bản này xảy ra, quân đội Mỹ sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn trong hoạt động hậu cần và triển khai lực lượng.
“Tây Ban Nha là đối tác tồi tệ trong NATO. Họ không tham gia và không đóng góp. Tôi không muốn liên quan gì tới Tây Ban Nha. Hãy cắt đứt toàn bộ hoạt động thương mại với họ, kể cả các chuyến thăm”, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hôm 08/7 trong cuộc họp báo chung với Tổng thư ký NATO Mark Rutte.
Nguyên nhân của những phát biểu này được cho là xuất phát từ việc chính phủ của Thủ tướng Pedro Sanchez không cho quân đội Mỹ sử dụng căn cứ hải quân Rota và sân bay quân sự Moron để triển khai lực lượng tấn công Iran. Washington cũng không hài lòng khi Madrid từ chối nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP theo mục tiêu NATO đặt ra.
Trong nỗ lực hạ nhiệt bất đồng, Thủ tướng Pedro Sanchez khẳng định quan hệ giữa hai nước vẫn được duy trì tích cực sau cuộc trao đổi với Tổng thống Trump, trong đó hai bên còn thảo luận về World Cup 2026. “Hoàn toàn không có căng thẳng gì cả, trái lại còn rất thân thiện”, Thủ tướng Sanchez nói.
Theo các nguồn tin mà BBC dẫn lại từ chính phủ Tây Ban Nha, Madrid không có kế hoạch thay đổi mối quan hệ kinh tế, văn hóa và xã hội với Washington. Đây cũng không phải lần đầu ông Trump đưa ra cảnh báo về việc cắt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha, bởi tuyên bố tương tự từng xuất hiện vào tháng 3 nhưng sau đó không dẫn đến thay đổi nào trong quan hệ song phương.
Điều khiến nhiều chuyên gia quan tâm không nằm ở khía cạnh thương mại mà ở giá trị quân sự của hai căn cứ Rota và Moron. Thomas Newdick, biên tập viên chuyên trang quân sự War Zone, cho rằng đây sẽ là tổn thất đáng kể nếu Mỹ không còn quyền tiếp cận các cơ sở này.
“Một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất sẽ là mất quyền sử dụng căn cứ Rota và Moron”, Thomas Newdick nhận định.
Căn cứ hải quân Rota nằm tại tỉnh Cadiz, miền nam Tây Ban Nha, gần cửa ngõ nối Địa Trung Hải với Đại Tây Dương. Đây là trung tâm hậu cần quan trọng của Mỹ, kết nối Bắc Mỹ với châu Âu, châu Phi, Trung Đông thông qua hệ thống cầu cảng, sân bay và các kho chứa vật tư, đồng thời là nơi đồn trú của Hải đoàn Khu trục hạm số 60 cùng nhiều đơn vị hải quân chủ lực.
Washington cũng dự kiến triển khai Lực lượng Hải quân Tiền phương ở châu Âu với tổng cộng sáu chiến hạm đặt tại Rota. Ngoài ra, căn cứ còn là nơi hoạt động của Phi đoàn Trực thăng Chiến đấu Hàng hải số 79 và Đơn vị Xử lý Vật liệu nổ Lưu động số 8.
Trong khi đó, căn cứ không quân Moron ở phía đông nam thành phố Seville giữ vai trò điểm tập kết và triển khai lực lượng Mỹ tại châu Âu. Với vị trí chiến lược, cơ sở này phục vụ các nhiệm vụ phản ứng nhanh, hỗ trợ hậu cần và tăng cường hiện diện quân sự tại châu Âu, châu Phi cũng như Trung Đông.
“Căn cứ này có thể tiếp nhận và hỗ trợ lượng lớn máy bay, thực hiện hoạt động hậu cần, bảo dưỡng, liên lạc, an ninh với sự hỗ trợ từ nước chủ nhà. Tất cả đều nhằm giúp lực lượng Mỹ có thể triển khai nhanh chóng, duy trì hoạt động ở mọi thời điểm và địa điểm cần thiết”, Newdick cho biết.
Moron hiện là nơi đóng quân của Phi đoàn Căn cứ Không quân số 496 thuộc Không đoàn Vận tải số 86, đồng thời thường xuyên tiếp nhận nhiều loại máy bay quân sự, trong đó có cả oanh tạc cơ chiến lược. Căn cứ này còn là mắt xích quan trọng trong mạng lưới tiếp dầu trên không xuyên Đại Tây Dương và châu Âu.
Theo Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Mỹ – Tây Ban Nha, lực lượng hai nước cùng vận hành Rota và Moron, đồng thời chia sẻ cơ sở hạ tầng thiết yếu. Hai căn cứ được xem là cầu nối chiến lược giúp quân đội Mỹ cơ động lực lượng giữa châu Âu, châu Phi và Trung Đông.
Giới chuyên gia cho rằng Washington vẫn có thể dựa vào các căn cứ khác tại châu Âu nếu không còn sử dụng Rota và Moron. Tuy nhiên, việc thay thế những năng lực mà hai cơ sở này mang lại sẽ khiến quá trình triển khai lực lượng trở nên phức tạp, kéo dài và tốn kém hơn.
“Quyền tiếp cận các căn cứ trên, đặc biệt là Rota, có thể là quân bài mạnh nhất để Tây Ban Nha sử dụng trong trường hợp ông Trump hiện thực hóa lời đe dọa của mình”, Newdick nhận định.
Hoàng Lan (Tổng hợp)
