Xung đột Mỹ và Iran tiếp tục lan rộng giữa loạt đòn đáp trả mới

WASHINGTON – TRUNG ĐÔNG: Mỹ và Iran tiếp tục mở các đợt tập kích quy mô lớn cùng những tuyên bố cứng rắn, khiến căng thẳng khu vực leo thang và làm gia tăng nguy cơ bất ổn tại Trung Đông.

Rạng sáng 12/7, quân đội Mỹ tiến hành đợt tấn công thứ ba trong vòng một tuần nhằm vào Iran sau khi Washington cáo buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chặn tàu container M/V GFS Galaxy tại eo biển Hormuz. Theo các thông tin được công bố, diễn biến mới phản ánh vòng đáp trả liên tiếp giữa hai bên, trong bối cảnh nỗ lực kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược Hormuz vẫn chưa đạt được đồng thuận.

Theo Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM), khoảng 140 mục tiêu tại Iran bị nhắm đến, gồm các trận địa tên lửa, thiết bị bay không người lái (UAV), kho đạn và cơ sở giám sát ven biển. Phía Mỹ cho biết chiến dịch nhằm làm suy yếu năng lực tấn công của Iran đối với các tàu dân sự và tàu thương mại hoạt động trên tuyến hàng hải quan trọng này.

Cùng ngày, Iran ghi nhận nhiều vụ nổ tại các thành phố phía nam trước khi triển khai đòn đáp trả bằng tên lửa đạn đạo và UAV nhằm vào các mục tiêu liên quan Mỹ tại Jordan, Kuwait, Bahrain, Qatar và Oman. Tehran cũng tuyên bố đã tập kích căn cứ Prince Hassan ở Jordan cùng các cơ sở radar và hậu cần của Mỹ tại khu vực vùng Vịnh, cho thấy phạm vi mục tiêu được mở rộng ra ngoài lãnh thổ Iran.

Song song với các hoạt động quân sự, hai bên tiếp tục phát đi những thông điệp cứng rắn. Trong tuyên bố được Hãng thông tấn Fars đăng ngày 11/7, Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei nói việc trả thù cho cha ông, cố lãnh tụ Ali Khamenei, là “yêu cầu của dân tộc” và “nhất định phải được thực hiện”.

Ngày 12/7, nghị sĩ Iran Alaeddin Boroujerdi tuyên bố Nhà Trắng “sẽ không còn an toàn” đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định “thời kỳ của các thỏa thuận đơn phương đã chấm dứt”, đồng thời cảnh báo Mỹ phải thực hiện cam kết hoặc “trả giá”.

Trước đó, ông Donald Trump từng cảnh báo sẽ “tiêu diệt” Iran nếu Tehran thực hiện hoặc âm mưu ám sát ông. Trên CNN ngày 12/7, cựu đại tá không quân Mỹ Cedric Leighton nhận định các đòn tấn công và đáp trả đang hình thành một “nhịp điệu chiến đấu”, giúp hai bên duy trì sức ép nhưng chưa vượt ngưỡng thành chiến tranh toàn diện, dù nguy cơ tính toán sai lầm đang gia tăng khi phạm vi mục tiêu và mức độ đối đầu ngày càng mở rộng.

Trong khi đó, eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng trong các cuộc thương lượng. Ngày 12/7, IRGC tuyên bố tuyến hàng hải này sẽ bị phong tỏa cho đến khi Mỹ chấm dứt can thiệp vào khu vực, còn CENTCOM khẳng định hoạt động của tàu thương mại vẫn diễn ra bình thường. Khác biệt giữa hai bên hiện không chỉ nằm ở việc Hormuz đóng hay mở, mà còn ở quyền xác lập cơ chế quản lý tuyến hàng hải chiến lược này.

Trước đó một ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tới Muscat để gặp Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi. Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei, các đoàn pháp lý và kỹ thuật của Iran và Oman đã thảo luận về việc quản lý giao thông tại eo biển Hormuz, với sự tham gia của Qatar trong vai trò trung gian.

Dù vậy, triển vọng giải quyết cuộc khủng hoảng bằng biện pháp quân sự vẫn được đánh giá là hạn chế. Ông Ian Ralby, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm chiến lược hàng hải (Mỹ), nói với Al Jazeera rằng cả hai phía đều đang theo đuổi mục tiêu tiếp tục làm suy yếu đối phương, khiến nguy cơ một cuộc xung đột kéo dài vẫn hiện hữu.

Nguyên Hương (tổng hợp)