Nhiều thủ tục bảo hiểm xã hội được sửa đổi, bổ sung

Bộ Tài chính công bố 25 thủ tục hành chính mới, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các chế độ liên quan.

Ngày 22/8/2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 2270/QĐ-BTC về việc công bố thủ tục hành chính mới ban hành, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ và áp dụng thực hiện trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ. Trong số 25 thủ tục được công bố, có 5 thủ tục ban hành mới, 15 thủ tục sửa đổi, bổ sung và 5 thủ tục được bãi bỏ.

Theo Quyết định số 2270/QĐ-BTC, nhóm thủ tục mới gồm 3 thủ tục thực hiện theo Luật Việc làm, một thủ tục theo quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội và một thủ tục theo Luật Bảo hiểm y tế. Nội dung trải từ giải quyết chế độ cho người lao động chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đến tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội đến chi trả các khoản hỗ trợ đào tạo, trợ cấp thất nghiệp và giám định chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế.

Trong 5 thủ tục mới, thủ tục giải quyết chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được ban hành theo quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội. Thủ tục giám định chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế được xây dựng theo Luật Bảo hiểm y tế, còn các thủ tục về trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề thực hiện theo Luật Việc làm.

Bên cạnh các thủ tục mới, Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung 15 thủ tục thuộc nhiều nhóm chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Với bảo hiểm xã hội, nội dung cập nhật gồm giải quyết chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các trường hợp tiếp tục phát sinh tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc thương tật, bệnh tật tái phát.

Các thủ tục về lương hưu và trợ cấp cũng được điều chỉnh, gồm giải quyết hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng đối với cán bộ xã; hưởng bảo hiểm xã hội một lần; trợ cấp một lần đối với người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng ra nước ngoài để định cư.

Nhóm thủ tục liên quan đến tử tuất và các khoản trợ cấp tiếp tục được cập nhật. Trong đó có giải quyết hưởng chế độ tử tuất và truy lĩnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp của người hưởng đã chết nhưng còn chế độ chưa nhận; giải quyết trợ cấp hằng tháng theo Quyết định số 613/QĐ-TTg và trợ cấp đối với nhà giáo đã nghỉ hưu chưa được hưởng chế độ phụ cấp thâm niên trong lương hưu theo Nghị định số 14/2020/NĐ-CP.

Quyết định cũng điều chỉnh thủ tục về điều chỉnh, tạm dừng, hủy quyết định, chấm dứt hưởng hoặc hưởng tiếp bảo hiểm xã hội; thôi hưởng trợ cấp tuất hằng tháng đối với người đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng đã chết và thuộc diện được hưởng hỗ trợ chi phí mai táng; thay đổi hình thức và nơi nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.

Trong lĩnh vực bảo hiểm y tế, 3 thủ tục được sửa đổi, bổ sung gồm ký hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế; thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh giữa cơ quan Bảo hiểm xã hội và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; thanh toán trực tiếp chi phí khám bệnh, chữa bệnh giữa cơ quan Bảo hiểm xã hội và người tham gia bảo hiểm y tế.

Cùng với việc ban hành mới và sửa đổi, Quyết định số 2270/QĐ-BTC bãi bỏ 5 thủ tục trong quá trình đơn giản hóa, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ. Các nội dung này gồm thủ tục thay đổi hình thức nhận chế độ bảo hiểm xã hội bằng tiền mặt sang tài khoản cá nhân và ngược lại hoặc thay đổi thông tin cá nhân; ủy quyền lĩnh thay các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp; truy lĩnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội của người hưởng đã chết nhưng còn chế độ chưa nhận.

Hai thủ tục khác được bãi bỏ là giải quyết hưởng tiếp lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng đối với người chấp hành xong hình phạt tù, người xuất cảnh trái phép trở về nước định cư hợp pháp, người được Tòa án hủy quyết định tuyên bố mất tích; và giải quyết hưởng trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Việc bãi bỏ các thủ tục này không làm mất quyền của người dân và tổ chức đối với những nội dung có liên quan. Riêng việc ủy quyền lĩnh thay các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp vẫn có thể thực hiện theo quy định về thủ tục hành chính khi cá nhân, tổ chức có nhu cầu và có văn bản ủy quyền hợp pháp.

Người lao động làm thủ tục thanh toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế.
(Ảnh minh họa: TNM).

Một nội dung đáng chú ý trong quá trình rà soát là việc tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu. Hồ sơ được tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông.

Theo đó, một số thành phần hồ sơ tại các thủ tục được thay bằng dữ liệu do Bảo hiểm xã hội Việt Nam quản lý, cung cấp và tích hợp tại Trung tâm dữ liệu Quốc gia hoặc dữ liệu do các bộ, ngành, địa phương chia sẻ. Nguồn dữ liệu bảo hiểm xã hội bao gồm các trường thông tin thuộc sổ bảo hiểm xã hội và thẻ bảo hiểm y tế.

Nhiều loại giấy tờ cũng đã được liên thông, chia sẻ dữ liệu, như giấy ra viện, tóm tắt hồ sơ bệnh án và bản sao giấy báo tử đối với trường hợp người bệnh điều trị nội trú tử vong tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Các dữ liệu khác gồm giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội; giấy ra viện hoặc bản tóm tắt hồ sơ bệnh án có chỉ định thời gian cần điều trị ngoại trú sau thời gian điều trị nội trú.

Danh mục dữ liệu được chia sẻ còn có giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử của lao động nữ sinh con, lao động nữ nhờ mang thai hộ trong trường hợp chết sau khi sinh con; giấy xác nhận nghỉ dưỡng thai; hồ sơ thể hiện thông tin con chết, thai chết; biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng Giám định y khoa và một số giấy tờ liên quan đến quá trình điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Những thay đổi này đặt thủ tục hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế vào cùng một hướng xử lý: giảm những giấy tờ có thể được thay thế bằng dữ liệu đã có, đồng thời tăng khả năng liên thông giữa các cơ quan trong quá trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ.

Minh Tuấn (tổng hợp)