Sau thảm họa sông băng tại Nepal, giới chức nước này cảnh báo nguy cơ xuất hiện một sự cố tương tự do khối nước lớn hình thành ở Tây Tạng, trong khi các nhà khoa học lưu ý rủi ro đang gia tăng tại nhiều khu vực trên thế giới.
- Nhiều cao tốc phía Bắc thiếu vật liệu, áp lực tiến độ gia tăng
- Ảnh vệ tinh hé lộ phạm vi tàn phá của lũ quét Nepal – Tây Tạng
- Khối băng vỡ, gần 600 người chết ở khu vực Nepal – Trung Quốc
Ngày 28/8, Nepal cảnh báo về nguy cơ xảy ra hiện tượng tương tự sau khi một khối nước lớn hình thành tại Tây Tạng, Trung Quốc, chỉ 2 ngày sau vụ sạt lở một phần sông băng ở nước này. Thảm họa ngày 26/8 khiến hơn 600 người thiệt mạng và hơn 2.400 người vẫn mất tích.
Theo nhà khoa học chính Simon Cox thuộc Viện Nghiên cứu GNS Science của New Zealand, việc một phần núi bị mất đi có thể khiến khu vực liền kề trở nên mất ổn định, từ đó làm phát sinh một vụ sụp đổ khác. Ông cho rằng vẫn có khả năng thêm vật chất rơi xuống từ khu vực nguồn và hiện tượng tương tự có thể xảy ra một lần nữa trong thời gian ngắn.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho biết trận lũ được gây ra bởi sự sụp đổ dữ dội của một sông băng, tạo ra năng lượng tương đương một trận động đất mạnh 5,2 độ Richter và kéo theo nhiều vụ sạt lở đất.
Các chuyên gia đồng thời cảnh báo nguy cơ những sự kiện tương tự không chỉ giới hạn ở khu vực Himalaya. Etienne Berthier, nhà nghiên cứu về sông băng tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS), cho biết “chúng ta không thể loại trừ” khả năng các hiện tượng tương tự xảy ra tại những nơi khác.
Theo ông Berthier, quy mô đặc biệt lớn của các sự kiện tại Himalaya có liên quan đến địa hình và hoạt động kiến tạo mạnh mẽ của khu vực, những yếu tố làm tăng khả năng xảy ra các hiện tượng ở quy mô lớn.
Tristram Hales, giáo sư về các mối nguy hiểm môi trường tại Đại học Cardiff, cho biết số lượng các dòng chảy cực kỳ nguy hiểm trên toàn cầu đã gia tăng đáng kể trong thập kỷ qua. Ông dẫn chứng những sự kiện từng xảy ra tại dãy Himalaya và Thụy Sĩ.
Các nhà khoa học nhận định đá rơi và sạt lở đất do động đất hoặc sự tan chảy của băng vĩnh cửu, vốn đang được thúc đẩy nhanh hơn bởi biến đổi khí hậu, có khả năng xảy ra cao hơn so với kịch bản toàn bộ một dãy núi sụp đổ.
Những nguy cơ này có thể gây hậu quả nghiêm trọng hơn đối với cộng đồng dân cư khi các khu vực có nguy cơ nằm gần thị trấn, đường sá hoặc địa điểm du lịch. Tại dãy Alps, nhà địa mạo học Ludovic Ravanel thuộc CNRS cho biết mùa Hè năm nay đặc biệt nóng và ghi nhận số vụ sạt lở đá ở mức kỷ lục, trong đó có những vụ gây chết người.
Tại Thụy Sĩ, thị trấn Randa với khoảng 400 người sinh sống đang lo ngại một tảng băng có thể sụp đổ trong những ngày tới. Chính quyền địa phương đã thiết lập các khu vực an toàn sau khi xảy ra một số vụ đá lở.
Dù vậy, mối liên hệ giữa thảm họa tại Nepal và biến đổi khí hậu vẫn cần được nghiên cứu thận trọng. Trung tâm Phát triển Núi Tích hợp Quốc tế (ICIMOD) cho biết biến đổi khí hậu đang làm thay đổi sông băng, điều kiện tuyết, tầng đất đóng băng vĩnh cửu và sườn núi trên khắp dãy Hindu Kush Himalaya, nhưng hiện vẫn quá sớm để xác định vai trò của biến đổi khí hậu trong sự kiện cụ thể này.
Theo ICIMOD, để đưa ra kết luận chắc chắn cần có nghiên cứu phân tích nguyên nhân, trong đó đánh giá khả năng xảy ra của sự kiện dưới điều kiện khí hậu ấm lên do việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch hiện nay so với điều kiện khí hậu trước thời kỳ công nghiệp.
Thiên An (tổng hợp)
