Các nhà sản xuất dầu vùng Vịnh đang liên tục thay đổi tuyến vận chuyển để giữ nguồn cung, trong khi chi phí đưa dầu tới thị trường tăng mạnh.
- Cụ bà Hàn Quốc 100 tuổi vẫn đến văn phòng làm việc
- Giết người vì hận thù, hai dì cháu bị phạt 47 năm tù
- Bến xe Yên Sở: Giải pháp quá tải hay công trình ngắn hạn?
Giá dầu Brent giao tháng tới tăng hơn 1%, lên 105,64 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ đạt 93,11 USD/thùng trong phiên đầu tuần. Diễn biến này xảy ra sau gần 7 tháng eo biển Hormuz bị tê liệt, khiến tuyến vận chuyển khoảng 15 triệu thùng dầu thô mỗi ngày đối mặt nguy cơ gián đoạn.
Lưu lượng dầu qua eo biển hiện thấp hơn khoảng 7 triệu thùng/ngày so với thông thường, nhưng thị trường chưa rơi vào tình trạng thiếu hụt hoàn toàn. Kho dự trữ thương mại, trong đó có khoảng 3,5 triệu thùng/ngày được Trung Quốc đưa ra từ nguồn dự trữ, cùng mức tiêu thụ giảm khoảng 5 triệu thùng/ngày và nguồn bổ sung 500.000-700.000 thùng/ngày từ các nhà sản xuất khác đã giúp bù một phần khoảng trống.
Ông Rahul Choudhary, Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu thượng nguồn tại Rystad Energy, nhận định: “Quan điểm của chúng tôi là thị trường đang ở trạng thái cân bằng rất sít sao. Đó là lý do giá dầu thô chưa tăng lên mức đặc biệt cao, hiện vẫn ở quanh 100 USD/thùng thay vì chạm mốc 140-150 USD như kịch bản thiếu hụt diện rộng”.
Để đưa dầu ra thị trường, Saudi Arabia đã sử dụng tuyến đường ống Đông – Tây, chuyển dầu tới cảng Yanbu bên Biển Đỏ rồi tiếp tục vận chuyển qua eo biển Bab el-Mandeb sang châu Á. UAE cũng tận dụng đường ống qua Oman để đưa dầu tới cảng Fujairah ở ngoài khơi vịnh Oman.
Các tuyến thay thế này sau đó tiếp tục đối mặt rủi ro an ninh. Đường ống Đông – Tây từng bị hư hại, trong khi những đe dọa từ lực lượng Houthi ở Yemen khiến các doanh nghiệp phải tính thêm những phương án khác.
Có thời điểm, dầu Saudi Arabia đi sang châu Á phải theo hành trình xa hơn qua kênh đào Suez hoặc hệ thống đường ống tại Ai Cập, rồi vòng qua toàn bộ châu Phi trước khi tới nơi nhận hàng. Khi tuyến đường ống ra Biển Đỏ tạm dừng vào trung tuần tháng 9, Saudi Arabia chuyển hàng sang cảng Ras Tanura ở phía Đông để tham gia tuyến vận tải được bảo đảm an ninh qua eo Hormuz.
Trong những chuyến đi qua eo biển này, một số hãng vận tải áp dụng cách di chuyển vào ban đêm, tắt hệ thống thu phát định vị hàng hải và thiết bị liên lạc. Dầu sau đó được chuyển sang các siêu tàu chở dầu lớn đang chờ ngoài khơi vịnh Oman.
Theo phía quân đội Mỹ, lực lượng này đã hỗ trợ an toàn cho khoảng 2.000 lượt tàu thương mại và hộ tống hơn 1 tỷ thùng dầu từ các đối tác vùng Vịnh trong những tháng qua.
Những cách vận chuyển thay thế giúp xuất khẩu dầu thô của các nhà sản xuất chủ chốt Trung Đông trong tháng 9 tăng lên 12,8 triệu thùng/ngày. Trong đó, lượng dầu đi qua eo Hormuz đạt khoảng 7,4 triệu thùng/ngày.
Tuy nhiên, việc giữ dòng dầu không còn là câu chuyện riêng của sản lượng. Các tàu phải chờ chuyển hàng tại vịnh Oman tối thiểu 1,5 ngày, trong khi những hành trình vòng xa có thể kéo dài thêm cả tháng.
Giá thuê tàu giao ngay cho các chuyến hàng qua eo Hormuz có thời điểm lên tới 1 triệu USD/ngày, theo Windward. Mức này tương đương khoản chi phí tăng thêm khoảng 26 USD cho mỗi thùng dầu, khiến vận tải chiếm gần 25% giá trị một thùng dầu thô, thay vì chỉ 1-3% trong điều kiện bình thường.
Áp lực cũng lan sang thị trường nhiên liệu tinh chế. Tại Mỹ, giá dầu diesel ở mức cao kỷ lục làm xuất hiện tranh luận về khả năng hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để kiềm chế lạm phát trong nước.
Khối phân tích của ngân hàng ANZ cho rằng: “Các sản phẩm dầu tinh chế tiếp tục là điểm gây sức ép. Bất kỳ hạn chế nào đối với xuất khẩu diesel của Mỹ cũng sẽ khiến nguồn cung bên ngoài nước Mỹ bị thắt chặt, trong bối cảnh giá tại châu Âu đã bắt đầu phản ứng trước nguy cơ thiếu hụt này”.
Những tuyến vận tải thay thế đang giúp thị trường có thêm thời gian, nhưng nguồn dự trữ của các nước tiêu thụ lớn không thể được sử dụng vô hạn. Trong khi đó, nguy cơ đối với cảng biển và đường ống vẫn là yếu tố khó dự đoán.
Rystad Energy dự báo giá dầu có thể giảm về 85-90 USD/thùng trong quý cuối năm và xuống 80-82 USD/thùng trong năm tới. Điều kiện được đưa ra là các nút thắt tại eo Hormuz phải được tháo gỡ hoàn toàn bằng những giải pháp ngoại giao thực chất.
Hoàng Lan (tổng hợp)
