Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định trường phổ thông không được thu tiền hoạt động giáo dục tăng cường, đồng thời yêu cầu các lớp học theo nhu cầu phải bảo đảm tính tự nguyện, công khai và minh bạch.
- Một phút nóng giận trên mạng có thể kéo theo trách nhiệm
- Mỹ dự kiến phát trực tiếp vụ xử bắn cựu thiếu tá lục quân
- Kéo người yêu cùng hầu tòa trong vụ án ma túy
Thông tư về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu học sinh ở các trường phổ thông từ lớp 1 đến lớp 12 sẽ có hiệu lực từ ngày 15/11. Đây là lần đầu Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chi tiết, phân biệt hai nhóm hoạt động ngoài chương trình chính khóa, nhằm làm rõ nội dung nào học sinh cần được tiếp cận bình đẳng và nội dung nào có thể đăng ký trả phí.
Theo quy định mới, hoạt động giáo dục tăng cường là những nội dung được tổ chức ngoài thời lượng chính khóa để tăng cường thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Bốn nhóm nội dung gồm giáo dục toàn diện về đạo đức, lịch sử, văn hóa, thể chất và an toàn giao thông; khoa học công nghệ và năng lực số; thực hành, trải nghiệm, STEM; ngoại ngữ và kỹ năng.
Các hoạt động này phải liên thông với chương trình chính khóa, phù hợp lứa tuổi và ưu tiên việc vận dụng kiến thức vào thực tế. Học sinh có thể tham gia tại lớp, phòng thí nghiệm, câu lạc bộ hoặc thông qua dã ngoại, tham quan; người tổ chức, giảng dạy có thể là giáo viên, chuyên gia, huấn luyện viên, nghệ sĩ hoặc nghệ nhân.
Điểm đáng chú ý là nhà trường không được thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào đối với hoạt động giáo dục tăng cường. Theo lý giải của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đây là những kiến thức cơ bản, nền tảng và cần thiết mà mọi học sinh cần được tiếp cận bình đẳng; kinh phí tổ chức được bảo đảm từ nguồn chi thường xuyên của nhà trường và các nguồn hợp pháp khác.
Quy định này được đưa ra trong bối cảnh các chương trình liên kết, tăng cường như tiếng Anh với giáo viên nước ngoài, STEM, robotics, tin học và kỹ năng sống đã phát triển tại nhiều trường phổ thông trong những năm qua. Một số phụ huynh phản ánh họ khó từ chối đăng ký dù chương trình được thông báo là tự nguyện, nhất là khi phần lớn học sinh trong lớp tham gia hoặc các tiết học được bố trí ngay trong thời gian biểu của trường.
Với hoạt động giáo dục theo nhu cầu học sinh, thông tư xác định đây là nhóm nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, phục vụ sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân. Bốn nhóm chính gồm văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao và hướng nghiệp; năng lực số và trí tuệ nhân tạo; ngoại ngữ theo chuẩn quốc tế hoặc ngoại ngữ mới; giáo dục kỹ năng.
Khác với hoạt động tăng cường, các lớp theo nhu cầu chỉ được tổ chức khi học sinh và phụ huynh tự nguyện đăng ký. Nhà trường có thể thu học phí nhưng phải công khai, minh bạch, đồng thời không được ép buộc hoặc vận động phụ huynh tham gia.
Thông tư cũng quy định các tiết học theo nhu cầu không được xếp xen kẽ với chương trình chính khóa và chương trình giáo dục tăng cường. Nhà trường không được cắt giảm hoặc chuyển nội dung vốn thuộc nhóm tăng cường sang nhóm theo nhu cầu để thu tiền; kết quả học tập của các chương trình này cũng không được dùng thay thế điểm số chính khóa.
Những giới hạn trên nhằm ngăn việc chuyển nội dung nền tảng mà mọi học sinh cần được tiếp cận thành lớp học thu phí mang danh nghĩa tự nguyện. Đồng thời, việc tách riêng thời gian học giúp hạn chế khả năng thời khóa biểu chính khóa trở thành sức ép khiến phụ huynh phải đăng ký thêm chương trình ngoài giờ.
Anh Nguyễn Đức Hùng, một phụ huynh ở Hà Nội, cho biết từng gặp tình trạng giáo viên chủ nhiệm mong muốn toàn bộ học sinh trong lớp tham gia các chương trình tiếng Anh với giáo viên nước ngoài, trải nghiệm và hoạt động liên kết. Điều khiến anh băn khoăn là nếu không đăng ký, phụ huynh chưa rõ con sẽ được bố trí học tập ra sao trong thời gian các bạn khác tham gia.
“Thông báo là không bắt buộc nhưng nếu 90-100% học sinh trong lớp đều học thì phụ huynh rất khó đứng ngoài”, anh Hùng kể.
Theo anh, việc quy định rõ hoạt động nào được thu tiền và hoạt động nào không sẽ giúp phụ huynh chủ động lựa chọn hơn, thay vì chỉ được thông báo tự nguyện nhưng khó từ chối trong thực tế. Một phụ huynh khác cũng cho rằng các chương trình tổ chức ngay tại trường thường thuận tiện, có chi phí thấp hơn việc đưa con đến trung tâm hoặc thuê gia sư, song nhà trường có thể gặp khó khăn trong duy trì hoạt động và khai thác cơ sở vật chất nếu thiếu nguồn kinh phí ổn định.
Tại Bắc Ninh, anh Đồng Văn Bảo mong muốn chất lượng các chương trình thu tiền được kiểm soát chặt chẽ hơn. Anh cho rằng một số lớp tăng cường chưa có cơ chế kiểm tra, đánh giá rõ ràng, khiến phụ huynh khó xác định sau một năm học, con đạt được kết quả gì; tâm lý thấy phần lớn học sinh trong lớp đăng ký cũng có thể khiến những gia đình không có nhu cầu vẫn tham gia.
“Không bắt buộc nhưng nếu con mình không học còn các bạn đều học thì phụ huynh rất dễ nhắm mắt đăng ký”, anh Bảo nói.
Theo anh Bảo, nếu được tổ chức theo nhu cầu, các chương trình cần có mục tiêu, chất lượng và cách đánh giá cụ thể để phụ huynh hiểu rõ nội dung mình chi trả. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ minh bạch về khoản thu mà còn phải làm rõ giá trị học tập mà chương trình mang lại.
Thông tư mới phân định hai nhóm hoạt động theo nguyên tắc khác nhau: giáo dục tăng cường mang tính nền tảng, không thu tiền; giáo dục theo nhu cầu có thể thu phí nhưng phải dựa trên đăng ký tự nguyện và công khai, minh bạch. Ranh giới này cũng đặt trách nhiệm lên nhà trường trong việc bố trí thời gian học, xác định đúng nội dung và không biến một lựa chọn ngoài chương trình thành áp lực đối với phụ huynh.
Từ ngày 15/11, các trường phổ thông sẽ phải tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu học sinh theo những nguyên tắc mới. Hiệu quả của quy định sẽ phụ thuộc vào việc các trường thực hiện đúng ranh giới giữa hai nhóm hoạt động, để quyền lựa chọn của phụ huynh được bảo đảm trên thực tế.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
