Kiến ba khoang tại các khu vực dân cư có thể gây tổn thương da khi tiếp xúc, đòi hỏi người dân chủ động ngăn côn trùng xâm nhập và xử lý đúng cách khi gặp phải.
- Đồng Tháp truy nã bị can Nguyễn Thị Mộng Tuyền
- 3 thói quen buổi sáng âm thầm làm tăng nguy cơ tổn thương gan
- Kéo người yêu cùng hầu tòa trong vụ án ma túy
Loài bọ này thường sinh sống tại ruộng lúa, vùng đất ẩm và những nơi có thảm thực vật phát triển, nơi cung cấp nguồn thức ăn thuận lợi. Các nghiên cứu tại Malaysia cho thấy ánh sáng nhân tạo, hoạt động canh tác và điều kiện thời tiết có thể ảnh hưởng đến sự phát tán của kiến ba khoang.
Kiến ba khoang có tên khoa học Paederus fuscipes, thuộc họ Staphylinidae, thực chất là một loài bọ cánh cứng chứ không phải kiến. Chúng có thân hình thon dài, các khoang màu đen xen kẽ cam đỏ và có khả năng gây viêm da thông qua chất dịch chứa độc tố pederin.
Theo Trung tâm Y tế Công cộng thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, các loài thuộc giống Paederus thường xuất hiện tại môi trường ẩm ướt như đầm lầy, ruộng canh tác có tưới tiêu và vùng đất ngập nước. Khi còn ở giai đoạn ấu trùng, chúng ăn tảo, côn trùng nhỏ cùng các chất hữu cơ đang phân hủy; khi trưởng thành, thức ăn chủ yếu là những loài côn trùng khác.
Nhờ nguồn thức ăn phong phú, ruộng lúa, bãi cỏ và vườn cây trở thành những nơi thuận lợi để loài bọ này phát triển. Tuy nhiên, môi trường sống của chúng có thể bị xáo trộn bởi hoạt động sản xuất nông nghiệp, khiến chúng di chuyển sang những khu vực lân cận.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Environmental Entomology của Hiệp hội Côn trùng học Mỹ đã theo dõi sự phát tán của kiến ba khoang tại các khu dân cư gần ruộng lúa ở Malaysia. Kết quả cho thấy việc thu hoạch lúa, đốt rơm rạ và cày xới có thể làm thay đổi nơi cư trú cũng như nguồn thức ăn, thúc đẩy loài bọ này rời khỏi đồng ruộng.
Ánh sáng nhân tạo làm tăng nguy cơ kiến ba khoang vào nhà
Ánh sáng vào ban đêm là một yếu tố góp phần lý giải sự xuất hiện của kiến ba khoang trong nhà dân. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Tropical Life Sciences Research năm 2016 cho thấy ánh sáng nhân tạo có thể thu hút kiến ba khoang trưởng thành từ môi trường xung quanh.
Trong quá trình khảo sát tại Malaysia, các nhà khoa học so sánh số lượng bọ được ghi nhận gần những nguồn sáng có cường độ khác nhau tại khu vực từ ruộng lúa đến các công trình dân cư. Kết quả cho thấy số lượng bọ bắt được gần nguồn sáng mạnh cao hơn đáng kể so với khu vực có ánh sáng yếu hoặc không có ánh sáng; số lượng ghi nhận ở tầng 2 và tầng 3 cũng cao hơn tầng trệt và tầng 1.
Bên cạnh ánh sáng, điều kiện thời tiết và mùa vụ cũng có thể ảnh hưởng đến mật độ xuất hiện của loài bọ này. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Tropical Biomedicine năm 2017 ghi nhận kiến ba khoang xuất hiện gần khu dân cư nhiều hơn trong những tháng nóng ẩm và thời kỳ thu hoạch lúa.
Chủ động ngăn côn trùng xâm nhập và tránh tiếp xúc trực tiếp
Để hạn chế kiến ba khoang bay vào nhà, người dân nên đóng cửa vào buổi tối hoặc lắp lưới chắn côn trùng, đặc biệt tại những nơi gần ruộng lúa và vườn cây. Việc tắt bớt đèn khi không cần thiết, nhất là ở cửa sổ và ban công, cũng giúp giảm sức hút của ánh sáng nhân tạo.
Quần áo, khăn tắm và chăn màn cần được kiểm tra trước khi sử dụng, bởi kiến ba khoang có thể đậu hoặc bò vào những vật dụng này. Khi phát hiện côn trùng, người dân không nên dùng tay trần đập hoặc miết chúng trên da để tránh tiếp xúc với chất dịch chứa độc tố.
Theo tài liệu của Trung tâm Y tế Công cộng thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, pederin trong dịch cơ thể kiến ba khoang có thể gây viêm da, đỏ rát và nổi mụn nước. Nếu chất dịch dính vào tay rồi bị quệt sang vị trí khác, tổn thương có thể lan rộng sang những vùng da tiếp xúc.
Trong trường hợp vô tình nghiền nát kiến ba khoang trên da, cần nhanh chóng rửa sạch vùng tiếp xúc bằng xà phòng và nước, đồng thời vệ sinh tay để hạn chế độc tố lan sang những vị trí khác. Nếu da xuất hiện phồng rộp, tổn thương lan rộng hoặc vùng da quanh mắt bị ảnh hưởng, người bị tiếp xúc cần đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Minh Tuấn (Tổng hợp)
