Nâng giá trị nông sản bằng văn hóa, thương mại và du lịch

GIA LAI — Các doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đang từng bước đưa nông sản gắn với văn hóa, thương mại và du lịch, qua đó mở rộng giá trị của sản vật địa phương.

Ngày 16/10/2026, Hội thảo “Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới” tại Gia Lai đặt vấn đề nâng giá trị nông sản bằng chất lượng, thương hiệu, câu chuyện văn hóa và trải nghiệm. Trong khi đó, các hoạt động OCOP và du lịch trong năm 2026 cho thấy việc kết hợp sản vật với không gian văn hóa, ẩm thực có thể mở thêm kênh tiếp cận người tiêu dùng.

Tại làng Mrông Yố 1, xã Ia Phí, vợ chồng anh Siu Sắt và chị Rơ Châm Awưnh xây dựng thương hiệu Jrai Ia Ly Coffee từ cà phê hữu cơ, đồng thời gắn sản phẩm với văn hóa bản địa. Năm 2024, hai người thành lập Công ty TNHH Chế biến nông sản Jrai Ia Ly; cà phê bột nguyên chất và cà phê hạt nguyên chất lần lượt đạt chứng nhận OCOP 3 sao trong các năm 2024 và 2025.

Năm 2025, doanh thu của doanh nghiệp đạt khoảng 100 tỷ đồng, sản phẩm tiếp cận khách hàng tại khoảng 30 quốc gia. Vợ chồng anh Siu Sắt cũng hướng tới mô hình kết hợp sản xuất cà phê hữu cơ với trải nghiệm văn hóa Jrai, giúp du khách tìm hiểu hành trình từ nông trại đến tách cà phê và đời sống cộng đồng.

Tháng 8/2026, Ngày hội du lịch xã Kbang kết hợp Hội chợ nông sản, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương thu hút khoảng 12.000 lượt người dân, du khách trong ba ngày, với doanh thu bán hàng ước đạt 2,8-3 tỷ đồng. Sự kiện có 116 gian hàng, gồm 66 gian hàng nông sản, OCOP, đặc sản và 50 gian hàng ẩm thực, với các món như cơm lam, gà nướng, rượu ghè và cá sông.

Tại Pleiku, ngày 10/10/2026, Hợp tác xã Nông nghiệp Liên hiệp Gia Lai khai trương điểm giới thiệu khoảng 400 sản phẩm OCOP, đặc sản tại Quảng trường Đại Đoàn Kết. Hoạt động này phù hợp với Kế hoạch số 147/KH-UBND của UBND tỉnh về xây dựng hệ thống cửa hàng, điểm trưng bày, giới thiệu và quảng bá sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương.

Năm Du lịch quốc gia 2026 với chủ đề “Gia Lai – Đại ngàn chạm biển xanh” mở thêm cơ hội kết nối sản vật cao nguyên với đặc sản duyên hải. Cà phê, hồ tiêu, mật ong, mắc ca cùng bánh tráng nước dừa, bún Song Thằn và chả ram tôm đất được xác định là những nguồn nguyên liệu, sản phẩm góp phần hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng.

Tại hội thảo ngày 16/10, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nhấn mạnh vai trò liên kết giữa nông dân, đầu bếp, nghệ nhân, nhà khoa học và doanh nghiệp du lịch để nâng giá trị nông sản, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa. Từ đó, bài toán đặt ra là kết nối vùng nguyên liệu với cơ sở chế biến, nhà hàng, khách sạn, doanh nghiệp lữ hành và hệ thống phân phối OCOP.

Các cơ sở lưu trú, nhà hàng được định hướng sử dụng nguyên liệu địa phương có chất lượng, nguồn gốc rõ ràng; doanh nghiệp lữ hành có thể xây dựng chương trình tham quan vùng nguyên liệu, trải nghiệm thu hoạch, chế biến, thưởng thức ẩm thực và mua sắm OCOP. Những mô hình như Jrai Ia Ly cũng có thể được nghiên cứu để phát triển du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa cộng đồng, giúp người dân vừa sản xuất vừa tham gia cung cấp dịch vụ.

Để nâng hiệu quả, các sản phẩm cần được chú trọng về câu chuyện thương hiệu, bao bì, truy xuất nguồn gốc và kênh bán hàng trực tuyến, đồng thời giảm tổn thất sau thu hoạch, tận dụng phụ phẩm phù hợp, hạn chế chất thải và bảo vệ môi trường. Cùng với đó, tỉnh cần xây dựng cơ chế phân chia lợi ích hợp lý, minh bạch để nông dân, hợp tác xã và nghệ nhân được hưởng lợi nhuận thực chất.

Trên thị trường quốc tế, tại Diễn đàn Du lịch ASEAN 2026, Gia Lai đã giới thiệu sản phẩm OCOP, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, bánh tráng nước dừa, nón lá và các đặc sản tới doanh nghiệp, đối tác quốc tế. Tuy nhiên, để duy trì thị trường, sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, mẫu mã, truy xuất nguồn gốc và năng lực cung ứng.

An Nhiên (tổng hợp)