Gần hai tháng sau trận lũ lịch sử tháng 11/2025, nhiều khu vực ở Đăk Lăk vẫn đang trong quá trình khắc phục hậu quả. Khi Tết cận kề, người dân bước vào một cuộc chạy đua không ồn ào nhưng đầy áp lực: dựng lại nhà cửa, khôi phục sinh kế và ổn định cuộc sống tối thiểu.
- Rao bán tòa nhà dát bạc Trung Quốc giữa lúc thị trường bạc nóng lên
- Quy mô đường dây buôn lậu 1.800 tỷ của vợ chồng Bình
- Tàu cá chở 15 người bị sóng đánh chìm tại cửa biển La Gi
An cư: Áp lực có mái nhà trước thềm năm mới
Sau hơn hai tháng sống tạm trong chuồng bò, chị Hồ Thị Ngọc Trân (30 tuổi, xã Tuy An Đông, Đăk Lăk) cùng con trai dọn vào căn nhà vừa hoàn thiện. Căn nhà còn trống trải, đồ đạc chưa kịp sắm sửa, nhưng với chị, có mái che an toàn trước Tết là ưu tiên hàng đầu.
Trận lũ rạng sáng 20/11 đã khiến hai căn nhà của gia đình chị sập hoàn toàn. Nước xiết khoét sâu vào móng, cuốn trôi hơn 50 bao lúa dự tính bán dịp cuối năm. Trong đêm mưa, chị buộc con vào người, bám cây mít trước sân chờ nước rút. Nhà ba mẹ chị ở gần đó cũng không trụ nổi, cả gia đình phải lần dây qua chuồng bò để tránh bị vùi lấp.
Sau lũ, hai căn nhà được đưa vào chương trình hỗ trợ xây dựng trước Tết. Gia đình chị nhận 170 triệu đồng. Chị Trân dựng nhà theo mẫu hỗ trợ, còn ba mẹ chị vay thêm tiền để xây nhà rộng và kiên cố hơn. Nền nhà được nâng cao gần một mét, móng gia cố sâu hơn, tường xây dày nhằm hạn chế rủi ro khi lũ quay lại. Trong suốt thời gian thi công, ban ngày cả nhà gấp rút xây dựng, ban đêm vẫn ngủ tạm trong chuồng bò, luôn nơm nớp lo sợ.
Sau lũ, bài toán an cư không của riêng một hộ
Gia đình chị Trân chỉ là một trong nhiều hộ bị sập nhà tại xã Tuy An Đông. Trận lũ tháng 11/2025 khiến Đăk Lăk trở thành địa phương chịu thiệt hại nặng nề nhất cả nước trong năm, với 113 người tử nạn và thiệt hại ước tính hơn 4.500 tỷ đồng. Riêng tại nhiều xã vùng thấp, hàng chục căn nhà bị cuốn trôi hoặc hư hỏng nghiêm trọng.
Gần hai tháng sau lũ, không ít gia đình vẫn phải sống trong lều tạm hoặc chuồng trại. Việc dựng lại nhà cửa được đặt lên trước mọi kế hoạch khác. Khi Tết đến gần, áp lực thời gian càng lớn. Nhiều hộ chấp nhận vay mượn thêm để kịp có mái nhà trước năm mới, dù biết gánh nợ sẽ kéo dài nhiều năm sau đó.
Sinh hoạt sau lũ vẫn gặp nhiều khó khăn. Gạo chủ yếu từ các nguồn hỗ trợ. Bếp được kê tạm trong chuồng bò hoặc lều bạt. Trong khi một số hộ đã bắt đầu cải tạo đất, gieo lại vụ mùa, trồng hoa Tết, những gia đình mất nhà hoàn toàn buộc phải dồn toàn bộ nguồn lực cho mục tiêu an cư, coi đó là điều kiện tiên quyết để ổn định cuộc sống.
Gieo Tết: Nông dân gồng mình giữ vụ cuối năm
Không mất nhà, nhưng nhiều hộ dân khác lại đối mặt nguy cơ mất sinh kế. Ông Trần Thái Quý (57 tuổi, xã Tuy An Bắc) năm nay trễ nhịp hoa Tết vì thiên tai. Trước hiên nhà, khoảng 1.000 chậu vạn thọ được xếp kín, giảm đáng kể so với năm trước.
Trận lũ khiến ông phải rời nhà nhiều ngày để điều trị chấn thương. Khi quay về, bùn cát phủ kín nền, nhà không điện, không nước. Việc dọn dẹp kéo dài gần 10 ngày. Gió đêm thổi lên khiến bùn khô vụn thành cát, bụi bay khắp nhà. Cửa trôi mất, phải che tạm bằng ván, không gian sinh hoạt lạnh buốt.
Vạn thọ cần xuống giống trước Tết khoảng hai tháng. Do trở về muộn, đất chưa kịp ủ, vật tư thiếu hụt vì lúa bị hỏng. Để kịp vụ hoa, ông Quý vay 15 triệu đồng tiền giống. Mỗi chậu dự kiến bán 15.000–20.000 đồng, trừ chi phí lãi chỉ vài nghìn. Năm ngoái ông trồng 2.500 chậu, năm nay còn khoảng 1.000, kèm khoản nợ chưa trả. Nhiều nhà vườn xung quanh không dám xuống giống vì lo ngại thiên tai tái diễn.
Bám biển: Sinh kế mong manh sau cơn lũ lớn
Tại phường Sông Cầu, lũ khiến nghề nuôi tôm hùm gần như tê liệt. Trần Văn Quàng (24 tuổi) mất khoảng 50 triệu đồng tiền giống, trong khi chủ bè thiệt hại hàng tỷ đồng. Nước ngọt tràn sâu làm đàn tôm chết hàng loạt dù đã hạ lồng xuống sâu để tránh sốc nước.
Sau lũ, hơn 95% sản lượng tôm hùm trong khu vực bị thiệt hại. Nguồn thu dồn vào vụ giáp Tết coi như mất trắng. Những mẻ tôm còn lại phải bán tháo với giá thấp hơn nhiều lần so với năm thuận lợi. Trong khi đó, các khoản nợ tiền giống, tiền mồi và chi phí bè vẫn đến hạn.
Để duy trì cuộc sống, Quàng nuôi thêm hàu, nhận sửa ghe và làm bè thuê. Công việc bắt đầu từ sáng sớm trên bè nuôi, chiều về sửa tàu thuyền hư hỏng do bão lũ. Thu nhập chỉ đủ trang trải sinh hoạt. Biển vẫn là kế sinh nhai, nhưng cũng là nguồn rủi ro lớn, khiến nhiều ngư dân đứng trước nguy cơ kiệt quệ kéo dài.
Sau lũ, người dân Đăk Lăk lặng lẽ chạy đua với thời gian để có mái nhà, giữ sinh kế và lo đủ bữa ăn. Một cái Tết tối thiểu, an toàn và có nguồn thu ít ỏi, trở thành mục tiêu chung.
Theo: VnExpress
