Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran vẫn đang rơi vào bế tắc khi hai bên chưa đạt được thỏa thuận chính thức về hạt nhân và việc lưu thông tại eo biển Hormuz.
- Vấn đề Mỹ – Iran: Các yêu cầu then chốt từ phía Mỹ
- Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột kéo dài
- Căn cứ Mỹ bị tấn công: Iran gây thiệt hại lớn tại Kuwait
Mỹ và Iran đối mặt với kịch bản đàm phán khó lường
Thông tin về khả năng đạt được một thỏa thuận giữa Washington và Tehran đã xuất hiện, nhưng hiện tại vẫn chưa có một tuyên bố chính thức nào từ các bên liên quan. Tổng thống Donald Trump ngày 30 tháng 5 đã chủ trì một cuộc thảo luận kéo dài tại Nhà Trắng nhằm xem xét đề xuất gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, tuy nhiên buổi họp kết thúc mà không đưa ra kết quả cụ thể nào. Giới quan sát đang theo dõi sát sao liệu hai bên có sớm chấm dứt xung đột hay tiếp tục duy trì trạng thái “đấu trí” với các thông điệp chính trị cứng rắn.
Quan điểm từ phía Nhà Trắng cho thấy ông Trump chỉ sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia, đặc biệt là việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trên mạng xã hội, nhà lãnh đạo Mỹ cũng yêu cầu Tehran phải lập tức mở cửa eo biển Hormuz để tàu thuyền lưu thông tự do mà không phải chi trả bất kỳ khoản phí nào. Ông cũng đề cập đến việc dỡ bỏ phong tỏa hải quân để cho phép các tàu rời vùng biển Trung Đông, dù tác động thực tế của động thái này vẫn chưa rõ ràng.
Phản hồi lại những yêu cầu này, phía Iran khẳng định việc quản lý eo biển chiến lược này hoàn toàn thuộc về Tehran và Oman, đồng thời chỉ xem xét mở lại tuyến hàng hải theo các điều kiện riêng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, nhấn mạnh rằng chỉ khi Mỹ hoàn toàn dỡ bỏ phong tỏa thì các thỏa thuận mới có thể được thực thi. Mặc dù hai bên vẫn duy trì các kênh liên lạc, nhưng hiện tại vẫn chưa thể thống nhất được các văn bản ghi nhớ chung để làm bước đệm cho một thỏa thuận lâu dài.
Mỹ và Iran cùng những kịch bản tháo gỡ bế tắc hiện nay
Sau các chiến dịch quân sự gần đây, giới quan sát nhận định Washington đang rơi vào tình thế khó xử khi các biện pháp cứng rắn vẫn chưa thể khiến phía đối phương nhượng bộ hoàn toàn. Theo phân tích từ tạp chí Foreign Affairs, thay vì tìm kiếm một thỏa thuận hoàn hảo vốn rất khó khả thi, Mỹ có thể phải cân nhắc giữa những lựa chọn thực tế nhưng đầy rủi ro. Hiện tại, triển vọng về một giải pháp làm hài lòng tất cả các bên vẫn còn là một thách thức lớn đối với giới chức ngoại giao.
Một số nhà phân tích cho rằng việc kéo dài lệnh phong tỏa có thể khiến kinh tế Iran gặp khó khăn, nhưng đồng thời cũng gây áp lực lớn lên thị trường năng lượng toàn cầu và dễ dẫn đến các phản ứng đáp trả quân sự. Trong khi đó, các kịch bản leo thang xung đột hoặc đơn phương rút lui đều tiềm ẩn những hệ lụy nghiêm trọng về an ninh khu vực cũng như uy tín chính trị của chính quyền Mỹ. Iran coi đây là một cuộc chiến sinh tồn và không có dấu hiệu cho thấy họ sẽ đầu hàng trước sức ép kinh tế từ bên ngoài.
Giải pháp khả dĩ nhất hiện nay được đánh giá là một thỏa thuận nhượng bộ, trong đó Mỹ dỡ bỏ phong tỏa và mở lại các tài sản bị đóng băng để đổi lấy việc Iran tạm dừng chương trình hạt nhân. Dù kịch bản này có thể vấp phải sự phản đối từ các nhóm cứng rắn tại Washington, nhưng đây được xem là bước đi thực tế nhất để ổn định tình hình tại huyết mạch hàng hải Hormuz. Tuy nhiên, Tehran vẫn cần những đảm bảo vững chắc rằng phía Mỹ sẽ không bất ngờ thay đổi lập trường trong tương lai.
Theo: Báo Thanh Niên
