Vấn đề Mỹ - Iran: Các yêu cầu then chốt từ phía Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa kết thúc cuộc họp quan trọng ngày 29/5 để xác định các điều kiện cốt lõi cho một thỏa thuận với phía Iran.

Vấn đề Mỹ – Iran và ba lằn ranh đỏ của Washington

Sau cuộc họp kéo dài 2 giờ tại Phòng Tình huống Nhà Trắng vào ngày 29/5, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra những yêu cầu cụ thể đối với Iran. Washington khẳng định sẽ chỉ ký kết thỏa thuận nếu các “lằn ranh đỏ” được đáp ứng đầy đủ để bảo vệ lợi ích của Hoa Kỳ. Các điều kiện này bao gồm:

Iran tuyệt đối không được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Chuyển giao toàn bộ kho dự trữ uranium đã được làm giàu ở mức độ cao.
Mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz cho hoạt động hàng hải quốc tế.,

Về khía cạnh quân sự, ông Trump nhấn mạnh việc gỡ bỏ các loại thủy lôi tại eo biển Hormuz phải được thực hiện ngay lập tức. Mỹ đã triển khai tàu quét mìn để hỗ trợ quá trình này và yêu cầu Iran hoàn tất việc tiêu hủy các chướng ngại vật còn lại. Đồng thời, Washington thông báo kế hoạch khai quật và tiêu hủy số uranium làm giàu bị chôn vùi dưới lòng đất kể từ sau vụ tấn công bằng máy bay ném bom B-2 hồi tháng 6 năm ngoái, với sự phối hợp của quốc tế.

Tổng thống Mỹ cũng cho biết sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân tại các cảng của Iran như một phần của nỗ lực giảm bớt xung đột. Động thái này nhằm cho phép các tàu thuyền bị mắc kẹt tại khu vực eo biển Hormuz có thể trở về bến cảng an toàn. Ông Trump viết trên mạng xã hội rằng eo biển này phải hoạt động hai chiều và không được thu bất kỳ khoản phí nào đối với tàu bè qua lại, nhằm đảm bảo lưu thông hàng hóa toàn cầu.

Những rào cản còn lại trước khi ký bản ghi nhớ

Mặc dù các nỗ lực đàm phán gián tiếp do Pakistan làm trung gian và Qatar hỗ trợ đang diễn ra, phía Iran vẫn giữ thái độ thận trọng. Ngày 29/5, Chủ tịch Quốc hội Iran tuyên bố nước này chỉ coi trọng những hành động thực tế từ phía Mỹ chứ không dựa vào các tuyên bố chính trị. Iran khẳng định đã chuẩn bị sẵn sàng cho các tình huống xung đột có thể phát sinh nếu đàm phán không đạt được kết quả như mong đợi, cho thấy lập trường kiên định của Tehran.

Tiến trình đàm phán hiện đang tập trung vào bản đề xuất 14 điểm do phía Iran đưa ra, hướng tới một bản ghi nhớ 60 ngày để chấm dứt xung đột. Mục tiêu của Iran là dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ và giải phóng các tài sản đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết nội dung của bản ghi nhớ này vẫn chưa được hoàn thiện do còn nhiều bất đồng giữa hai quốc gia về các điều khoản chi tiết liên quan đến an ninh và kinh tế.

Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là phạm vi của cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran. Trong khi Mỹ coi vấn đề hạt nhân và quản lý eo biển Hormuz là ưu tiên hàng đầu, phía Iran lại khẳng định đây không phải là một phần của các cuộc thảo luận gián tiếp hiện tại. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nhấn mạnh đàm phán chỉ tập trung vào việc chấm dứt xung đột trên các mặt trận, khiến việc tìm kiếm tiếng nói chung giữa hai bên trở nên vô cùng phức tạp.

Theo: Báo Dân trí