Mỹ và Iran tiếp tục phát đi những thông điệp trái chiều về khả năng đối thoại, trong khi các vấn đề liên quan eo biển Hormuz và Li Băng vẫn chưa đạt được đồng thuận, khiến tiến trình ngoại giao chưa có bước tiến rõ rệt.
- Khởi tố thêm bị can trong vụ lừa bán tượng bằng đồng đen giả tại An Giang
- Khởi tố kẻ đánh, ném bé gái xuống giếng vì món nợ và chiếc xe
- Nữ tổng giám đốc Tâm Lộc Phát bị truy tố vì chiếm đoạt gần 1.380 tỷ đồng
Sau thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, hai bên liên tiếp đưa ra các tuyên bố khác nhau về kế hoạch tiếp xúc trong những ngày cuối tháng 6 và đầu tháng 7. Diễn biến này phản ánh nỗ lực duy trì kênh ngoại giao nhưng cũng cho thấy nhiều bất đồng cốt lõi vẫn chưa được tháo gỡ.
Ngày 29.6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã đề nghị tổ chức một cuộc gặp tại Doha (Qatar) vào ngày 30.6. Theo Al Jazeera, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã tới Qatar để chuẩn bị cho các cuộc trao đổi với phía Iran.
Tuy nhiên, ngày 30.6, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định hiện không có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ ở bất kỳ cấp độ nào trong những ngày tới. Theo ông, đoàn chuyên gia Iran đến Qatar chỉ để tham vấn về việc thực thi bản ghi nhớ giữa hai bên, không phải gặp trực tiếp đại diện Mỹ.
Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Iran cho biết nếu cuộc họp tại Doha ngày 30.6 diễn ra thì nội dung sẽ khác các vòng đàm phán kỹ thuật trước đây tại Thụy Sĩ. Trọng tâm trao đổi sẽ là quản lý eo biển Hormuz và giảm leo thang căng thẳng, thay vì hướng tới một thỏa thuận cuối cùng.
Một quan chức khác cũng cho biết các phái đoàn Mỹ và Iran dự kiến gặp riêng các nhà trung gian của Qatar và Pakistan vào ngày 1.7. Những động thái này cho thấy hai bên vẫn duy trì các kênh tiếp xúc gián tiếp trong bối cảnh còn nhiều khác biệt.
Trước các cuộc đối thoại dự kiến, ngày 30.6, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố Tehran sẽ tiếp tục thực hiện các cam kết trong bản ghi nhớ đã ký với Mỹ nếu Washington cũng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình. Trong khi đó, CNN dẫn lời phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Mỹ mong muốn đạt được một thỏa thuận hòa bình nhưng chính quyền Tổng thống Trump sẽ tiếp tục đáp trả nếu các lợi ích của Mỹ bị tấn công.
Các tuyên bố từ hai phía cho thấy tiến trình ngoại giao chưa đổ vỡ nhưng cũng chưa chuyển sang giai đoạn đàm phán thực chất. Hai bên vẫn duy trì cách tiếp cận thận trọng trong khi tìm kiếm khả năng thu hẹp khác biệt.
Một trong những trở ngại lớn hiện nay là vấn đề quản lý eo biển Hormuz. Sau cuộc họp đầu tiên của Ủy ban chung Oman – Iran tại Muscat ngày 29.6, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết hai bên đã đạt “sự hiểu biết chung” về quản lý tuyến hàng hải này và thảo luận khả năng thu phí đối với các dịch vụ liên quan.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Oman sau đó khẳng định Muscat “không ủng hộ việc áp đặt phí quá cảnh”, dù để ngỏ khả năng thu phí đối với “các dịch vụ hàng hải, môi trường và định vị”. Mỹ phản đối mọi hình thức thu phí đối với vận tải quốc tế, còn châu Âu lo ngại biện pháp này có thể làm tăng chi phí năng lượng và tạo tiền lệ pháp lý mới.
Vấn đề rà phá thủy lôi cũng tiếp tục làm gia tăng bất đồng. Ngày 29.6, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố Paris sẽ phối hợp với Oman và các đối tác nhằm bảo đảm an toàn hàng hải tại Hormuz, song Iran bác bỏ kế hoạch này và cho rằng hoạt động rà phá thủy lôi tại tuyến đường phải do Tehran thực hiện theo bản ghi nhớ 14 điểm với Mỹ.
Ông Kazem Gharibabadi đồng thời cảnh báo Pháp không nên làm tình hình thêm phức tạp. Những khác biệt trong cách tiếp cận đối với Hormuz tiếp tục phủ bóng lên các nỗ lực ngoại giao giữa Washington và Tehran.
Ngoài Hormuz, tình hình tại Li Băng vẫn là một trở ngại khác. Tehran yêu cầu mọi giao tranh phải chấm dứt trên tất cả các mặt trận, đồng thời đề nghị Israel rút khỏi miền nam Li Băng trước khi tiến trình ngoại giao có thể tiến xa hơn.
Ở chiều ngược lại, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 29.6 khẳng định Tel Aviv sẽ tiếp tục hiện diện tại Li Băng cho đến khi Hezbollah bị giải giáp. Theo Reuters dẫn lời giới quan sát, đây là điều kiện khó thực hiện khi Hezbollah bác bỏ yêu cầu này, trong lúc chính phủ Li Băng chưa có đủ năng lực chính trị và quân sự để buộc lực lượng này giải giáp.
Nguyên Hương (Tổng hợp)
