Văn hóa trà Thái Nguyên được lập hồ sơ đề nghị ghi danh di sản quốc gia

Thái Nguyên – Sở VHTTDL Thái Nguyên phối hợp với Viện Nghiên cứu Lịch sử và Văn hóa Việt Nam xây dựng hồ sơ khoa học, đề nghị ghi danh Tri thức dân gian “Văn hóa trà Thái Nguyên” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Năm 2026, các cơ quan chuyên môn khảo sát những địa bàn có hoạt động trồng chè, chế biến, thưởng trà và lưu giữ tập quán liên quan đến văn hóa trà trong đời sống cộng đồng. Việc lập hồ sơ nhằm xác định phạm vi phân bố, chủ thể thực hành cùng những giá trị tiêu biểu được hình thành và trao truyền qua nhiều thế hệ.

“Đệ nhất danh trà” Thái Nguyên gắn với hệ thống tri thức dân gian được tích lũy trong quá trình trồng chè, chế biến, thưởng trà và truyền lại kinh nghiệm trong cộng đồng. Những tri thức này được thể hiện qua cách người dân thực hành, gìn giữ tập quán và trao truyền kinh nghiệm từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Người dân xã Tân Cương thu hái chè, góp phần gìn giữ nghề trồng và chế biến trà truyền thống. (Ảnh minh họa: TNM)

Từ những giá trị đó, Sở VHTTDL Thái Nguyên phối hợp với Viện Nghiên cứu Lịch sử và Văn hóa Việt Nam triển khai xây dựng hồ sơ khoa học trong năm 2026. Quá trình này được thực hiện tại các địa bàn có hoạt động sản xuất, chế biến, thưởng trà và bảo tồn những tri thức, tập quán gắn với văn hóa trà.

Các cơ quan chuyên môn cùng đơn vị tư vấn tiến hành khảo sát, điền dã, điều tra, thống kê, kiểm kê và thu thập tư liệu. Qua đó, hồ sơ từng bước xác định phạm vi phân bố, chủ thể thực hành và những giá trị tiêu biểu của tri thức dân gian “Văn hóa trà Thái Nguyên”.

Cùng với việc thu thập tư liệu, quá trình thực hiện còn ghi nhận cách tri thức được thực hành và truyền dạy trong cộng đồng. Những hoạt động này góp phần hình thành hệ thống tư liệu phản ánh đời sống văn hóa gắn với cây chè và sản phẩm trà.

Văn hóa trà Thái Nguyên gắn với hoạt động gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống. (Ảnh minh họa: TNM)

Hồ sơ dự kiến bao gồm lý lịch di sản, tư liệu ghi hình, ghi âm về hoạt động thực hành và truyền dạy, bản đồ phân bố cùng hệ thống tư liệu liên quan. Các nguồn tư liệu sau đó được tổng hợp, phân tích và đánh giá để làm rõ những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và nghệ thuật được hình thành, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Việc lập hồ sơ khoa học là cơ sở để đề nghị Bộ VHTTDL xem xét, quyết định đưa Tri thức dân gian “Văn hóa trà Thái Nguyên” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Nếu được ghi danh, giá trị văn hóa trà sẽ có thêm cơ sở để bảo vệ, gìn giữ và trao truyền trong cộng đồng, đồng thời phục vụ công tác quản lý và xây dựng chính sách bảo tồn.

Từ nền tảng di sản, những giá trị của văn hóa trà Thái Nguyên còn có thể được khai thác hợp lý để gắn với phát triển du lịch, giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Thái Nguyên.

Nguyên Hương (tổng hợp)