Quảng Trị – Anh Trần Văn Khánh thuê đất của 131 hộ dân, cải tạo ruộng bỏ hoang thành vùng lúa tập trung, đạt doanh thu hơn 1,6 tỷ đồng mỗi năm.
- Thái Nguyên xử lý vi phạm hành lang thoát lũ sông Cầu
- Công an làm việc tại nơi ở của Hải Sapa TV ở Lào Cai
- Bão số 4 di chuyển chậm, Bắc Bộ đối mặt mưa lớn kéo dài
Từ năm 2023, anh Khánh thuê 22 ha đất của các hộ dân tại thôn Xuân Lai, xã Lệ Thủy để tổ chức sản xuất tập trung trong thời hạn 5 năm. Vùng ruộng trước đó bỏ hoang, cây mai dương và cỏ lác mọc dày, trong khi nền ruộng thấp hơn mực nước sông khoảng 70 cm nên thường có nguy cơ ngập khi mưa lớn.
Để đưa diện tích này vào sản xuất, anh thuê máy móc cải tạo mặt ruộng, đắp bờ bao, san phẳng các thửa nhỏ và xây dựng hệ thống phục vụ sản xuất. Sau quá trình đầu tư, việc gieo sạ, chăm sóc và thu hoạch được tổ chức đồng bộ trên toàn bộ cánh đồng.
Cuối tháng 8, khi thời tiết tạnh ráo, anh Khánh thuê hai máy gặt đập liên hợp cùng nhân công thu hoạch vụ hè thu tại cánh đồng 22 ha trồng giống lúa nếp ở thôn Xuân Lai. Sau khoảng 20 phút, lúa được máy thu gom vào bao tải, tập kết bên bờ ruộng để bán cho thương lái với giá 5.200 đồng/kg lúa tươi.
Anh Khánh sinh ra trong gia đình làm xây dựng ở phường Đồng Thuận và tốt nghiệp ngành Quản trị Kinh doanh, Đại học Duy Tân năm 2011. Sau khi ra trường, anh từng làm hướng dẫn viên du lịch rồi chuyển sang phụ trách thị trường cho một doanh nghiệp phân bón trước khi trở về quê phụ giúp gia đình vì cha lớn tuổi.
Năm 2016, khi đang làm việc tại huyện Lệ Thủy cũ, anh bắt đầu tính đến phương án thuê đất của người dân để sản xuất quy mô lớn. Cùng năm, việc làm rể tại một vựa lúa lớn của tỉnh Quảng Bình cũ giúp anh thường xuyên tiếp xúc với hoạt động sản xuất, thu mua lúa và dần hình thành ý tưởng tích tụ ruộng đất.
Quá trình vận động kéo dài nhiều năm và đến năm 2023, chính quyền xã cùng hợp tác xã đứng ra làm cầu nối giữa các bên. Sau quá trình trao đổi, 131 hộ dân đồng ý cho anh Khánh thuê tổng cộng 22 ha trong thời hạn 5 năm với mức giá 50 kg thóc mỗi sào mỗi năm.
“Muốn làm diện tích lớn thì phải có sự đồng thuận của bà con. Tôi xác định đất là của người dân, mình chỉ thuê để sản xuất nên phải bảo đảm quyền lợi cho họ”, anh Khánh nói.
Khi bắt đầu tiếp nhận ruộng, anh phải xử lý nhiều vấn đề do khu vực này đã bỏ hoang trong thời gian dài. Cây mai dương, cỏ lác mọc dày, bờ vùng và bờ thửa xuống cấp, trong khi địa hình thấp khiến việc chủ động nguồn nước trở thành yêu cầu trước tiên.
Anh thuê máy múc đắp bờ bao quanh toàn bộ 22 ha để hạn chế nước sông tràn vào, đồng thời tận dụng khu vực xung quanh làm nơi nuôi cá. Các thửa ruộng nhỏ cũng được san phẳng nhằm tạo mặt bằng tương đối đồng đều cho máy móc hoạt động.
“Ruộng thấp hơn nước sông khoảng 70 cm nên phải đắp bờ để ngăn nước ngập. Mỗi khi mưa lớn thì bơm nước ra ngoài. Xung quanh ruộng cũng là nơi thả cá”, anh Khánh kể.
Riêng chi phí cải tạo ban đầu khoảng 250 triệu đồng, còn hơn một tháng sau đó anh gần như ăn ở ngoài đồng để theo dõi việc san lấp, đắp bờ, xử lý mặt ruộng và hoàn thiện các hạng mục phục vụ sản xuất. Đây là khoản đầu tư đáng kể đối với người bắt đầu sản xuất lúa quy mô lớn và vốn không có nhiều kinh nghiệm trực tiếp làm nông nghiệp.
Do xuất thân từ thành phố và từng làm nhiều nghề, anh Khánh thuê người có kinh nghiệm để tư vấn kỹ thuật trong các khâu từ chọn giống, xuống giống, chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch. Khi diện tích đã được tập trung, máy cày, thiết bị gieo sạ và máy gặt đập liên hợp lần lượt được đưa vào sử dụng, trong khi việc phun thuốc được thực hiện bằng thiết bị bay không người lái.
“Trước đây ruộng nhỏ, máy móc khó vào, mỗi nhà làm một kiểu. Khi gom được thành cánh đồng lớn thì mình chủ động được thời điểm sản xuất, đưa máy vào nhanh hơn và dễ áp dụng kỹ thuật đồng bộ”, anh Khánh nói.
Ngoài cây lúa, anh Khánh thử nghiệm mô hình lúa cá khi cá, tôm và tép tự nhiên xuất hiện trong ruộng, đồng thời mua thêm cá lóc để thả. “Tôi chưa đặt mục tiêu chính vào nguồn thu từ cá. Việc nuôi cá trước hết nhằm tạo thêm hệ sinh thái trong ruộng, tận dụng mặt nước và góp phần cải tạo đất”, anh cho biết.
Từ 131 hộ dân, 22 ha đất được tập trung thành một vùng sản xuất thay vì tiếp tục duy trì những thửa ruộng nhỏ. Với anh Khánh, việc thuê đất không chỉ nhằm tạo nguồn thu mà còn là cách thử nghiệm phương thức tổ chức sản xuất có quy mô lớn hơn.
Khi ruộng được tập trung, máy móc có thể hoạt động liên tục trên diện tích rộng, thay vì phải di chuyển qua nhiều thửa nhỏ. Các khâu xuống giống, chăm sóc và thu hoạch cũng được tổ chức tương đối đồng bộ, qua đó tạo điều kiện sử dụng hiệu quả hơn các thiết bị như máy gặt đập liên hợp và thiết bị bay không người lái.
Cánh đồng lớn cũng cho phép người sản xuất đầu tư vào những hạng mục dùng chung như bờ bao, đường nội đồng và hệ thống tiêu thoát nước. Việc có sản lượng tương đối lớn và đồng nhất về giống, thời điểm thu hoạch còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho liên kết với đơn vị thu mua và hướng tới những yêu cầu cao hơn trong sản xuất hàng hóa.
Với các hộ dân cho thuê đất, những diện tích từng bỏ hoang vẫn tạo ra nguồn thu từ tiền thuê. Những người lớn tuổi hoặc hộ không còn lao động trực tiếp trên đồng ruộng cũng có thể tiếp tục hưởng lợi từ đất thay vì để ruộng không sản xuất.
Hiện mô hình mang lại doanh thu hơn 1,6 tỷ đồng, sau khi trừ chi phí anh Khánh lãi ròng hơn 300 triệu đồng. Anh mong muốn tiếp tục mở rộng diện tích và hy vọng sau khi hết thời hạn 5 năm, người dân vẫn đồng ý cho thuê đất.
“Để làm được điều này, nhà nước cần có cơ chế cho tích tụ ruộng đất để doanh nghiệp, nhà đầu tư có cơ hội thực hiện”, anh Khánh nói.
Đại diện Phòng kinh tế hạ tầng xã Lệ Thủy đánh giá anh Khánh là người chịu khó, năng nổ và đi đầu trong mô hình sản xuất lúa tích tụ ruộng đất tại địa phương. Theo đánh giá này, mô hình đang cho hiệu quả cao và phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp của xã Lệ Thủy.
Nguyên Hương (tổng hợp)
