Ba Bể, Thái Nguyên đang rà soát các công trình vi phạm đất đai quanh hồ Ba Bể, đồng thời tổ chức xử lý những trường hợp tồn tại kéo dài qua nhiều năm.
- Đất bỏ hoang bị đề xuất đánh thuế cao gấp 7 lần
- Từ tài xế riêng, đường dây ma túy kéo đến căn hộ của Long Nhật
- Nghệ An mở thêm hướng tận dụng trụ sở dôi dư cho trường học
Từ năm 2016 đến tháng 11/2025, địa bàn xã ghi nhận 105 vụ vi phạm hành chính liên quan đến sử dụng đất và xây dựng. Những vướng mắc về hồ sơ pháp lý, mốc giới và sự chồng lấn giữa các quy hoạch khiến việc xử lý gặp nhiều khó khăn.
Xã Ba Bể được thành lập từ tháng 7/2025 trên cơ sở sắp xếp ba đơn vị hành chính cấp xã Nam Mẫu, Khang Ninh và Cao Thượng, với diện tích tự nhiên hơn 14.800ha, dân số trên 11.700 người tại 13 thôn, bản. Đây là địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội còn khó khăn, với 600 hộ nghèo, 360 hộ cận nghèo và tỷ lệ nghèo đa chiều gần 40%.
Khu vực này gắn với vùng đệm và vùng lõi Vườn quốc gia Ba Bể, nơi có Di tích quốc gia đặc biệt danh lam thắng cảnh hồ Ba Bể. Hoạt động xây dựng và sử dụng đất chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định về đất đai, xây dựng, lâm nghiệp, di sản văn hóa cùng các quy hoạch bảo vệ rừng và di tích.
Theo thống kê của UBND xã Ba Bể, trong 105 vụ việc được ghi nhận có 61 trường hợp tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, 18 trường hợp xây dựng trái phép, 8 trường hợp lấn chiếm đất do tổ chức quản lý và 18 trường hợp xây dựng trên đất hành lang giao thông. Các vi phạm chủ yếu tập trung tại những thôn Pác Ngòi, Bó Lù, Cốc Tộc và Bản Cám trước đây.
Trong số này, cơ quan có thẩm quyền đã ban hành quyết định xử phạt hành chính đối với 24 vụ việc, nhưng 4 quyết định sau đó bị hủy do không bảo đảm quy định. Với các trường hợp còn lại, chính quyền địa phương đã lập biên bản làm việc, yêu cầu dừng vi phạm, đồng thời tuyên truyền và nhắc nhở người liên quan.
Ông Trần Văn Khoa, trú tại thôn Đầu Đẳng, cho biết gia đình ông từng xây dựng nhà trên phần đất mà ông nghĩ là tài sản do cha ông để lại. Theo lời ông, khi công trình đang được xây dựng, chính quyền xã khi đó chưa có ý kiến; đến khi nhà lên hình hài mới có đoàn kiểm tra nhắc nhở việc lấn chiếm hành lang giao thông.
Sau khi được chính quyền xã mới nhắc nhở, gia đình ông nhận thức được vi phạm và tự nguyện tháo dỡ công trình. Do khu vực chưa có điện lưới quốc gia, xã đã hỗ trợ máy phát điện để gia đình thực hiện việc phá dỡ.
Những trường hợp như vậy cho thấy vi phạm không chỉ gắn với nhận thức của người sử dụng đất, mà còn đặt ra câu hỏi về quá trình quản lý trong nhiều năm. Kết luận thanh tra số 203/KLTTr-SXD ngày 3/2/2021 của Sở Xây dựng tỉnh Bắc Kạn trước đây đã chỉ ra nhiều thiếu sót trong quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng tại ba thôn Pác Ngòi, Cốc Tộc, Bó Lù thuộc xã Nam Mẫu, huyện Ba Bể.
Theo kết luận, việc điều chỉnh quy hoạch chi tiết còn chậm, công tác cắm mốc và quản lý mốc giới sau quy hoạch chưa được triển khai trên thực tế, gây khó khăn cho việc quản lý quỹ đất. Công tác quản lý đất đai chưa được quan tâm xử lý dứt điểm; tình trạng lấn chiếm đất công vẫn tồn tại, việc cấp phép xây dựng chưa được triển khai và quản lý trật tự xây dựng chưa nghiêm.
Kết luận thanh tra xác định trách nhiệm đối với các thiếu sót thuộc về tập thể lãnh đạo UBND huyện Ba Bể qua các thời kỳ, người đứng đầu và cấp phó được giao phụ trách. Những hạn chế trong quản lý đất đai còn liên quan đến UBND xã Nam Mẫu, Vườn quốc gia Ba Bể, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện cùng các cá nhân, tập thể có nhiệm vụ liên quan.
Chủ tịch UBND xã Ba Bể Nguyễn Đức Dũng cho biết địa phương đã thành lập Tổ kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng, hành lang giao thông và khai thác khoáng sản theo chỉ đạo của UBND tỉnh Thái Nguyên. Tuy nhiên, nhiều vụ việc đã tồn tại từ lâu, hồ sơ pháp lý và chứng cứ chưa đầy đủ, trong khi mốc giới thực tế còn thiếu rõ ràng.
Tại các thôn Cốc Tộc, Bó Lù và Pác Ngòi thuộc xã Nam Mẫu trước khi sáp nhập, việc quản lý liên quan đến nhiều ngành và nhiều hệ thống quy định. Một số khu vực người dân đã sinh sống lâu đời vẫn nằm trong quy hoạch lâm nghiệp hoặc phạm vi bảo vệ di tích, trong khi quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch lâm nghiệp và bản đồ khoanh vùng bảo vệ di tích chưa thống nhất.
Đến thời điểm bài báo gốc được đăng, đã có 7 hộ phối hợp tự nguyện phá dỡ công trình vi phạm; xã cũng ban hành quyết định cưỡng chế đối với một trường hợp. Những kết quả này mới phản ánh một phần quá trình xử lý, trong khi địa phương vẫn phải rà soát từng vụ việc để xác định căn cứ pháp lý và biện pháp thực hiện phù hợp.
Trong tháng 8/2026, Sở Xây dựng Thái Nguyên yêu cầu UBND xã Ba Bể tiếp tục thực hiện nghiêm chỉ đạo của tỉnh, tổ chức kiểm tra và xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Đối với các quyết định xử phạt hoặc yêu cầu khắc phục hậu quả đã có hiệu lực nhưng chưa được chấp hành, xã phải rà soát hồ sơ, thời hạn thi hành và điều kiện cưỡng chế; trường hợp vượt thẩm quyền cần chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Yêu cầu đặt ra còn bao gồm việc cập nhật đầy đủ danh mục vi phạm, lập hồ sơ riêng cho từng trường hợp và xác định rõ chủ thể, thời điểm, vị trí, hiện trạng công trình, tình trạng pháp lý của đất, giấy phép xây dựng, quy hoạch áp dụng cũng như kết quả chấp hành quyết định xử lý. Địa phương phải chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của hồ sơ và số liệu; những trường hợp chưa có quyết định xử lý cần được rà soát để giải quyết hoặc chuyển cấp có thẩm quyền.
Đối với vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt, việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả chỉ được xem xét khi pháp luật cho phép và có đủ hồ sơ, chứng cứ xác định hành vi vi phạm. Cơ quan chức năng cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra hiện trường, kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm mới hoặc đang tiếp diễn, không để công trình tiếp tục thi công, cơi nới hay mở rộng trong thời gian xử lý.
Bí thư Đảng ủy xã Ba Bể Trương Văn Vĩnh cho biết địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo xử lý, giải quyết các trường hợp vi phạm liên quan đến đất đai quanh hồ Ba Bể. Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ tăng cường kiểm tra, đôn đốc, phối hợp với UBND xã và các cơ quan liên quan để giải quyết những trường hợp đã được phát hiện, lập hồ sơ theo quy định.
Đảng ủy xã đã chỉ đạo UBND xã xây dựng kế hoạch cụ thể, xác định lộ trình xử lý đối với từng trường hợp, với mục tiêu cơ bản hoàn thành việc giải quyết dứt điểm các vi phạm đất đai tại khu vực hồ Ba Bể trước ngày 15/10/2026. Mốc thời gian này đặt ra yêu cầu không chỉ xử lý các công trình vi phạm, mà còn phải làm rõ hồ sơ, căn cứ pháp lý và trách nhiệm quản lý đối với những tồn tại kéo dài qua nhiều năm.
Hoàng Lan (tổng hợp)
