Hà Nội – Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị chuẩn hóa bữa ăn học đường, bảo đảm cung cấp đủ dưỡng chất để hỗ trợ trẻ em phát triển chiều cao, thể chất và trí tuệ.
- Đà Nẵng tìm kiếm người đàn ông mất tích vì sét trên sông Trường Giang
- Bắt nhóm trộm xe máy liên tỉnh Nghệ An – Hà Tĩnh
- Đĩa cơm 100.000 đồng ở Thái Nguyên gây chú ý trên mạng xã hội
Theo TS.BS Bùi Thị Mai Hương, Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ Khoa học kỹ thuật dinh dưỡng – Thực phẩm, giai đoạn tiền dậy thì và dậy thì, từ 12 đến 18 tuổi, là thời kỳ trẻ tăng trưởng chiều cao mạnh mẽ. Tuy nhiên, chiều cao thanh niên Việt Nam vẫn thấp hơn mức trung bình toàn cầu, trong khi trẻ em phải đối mặt với cả suy dinh dưỡng và thừa cân, béo phì.
Tại buổi sinh hoạt chuyên đề “Dinh dưỡng học đường và giải pháp chuẩn hóa bữa ăn học đường” ngày 10/10, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của chế độ ăn phù hợp với từng độ tuổi. Việc cải thiện dinh dưỡng không chỉ hỗ trợ phát triển hệ xương mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe và khả năng học tập của học sinh.
Theo Tổng điều tra Dinh dưỡng Quốc gia giai đoạn 2019-2020, thanh niên Việt Nam đến 18 tuổi có chiều cao trung bình 168,1cm ở nam và 156,2cm ở nữ. Trong khi đó, mức trung bình toàn cầu tương ứng khoảng 177cm và 165cm, tạo ra khoảng cách khoảng 9-10cm.
Ở giai đoạn tăng trưởng nhanh, canxi, vitamin D, kẽm và protein là những dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của hệ xương. Việc cung cấp đầy đủ các chất này giúp trẻ phát triển chiều cao theo tiềm năng di truyền, đồng thời hỗ trợ các chức năng khác của cơ thể.
Kẽm và protein còn góp phần củng cố hệ miễn dịch, giảm nguy cơ đau ốm và các vấn đề tiêu hóa. Với học sinh, glucose là nguồn năng lượng chính cho hoạt động của não, còn sắt và kẽm hỗ trợ quá trình ghi nhớ và học hỏi.
“Với bữa ăn sáng, ăn trưa hợp lý về dinh dưỡng, dao động đường huyết của trẻ ổn định giúp giảm nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa khi trưởng thành”, TS Hương nói.
Tuy nhiên, số liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2020 cho thấy Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng kép về dinh dưỡng. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi tại vùng miền núi phía Bắc lên tới 37,4%, trong khi tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ từ 5 đến 19 tuổi tại khu vực thành thị đạt 26,8%.
Tình trạng thiếu vi chất cũng đáng lưu ý, với tỷ lệ thiếu vitamin A là 9,5% và thiếu kẽm là 58%. Những con số này cho thấy nhu cầu dinh dưỡng giữa các nhóm trẻ không giống nhau, đòi hỏi thực đơn phải được tính toán theo độ tuổi và điều kiện thực tế.
Bữa ăn học đường vì thế không thể chỉ dừng ở việc cung cấp đủ no. Theo TS Hương, bữa ăn bán trú cho trẻ từ 6 đến 18 tuổi cần bảo đảm an toàn thực phẩm, đủ năng lượng, cân đối các nhóm chất, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vi chất.
Việc chuẩn hóa khẩu phần cần đi cùng nâng cao chuyên môn cho cán bộ quản lý, nhân viên y tế và nhân viên cấp dưỡng. Các trường cũng cần bổ sung nhân lực dinh dưỡng, kết hợp giáo dục về lựa chọn thực phẩm với hoạt động thể lực hằng ngày của học sinh.
Một trở ngại hiện nay là Việt Nam chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mang tính bắt buộc về dinh dưỡng học đường. Tại nhiều trường, thực đơn vẫn được xây dựng dựa trên kinh nghiệm của nhân viên cấp dưỡng hoặc đơn vị cung cấp suất ăn, trong khi nhân lực chuyên trách dinh dưỡng còn thiếu.
TS Hương cho rằng cần ban hành quy chuẩn dinh dưỡng học đường, quy định giới hạn đường tự do, muối và chất béo bão hòa trong suất ăn bán trú. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyên môn hóa nhân lực, xây dựng cơ chế tài chính bền vững và tăng cường phối hợp giữa các ngành.
Theo ThS Hà Thị Phương, Viện Dinh dưỡng TH, mô hình điểm “Bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên Việt Nam” đã được triển khai tại 10 tỉnh, thành phố. Mô hình xây dựng 400 thực đơn phù hợp với đặc điểm sinh thái, kinh tế và dinh dưỡng của từng vùng.
Trước đó, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chương trình và chính sách nhằm nâng cao sức khỏe học sinh, trong đó có Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021-2030, Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2021-2025 và các quy định về công tác y tế trường học.
Từ thực tế này, chuẩn hóa bữa ăn học đường cần được thực hiện đồng bộ với bảo đảm an toàn thực phẩm, nâng cao chất lượng khẩu phần và bổ sung nhân lực chuyên môn. Đây là những điều kiện quan trọng để đáp ứng nhu cầu phát triển khác nhau của trẻ em, từ cải thiện tầm vóc đến bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Hoàng Lan (tổng hợp)
