Những miền chè mở lối cho hành trình văn hóa

Tại Thái Nguyên, Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên năm 2026 đưa du khách đến gần hơn với các vùng chè, nơi những người làm trà trực tiếp giới thiệu sản phẩm, văn hóa và cách thức gìn giữ nghề truyền thống.

Không gian văn hóa trà Tân Cương, xã Tân Cương, trở thành điểm gặp gỡ giữa nghệ nhân, người làm chè và du khách trong những ngày diễn ra Festival. Từ những chuyến tàu di sản đến các cuộc trải nghiệm tại đồi chè La Bằng, Tân Cương, nhiều hoạt động đã đưa hành trình khám phá trà ra khỏi không gian lễ hội, đến tận nơi sản phẩm được tạo nên.

Tại Không gian văn hóa trà Tân Cương, chương trình “Tân Cương – Tinh hoa trà Việt” tổ chức các hoạt động thưởng trà, giao lưu nghệ nhân và trình diễn bộ sưu tập áo dài “Sắc trà Tân Cương”. Hai khách mời là Nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Mai Nguyên và Nghệ sĩ Ưu tú Chiều Xuân cùng tham gia chương trình.

Đã nhiều lần đến Thái Nguyên, nhưng lần này, nghệ sĩ Trịnh Mai Nguyên có dịp thưởng trà ngay giữa vùng nguyên liệu, bên những người gắn bó với cây chè. Nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Mai Nguyên chia sẻ: Ở nhà, tôi thường uống trà một mình, như đối thoại với chính mình. Còn đứng trên đất Tân Cương, tôi được cảm nhận và khám phá chiều sâu văn hóa, lịch sử của vùng chè, được hiểu thêm về bàn tay tài hoa của những người nghệ nhân đã hái và chế biến để tạo nên hương trà đặc sắc như hôm nay.

Hoạt động thưởng trà cùng người nổi tiếng còn được tổ chức tại các vùng chè Tân Cương, La Bằng, Vô Tranh, Đồng Hỷ và Đồng Phúc. Thay vì chỉ tiếp cận sản phẩm qua chén trà thành phẩm, khách tham quan có cơ hội gặp gỡ những người trực tiếp trồng, thu hái và chế biến chè.

Một hoạt động khác đưa du khách đến gần hơn với đời sống địa phương là Chuyến tàu di sản Hà Nội – Thái Nguyên, được khai trương trước đó. Trong hành trình đầu tiên, gần 100 đại biểu là phu nhân, phu quân các đại sứ và trưởng cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam cùng du khách đến ga Lưu Xá, sau đó tiếp tục di chuyển về xã Tân Cương.

Tại Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên, các vị khách được tự tay thu hái chè trên vườn, quan sát công đoạn sao chè và thưởng thức trà cùng người dân. Trong thời gian Festival, chuyến tàu được tổ chức 6 chuyến vào các ngày 30, 31-10 và 1, 5, 6, 7-11; từ ga Lưu Xá có 5 chương trình tham quan kết nối với các vùng chè, trong đó Tân Cương là điểm dừng chân trọng tâm.

Không chỉ khách du lịch, những người tham gia Cuộc thi World Master Tea Vietnam cũng được đưa đến vùng nguyên liệu để tìm hiểu về cây chè. Trong một ngày tại xã La Bằng, 20 thí sinh tham quan vùng chè Búp Ngọc, trực tiếp hái chè và tìm hiểu quy trình sản xuất tại Hợp tác xã chè La Bằng cùng Công ty Cổ phần Chè Hà Thái.

 Du khách trải nghiệm nghe hát Then, đàn tính trong hành trình Chuyến tàu di sản Hà Nội – Thái Nguyên. (Ảnh minh họa: TNM)

Sau hành trình thực tế, các thí sinh trở lại trung tâm tỉnh để tham gia những vòng thi sáng tạo công thức pha chế và thử thách kinh doanh. Việc tiếp xúc với búp chè và người sản xuất trước khi bước vào các phần thi giúp họ có thêm hiểu biết về nguyên liệu làm nên sản phẩm.

Để đón khách, các vùng chè đã chuẩn bị cơ sở vật chất và hoạt động trải nghiệm từ trước. Tại xã Tân Cương, Không gian văn hóa trà được chỉnh trang cảnh quan, hoàn thiện khu trưng bày và các khu vực phục vụ du khách; Hợp tác xã Chè Hảo Đạt cũng sẵn sàng trở thành một điểm đến trong vùng chè đặc sản.

Bà Đào Thị Thanh Hảo, Giám đốc Hợp tác xã Chè Hảo Đạt, chia sẻ: Festival lần này là cơ hội để Hợp tác xã và bà con quảng bá chè Tân Cương, không chỉ trong nước mà ra thị trường thế giới. Hợp tác xã vừa giữ bản sắc, chất lượng và giá trị sản phẩm, vừa hướng tới du lịch trải nghiệm để du khách trong nước, quốc tế đến với Tân Cương.

Để bảo đảm chất lượng chè phục vụ khách tham quan, hợp tác xã và người dân chú trọng chăm sóc vườn chè theo hướng hữu cơ. Việc ứng dụng phần mềm để theo dõi từng khu vườn, diễn biến thời tiết và thời điểm bón phân cũng được triển khai trong quá trình sản xuất.

Cùng với hoạt động canh tác, hợp tác xã phối hợp với địa phương gắn sản xuất chè với du lịch cộng đồng. Đây là hướng đi nhằm giữ gìn cây chè – nguồn sinh kế của người dân – đồng thời tạo thêm điều kiện để du khách tìm hiểu quy trình làm trà ngay tại vùng nguyên liệu.

3 Thí sinh World Master Tea Vietnam hái chè tại xã La Bằng. (Ảnh minh họa: TNM)

Với chị Nguyễn Thị Hà, một du khách đến từ Hà Nội, chuyến tham quan Tân Cương cũng mang đến trải nghiệm đáng nhớ. Lần đầu thưởng thức trà tại Không gian văn hóa trà, chị chia sẻ: Lần đầu nhấp chén trà Tân Cương, tôi thấy rất dễ uống, vị ngọt đọng ở hậu vị và thoảng hương cốm. Tôi được tặng một cành chè hái ngay tại đây, có búp một tôm hai lá. Tôi mong nhiều người đến Thái Nguyên, đến Tân Cương, thử hương vị trà này và mang về một câu chuyện đáng nhớ về cây chè.

Niềm tự hào của người trồng chè Thái Nguyên còn được nối dài khi Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch quyết định ghi danh Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự ghi nhận này khẳng định những giá trị văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ, đồng thời góp phần bảo tồn bản sắc của nghề chè và vị thế của trà Thái Nguyên.

Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên năm 2026 khép lại ngày 7-11, nhưng Chuyến tàu di sản Hà Nội – Thái Nguyên sẽ tiếp tục hoạt động đều đặn 2 chuyến mỗi tuần vào dịp cuối tuần. Những chuyến đi sau sự kiện sẽ mở thêm cơ hội để du khách tìm về các vùng chè, còn việc duy trì sức hút của điểm đến phụ thuộc nhiều vào sự chủ động của hợp tác xã và người dân trong kết nối sản xuất với du lịch cộng đồng.

Minh Tuấn (Tổng hợp)