Quảng Trị – Hơn 50 hộ dân tại thôn Lan Đình, xã Gio Linh nhiều năm chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do vướng ranh giới Di tích lịch sử căn cứ Cồn Tiên – Dốc Miếu, trong khi nhiều dấu tích tại khu vực cũng đang xuống cấp.
- Quản trị viên fanpage Cấm Xoá Bài bị tạm giữ tại Hải Phòng
- Dấu vết nhận dạng trong vụ phát hiện xương người
- Cha mẹ nghẹn ngóng tin con trai lớp 8 mất tích khi tắm biển Cửa Lò
Tình trạng này bắt nguồn từ việc đất người dân sử dụng và phạm vi bảo vệ di tích chưa được phân định rõ ràng sau quá trình giao đất, lập nghiệp từ đầu thập niên 1990. Việc chậm giải quyết không chỉ khiến các gia đình khó ổn định nơi ở, sửa chữa nhà cửa, tiếp cận vốn sản xuất mà còn đặt ra yêu cầu tháo gỡ những bất cập trong quản lý, bảo tồn di tích.
Di tích lịch sử căn cứ Cồn Tiên – Dốc Miếu có diện tích hơn 260 ha, bao gồm các công trình thiết yếu, trụ sở cơ quan, trường học và những khu vực liên quan. Trong giai đoạn 1991 – 1998, UBND H.Gio Linh (cũ) đã giao đất cho 52 hộ dân đến sinh sống, lập nghiệp tại khu vực này, nhưng ranh giới giữa phần đất giao cho người dân và đất thuộc di tích chưa được xác định cụ thể.
Đây là một trong những nguyên nhân khiến thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất kéo dài đến nay. Nhiều gia đình đã khai hoang, sinh sống từ trước khi khu vực được xác lập và quản lý với tư cách di tích lịch sử, nhưng quyền sử dụng đất vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
Ông Nguyễn Hữu Sàm là một trong 2 hộ đầu tiên đến khai phá đất tại thôn Lan Đình trước năm 1991. Khi mới đến, ông chưa lập gia đình, đến nay đã có 3 cháu nội, ngoại nhưng mảnh đất gia đình gắn bó hơn 30 năm vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Hoàn cảnh của ông Sàm cũng là tình trạng chung của hơn 50 hộ dân đang sinh sống xen giữa những dấu tích còn lại của Hàng rào điện tử McNamara thuộc căn cứ Cồn Tiên – Dốc Miếu. Việc thiếu giấy tờ pháp lý về đất đai khiến nhiều gia đình gặp khó khăn trong sinh hoạt và kế hoạch phát triển kinh tế.
Chị Trần Truy Phong cho biết cha mẹ chị đến khu vực này lập nghiệp từ năm 1990 – 1991. Hiện nay, tuổi cao, sức yếu, ông bà phải sống trong căn nhà đã hư hỏng, xuống cấp nhưng không thể sửa chữa vì chưa có giấy tờ đất. “Ba mẹ tôi giờ đã lớn tuổi, 2 người ngồi một chỗ. Nhà cửa dột nát, hư hỏng, xuống cấp mà không sửa chữa được. Mỗi lần đến mùa mưa bão, gia đình rất lo”, chị Phong nói.
Không chỉ ảnh hưởng đến điều kiện sinh hoạt, việc chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn khiến người dân khó tiếp cận các nguồn vốn vay để đầu tư sản xuất, kinh doanh. Nhiều hộ muốn mở rộng hoạt động làm ăn nhưng không có đất đủ điều kiện thế chấp, trong khi nhu cầu về chỗ ở ngày càng tăng khi con cháu trưởng thành.
Theo bà Nguyễn Thị Khuyên, Bí thư Chi bộ thôn Lan Đình, vướng mắc về đất đai đã được người dân phản ánh tại nhiều cuộc họp với chính quyền qua các năm. Tuy nhiên, đến nay các hộ vẫn chưa nhận được phương án giải quyết dứt điểm.
Lãnh đạo UBND xã Gio Linh cho biết địa phương vẫn tạo điều kiện để người dân tổ chức sản xuất, đồng thời tuyên truyền, vận động các hộ không xâm lấn khu vực di tích. Chính quyền xã tiếp tục kiến nghị cấp trên làm rõ ranh giới giữa đất di tích và khu vực dân cư để có cơ sở xem xét, giải quyết đất ở, đất sản xuất theo quy định.
Trong lúc quyền sử dụng đất của người dân chưa được tháo gỡ, tình trạng bảo tồn tại Di tích lịch sử căn cứ Cồn Tiên – Dốc Miếu cũng đặt ra nhiều vấn đề đáng quan tâm. Đây là địa danh gắn với những trận chiến khốc liệt trong chiến tranh, lưu giữ dấu tích của hệ thống công trình quân sự từng được xem là biểu tượng của chiến tranh điện tử tại miền Nam Việt Nam.
Tuy nhiên, nhiều khu vực trong di tích hiện bị cỏ dại và cây bụi bao phủ, bảng chỉ dẫn đã phai mờ, một số lối đi đến các dấu tích không còn thông thoáng. Chị Trần Truy Phong cho biết hiện nơi đây chỉ còn một số hạng mục như lô cốt, xe tăng, nhưng việc tiếp cận gặp khó khăn do bụi rậm.
Theo chị Phong, trước đây thỉnh thoảng vẫn có khách nước ngoài đến tham quan, song hiện khu vực ngày càng vắng vẻ. Một số vị trí còn xuất hiện dấu hiệu sạt lở sau thời gian dài chịu tác động của thời tiết. Trước những vướng mắc trên, Bảo tàng tỉnh Quảng Trị đã tham mưu ngành văn hóa rà soát,
điều chỉnh bản đồ khoanh vùng bảo vệ di tích theo hướng thu hẹp diện tích. Mục tiêu của phương án là tách phần đất đã giao cho người dân và đang được sử dụng ra khỏi phạm vi bảo vệ di tích.
Ông Ngô Quốc Phong, Phó giám đốc Bảo tàng tỉnh Quảng Trị, cho biết phương án điều chỉnh đã được trình Sở VH-TT-DL, sau đó chuyển UBND tỉnh và được UBND tỉnh báo cáo Bộ VH-TT-DL xem xét. Sau khi Cục Di sản văn hóa ban hành Công văn số 140 đồng ý chủ trương điều chỉnh di tích Cồn Tiên – Dốc Miếu, các đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, bổ sung hồ sơ theo yêu cầu.
“Bảo tàng tỉnh đã rà soát, tiếp thu và giải trình các yêu cầu của Bộ VH-TT-DL về nguồn gốc sử dụng đất, phạm vi sử dụng đất cũng như quá trình quản lý, khai thác trong thời gian qua”, ông Phong cho biết.
Việc điều chỉnh ranh giới được kỳ vọng tạo cơ sở tháo gỡ những bất cập tồn tại nhiều năm, song quá trình này vẫn cần được hoàn tất bằng việc rà soát, xác định cụ thể phạm vi đất di tích và phần đất người dân đang sử dụng. Đây là căn cứ quan trọng để các cơ quan chức năng xem xét quyền sử dụng đất, giải quyết nhu cầu chính đáng của các hộ theo quy định.
Đối với người dân thôn Lan Đình, mong muốn hiện nay không phải xóa bỏ hay làm ảnh hưởng đến những dấu tích lịch sử, mà là xác định rõ ranh giới để có thể ổn định cuộc sống. Sau hàng chục năm gắn bó với vùng đất này, các hộ dân mong sớm được giải quyết giấy tờ đất đai, có điều kiện sửa chữa nhà cửa và yên tâm phát triển sản xuất.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
