AI đang được nhiều cơ quan báo chí đưa vào quy trình sản xuất, phân phối và phát triển nội dung, qua đó rút ngắn thời gian làm sản phẩm và thay đổi cách tiếp cận độc giả.
- Thanh Hóa thu hồi hơn 45 tỷ đồng từ án tham nhũng kinh tế
- Mỹ nã tên lửa chặn tàu, Houthi tấn công khiến 6 người chết
- Người cha lặng im khi thấy mình thừa trong gia đình
Diễn đàn AI do Hiệp hội Các nhà xuất bản tin tức thế giới (WAN-IFRA) tổ chức ngày 14/8 tại Hà Nội cho thấy công nghệ này đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành một phần trong hoạt động của nhiều tòa soạn. Từ Trung Quốc, Singapore đến Việt Nam, AI đang được sử dụng ở nhiều khâu, từ nghiên cứu, xử lý dữ liệu, sản xuất nội dung đến phân phối và phát triển sản phẩm.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Kah Whye Lee, Giám đốc khu vực châu Á của WAN-IFRA, cho rằng AI từng được nhìn nhận như một xu hướng nhất thời nhưng nay đã được các tòa soạn đầu tư nghiêm túc. Theo ông, công nghệ này tạo ra tốc độ truyền thông “chưa từng có”, đồng thời đặt ra yêu cầu đánh giá lại các mô hình truyền thống về sản xuất, phân phối và kiếm tiền từ nội dung.
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cũng nhận định: “Giai đoạn thử nghiệm AI đã hết”. Ông dẫn chứng 8 tác phẩm sử dụng AI tham dự giải Pulitzer 2026, trong đó 5 tác phẩm đoạt giải, qua đó cho thấy “việc sử dụng AI trong các hoạt động báo chí đã trở nên rất thông thường”.
Từ góc nhìn của một cơ quan báo chí Trung Quốc, Jun Zhang, Giám đốc Công nghệ South China Morning Post (SCMP), cho rằng ngành tin tức đang đứng trước “một bước ngoặt”. Ông nhận xét độc giả ngày càng dành ít thời gian cho các trang báo, trong khi thời lượng sử dụng mạng xã hội và AI lại tăng lên.
Theo ông Zhang, phần lớn độc giả báo chí hiện nay đã trên 45 tuổi, còn thế hệ mới có phương thức tiếp nhận thông tin khác và thậm chí không đọc tin trực tiếp trên website hoặc ứng dụng. Ông dự đoán nếu xu hướng này không đảo ngược, “nhiều tờ báo sẽ biến mất trong ba đến năm năm tới”, từ đó cho rằng AI cần được dùng để tái tạo ngành tin tức và thay đổi cách nội dung được đưa đến độc giả.
SCMP đang triển khai công cụ tìm kiếm AI trên website nhằm giúp người dùng nhanh chóng hiểu các kết quả tìm kiếm. Tòa soạn này đồng thời xây dựng hệ thống tự động chuyển định dạng bài viết và phân phối nội dung lên các nền tảng mạng xã hội vào thời điểm phù hợp, nhưng quy trình vẫn có bước kiểm duyệt của con người.
Tại Singapore, The Straits Times cũng đưa AI vào nhiều hoạt động của tòa soạn. Bà E-von Yeung, biên tập viên về AI và đổi mới sáng tạo của báo, cho biết The Straits Times đã thành lập Hội đồng AI với thành viên đến từ nhiều bộ phận để cùng quyết định về công cụ và chiến lược ứng dụng công nghệ, qua đó đẩy nhanh quá trình triển khai.
AI hiện được The Straits Times sử dụng cho nhiều công việc như tối ưu tìm kiếm, phân tích nhu cầu độc giả, tóm tắt, dịch thuật, gợi ý tiêu đề và kiểm tra thông tin. Các mô hình AI cũng được tích hợp trực tiếp vào hệ thống CMS của tòa soạn.
Tại Việt Nam, công nghệ này cũng xuất hiện ở nhiều công đoạn trong quy trình làm báo. “Chúng tôi sử dụng Gemini cho nghiên cứu, phân tích dữ liệu, cấu trúc câu chuyện và xây dựng câu hỏi phỏng vấn”, ông Nguyễn Quốc Huy, Trưởng phòng Công nghệ & Kỹ thuật Đài Truyền hình TP HCM (HTV), nói.
Trong quá trình tác nghiệp hiện trường, AI có thể chuyển giọng nói thành văn bản theo thời gian thực, hỗ trợ lọc nhiễu và ổn định hình ảnh khi phát sóng trực tiếp. Đến khâu hậu kỳ, công nghệ được sử dụng để biên tập video, tạo phụ đề, giọng đọc và đồ họa, đồng thời hỗ trợ tối ưu tiêu đề, từ khóa, mô tả và phân tích mức độ tương tác khi nội dung được phân phối.
Tại VnExpress, AI được khai thác theo hướng rút ngắn thời gian tạo sản phẩm. Giám đốc sản phẩm VnExpress Đặng Tiến Ngọc cho biết nhóm của ông sử dụng Vibe Coding, trong đó yêu cầu được mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên để AI viết mã và tạo sản phẩm.
Một công cụ tính nồng độ cồn trên mặt báo đã được phát triển theo phương thức này trong thời gian ngắn. Theo ông Ngọc, thay vì lần lượt trải qua các bước thiết kế, chuyển giao cho đội kỹ thuật, lập trình và kiểm thử, người làm sản phẩm có thể nhanh chóng tạo phiên bản thử nghiệm bằng AI để “sờ nắm” và đánh giá, thậm chí “không cần biết code để bắt đầu”.
Vibe Coding được đánh giá phù hợp với những sản phẩm nhỏ, có vòng đời ngắn như công cụ tính toán, tra cứu, dữ liệu tĩnh hoặc giao diện hiển thị dữ liệu. Với các sản phẩm phức tạp hơn, cách làm này có thể được sử dụng để định hình ý tưởng và kiểm chứng nhu cầu người dùng trước khi bước vào quá trình phát triển chính thức.
Báo cáo Xu hướng Báo chí Thế giới 2025 của WAN-IFRA xác định AI, dữ liệu và tự động hóa là những ưu tiên hàng đầu của các cơ quan truyền thông toàn cầu. Tuy nhiên, ông Kah Whye Lee lưu ý công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai nhanh chóng, đồng thời các tòa soạn phải nhận diện và kiểm soát những rủi ro, thách thức đi kèm.
Minh Tuấn (tổng hợp)
