Thanh Hóa, Hà Tĩnh – Nhiều hộ dân sống gần các khu xử lý rác phải chịu cảnh mùi hôi, ruồi muỗi và nguy cơ ô nhiễm kéo dài, trong khi những bãi rác quá tải vẫn chưa có phương án thay thế triệt để.
- Từ Hà Nội đến vùng núi cao, cái rét rõ hơn trong ngày 19/11
- Hải Phòng nhiều lần lùi cưỡng chế đất của gia đình thương binh
- Ba thiếu niên bốc đầu xe không mũ, nhận phạt 13,75 triệu và mất xe
Tại phường Sầm Sơn, phường Bỉm Sơn (Thanh Hóa) và xã Hồng Lộc (Hà Tĩnh), rác thải tồn đọng cùng hạ tầng xử lý xuống cấp đang tạo sức ép lớn lên môi trường sống của người dân. Có nơi đã thông báo đóng cửa hoặc ngừng tiếp nhận rác nhưng vẫn phải đối mặt với lượng chất thải khổng lồ chưa được xử lý, do các cơ sở thay thế chưa đáp ứng yêu cầu.
Bãi rác tại phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa, có diện tích khoảng 2,7ha, bắt đầu hoạt động từ năm 1997 với phương thức xử lý chủ yếu là chôn lấp, công suất khoảng 25 tấn mỗi ngày. Sau nhiều năm tiếp nhận rác, khu vực này rơi vào tình trạng quá tải, mùi hôi phát tán và ảnh hưởng đến các hộ dân sinh sống xung quanh.
Ngày 31/1/2026, tỉnh Thanh Hóa chấp thuận chủ trương đóng cửa bãi rác, chuyển chất thải đến Nhà máy xử lý rác khu Đông Nam, phường Đông Quang, cách địa điểm cũ hơn 25km. Tuy nhiên, nhà máy này cũng quá tải và phát sinh ô nhiễm, khiến người dân nhiều lần dựng lều ngăn xe chở rác vào khu xử lý, buộc bãi rác Sầm Sơn phải tiếp tục tiếp nhận chất thải.
Ông Nguyễn Hữu Hào (SN 1942), trú tại khu phố Hợp Thành, cho biết gia đình ông đã sinh sống ở đây trước khi bãi rác hình thành. Ông kể: “Ban đầu, chính quyền cho đổ rác xuống ao, ruộng. Sau này rác chất thành đống cao tương đương một ngôi nhà ba tầng. Mùi hôi xuất hiện quanh năm, nhất là vào mùa hè. Suốt 30 năm qua chưa có một bữa cơm ngon, khách cũng không dám đến chơi”.
Bà Nguyễn Thị Hoạt (SN 1957), sống cạnh nhà ông Hào, cho biết nhiều hộ dân trong khu vực có hoàn cảnh khó khăn, không đủ điều kiện chuyển đến nơi khác. Nhà ông Hào chỉ cách bãi rác vài chục mét, khiến sinh hoạt gia đình thường xuyên chịu ảnh hưởng từ khu tập kết chất thải.
Dịp Tết Nguyên đán 2026, lượng rác phát sinh tăng cao trong khi Nhà máy Ecotech tại khu Đông Nam bị phản ánh có mùi hôi, ruồi nhặng, ảnh hưởng đến khu dân cư và phải tạm dừng tiếp nhận. Rác vì thế ùn ứ tại nhiều địa phương, trong đó có phường Sầm Sơn.
Ngày 13/2, UBND tỉnh Thanh Hóa cho phép sử dụng tạm thời bãi chôn lấp Sầm Sơn đến hết ngày 31/5/2026, sau đó tiếp tục gia hạn đến cuối tháng 8/2026.Theo lãnh đạo phường Sầm Sơn, bãi rác đã chính thức dừng hoạt động từ ngày 3/8 theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh. Toàn bộ khu vực hiện được phủ bạt, không còn phát tán mùi hôi và gây ảnh hưởng đến môi trường như trước.
Về phương án lâu dài, tỉnh và Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã làm việc trực tiếp với địa phương để nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch, từng bước hạ thấp một phần bãi rác, phủ đất và trồng cây xanh, hướng tới cải tạo thành đồi sinh thái, công viên phục vụ cộng đồng. Trong khi đó, một số hạng mục tại Nhà máy xử lý rác Quảng Minh đang được triển khai thi công, còn tiến độ xây dựng hố chôn lấp số 10 vẫn chậm.
Địa phương mong muốn các công trình sớm hoàn thành, đưa vào vận hành để giảm áp lực xử lý chất thải và hạn chế việc phải vận chuyển rác đi xa, gây tốn kém kinh phí.
Tại phường Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hóa, bãi rác Núi Voi cũng đang gây lo ngại cho người dân phố Sơn Tây bởi tình trạng quá tải, mùi hôi và nước rỉ rác kéo dài. Công trình được xây dựng từ năm 1997, ban đầu chỉ được tính toán đáp ứng nhu cầu xử lý trong khoảng 5 năm.
Ông Nguyễn Văn Hùng, người dân địa phương, cho biết bãi rác đã tồn tại từ khoảng năm 1997 và ảnh hưởng đến sinh hoạt của các hộ dân. Ông phản ánh: “Từ sáng đến tối, mùi hôi từ bãi rác xộc vào nhà. Trời mưa, nước rỉ đen kịt chảy xuống đồng ruộng và đường dân sinh”.
Ông Hà Duyên Hạnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Môi trường và Công trình Đô thị Bỉm Sơn, xác nhận bãi rác được xây dựng năm 1997, có diện tích khoảng 10ha, thiết kế theo hình thức chôn lấp với phần đáy đào sâu khoảng 3m và được lót bạt. Công trình khi đó được xác định là giải pháp tạm thời trong thời gian chờ các nhà máy đốt rác đi vào hoạt động, nhưng gần ba thập kỷ trôi qua, những cơ sở được kỳ vọng thay thế vẫn chưa vận hành.
Theo ông Hạnh, thời gian đầu bãi rác tiếp nhận khoảng 70-80 tấn mỗi ngày từ địa bàn Bỉm Sơn và các khu công nghiệp. Lượng chất thải hiện tăng lên đáng kể, vượt khả năng tiếp nhận của khu vực, với khối lượng rác tồn lưu ước khoảng 2 triệu m³.
Hệ thống xử lý nước rỉ rác có thể đáp ứng vào mùa khô, với lượng khoảng 20-30m²/ngày, nhưng khi mùa mưa đến, lượng nước tăng mạnh và vượt công suất. Để hạn chế mùi hôi, côn trùng, đơn vị vận hành đã phủ bạt khu vực chôn lấp, phun chế phẩm khử mùi, rắc vôi và tăng cường vệ sinh.
Lãnh đạo UBND phường Bỉm Sơn thừa nhận bãi rác Núi Voi đã quá tải trong thời gian dài, các biện pháp đang thực hiện chủ yếu nhằm giảm mùi và hạn chế tác động đến môi trường. Địa phương kỳ vọng Nhà máy đốt rác thải sinh hoạt phát điện Bỉm Sơn sớm đi vào hoạt động để từng bước xử lý lượng rác tồn đọng.
Tại Hà Tĩnh, khu xử lý rác thải tập trung Hồng Lộc, đặt tại thôn Thượng Phú, xã Hồng Lộc, cũng rơi vào tình trạng quá tải. Ghi nhận tại đây cho thấy rác được tập kết thành những đống lớn, mùi hôi nồng nặc, trong khi một số hạng mục như khu chôn lấp, hồ chứa nước rỉ rác và hồ sinh học không còn hoạt động; máy móc, phương tiện xử lý đã xuống cấp.
Hàng rào khu xử lý bị hư hỏng, nhiều thanh sắt cong vênh, trước cổng có biển thông báo ngừng tiếp nhận rác từ ngày 25/1/2026. Bà H. trú tại thôn Thượng Phú, sống cách khu xử lý khoảng 300m, cho biết mùi hôi thường bay vào nhà khi trời nóng hoặc có gió, đồng thời ruồi nhặng xuất hiện dày đặc.
Bà H. phản ánh: “Có những thời điểm, bà con chúng tôi phải mắc màn ăn cơm vì ruồi muỗi quá nhiều”. Tình trạng này khiến sinh hoạt của các hộ dân gần khu xử lý bị đảo lộn, nhất là vào những ngày thời tiết bất lợi.
Anh Đ.V.T., trú tại xã Hồng Lộc, cho biết trước đây dù khu xử lý đã quá tải, xe chở rác vẫn đưa chất thải về tập kết hằng ngày. Người dân nhiều lần phản ánh, đề nghị dừng tiếp nhận vì lo ngại ảnh hưởng môi trường; đến cuối tháng 5/2026, tại khu vực tập kết đã xảy ra một vụ cháy lớn, khói bốc cao hàng chục mét.
Dù khu xử lý đã ngừng nhận rác, lượng chất thải tồn đọng ngoài trời vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Anh T. bày tỏ: “Khu xử lý đã ngừng tiếp nhận rác nhưng chúng tôi vẫn lo lắng vì lượng rác khổng lồ tồn đọng tại đây đang để ngoài trời, chưa có phương án xử lý dứt điểm”.
Khu xử lý rác thải tập trung Hồng Lộc được đầu tư hơn 50 tỷ đồng, khởi công năm 2014 và hoàn thành, đưa vào hoạt động từ năm 2015. Công trình phục vụ tiếp nhận, xử lý rác sinh hoạt của 12 xã, thị trấn thuộc huyện Lộc Hà cũ, nhưng sau nhiều năm vận hành đã hết thời hạn hoạt động.

Từ tháng 6/2025, dù công trình đã hết thời hạn vận hành, rác sinh hoạt vẫn tiếp tục được đưa về do chưa có cơ sở thay thế. Đến tháng 1/2026, UBND tỉnh Hà Tĩnh yêu cầu dừng tiếp nhận rác tại Hồng Lộc, đồng thời chỉ đạo xử lý lượng chất thải còn tồn, hạn chế mùi hôi và ruồi muỗi, san gạt, lu lèn các hố chôn lấp, vận hành hệ thống xử lý nước thải và xử lý lượng nước còn tồn trong các hồ sinh học.
Đại diện UBND xã Hồng Lộc cho biết lượng rác tồn tại khu xử lý hiện vẫn chưa được giải quyết, trong thời gian chờ phương án, đơn vị đã phun hóa chất tại một số khu vực để hạn chế mùi. Liên quan đến Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn tại Hồng Lộc, lãnh đạo xã Lộc Hà cho hay địa phương đã tổ chức họp với người dân để thông tin về dự án.
Tuy nhiên, việc có thêm nhà máy xử lý rác thay thế vẫn chưa xóa hết những băn khoăn của người dân. Họ đặt câu hỏi về vị trí xây dựng, công nghệ xử lý và nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường, nguồn nước – những vấn đề cần được làm rõ khi triển khai dự án mới.
Mộc Linh (tổng hợp)
