Vì sao đất có nhà ở lâu năm vẫn được tính giá đất nông nghiệp?

TAND TP Hải Phòng giữ nguyên bản án sơ thẩm, bác yêu cầu của bà T. về việc tính bồi thường theo giá đất ở đối với thửa đất hơn 1.000m² bị thu hồi để xây dựng công viên nghĩa trang.

Theo hồ sơ vụ việc, gia đình bà T. đã quản lý, sử dụng khu đất từ nhiều năm trước, nhưng phương án bồi thường chỉ tính 804m² theo đơn giá đất nông nghiệp 72.000 đồng/m², còn 237m² được xác định là đất do UBND xã quản lý. Không đồng tình, bà T. khởi kiện yêu cầu hủy các quyết định hành chính liên quan, đề nghị được bồi thường theo mức 472.000 đồng/m² cùng các khoản hỗ trợ và bồi thường tài sản trên đất.

Theo trình bày của bà T., trong giai đoạn 1993-2003, mẹ bà nhận chuyển nhượng tổng cộng 1.041m² đất từ nhiều người tại Hải Phòng, sau đó gia đình xây nhà cấp 4 và sinh sống tại đây. Năm 2015, mẹ bà qua đời mà không để lại di chúc, các thành viên trong gia đình tiếp tục quản lý khu đất; đến năm 2019, vợ chồng bà T. xây thêm một căn nhà cấp 4 rộng khoảng 240m², có giá trị hơn 2 tỷ đồng.

Khi địa phương triển khai dự án xây dựng công viên nghĩa trang, thửa đất của gia đình bị thu hồi. Tháng 8/2025, Chủ tịch UBND xã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và đến tháng 9/2025 ban hành quyết định thu hồi đất, trong đó chỉ 804m² được tính bồi thường về đất.

Bà T. cho rằng gia đình đã sử dụng toàn bộ diện tích trong thời gian dài nên không đồng ý với việc loại 237m² khỏi phần đất được bồi thường. Ngoài yêu cầu áp dụng đơn giá 472.000 đồng/m² thay cho mức 72.000 đồng/m², bà còn đề nghị xem xét hỗ trợ ổn định đời sống, bồi thường cây cối, hoa màu, công trình xây dựng và chi phí di chuyển chỗ ở, đồng thời hủy hai quyết định hành chính nói trên.

Phía UBND xã giải thích việc xác định diện tích được bồi thường dựa trên hồ sơ địa chính năm 1985, bản đồ giải thửa và tài liệu quản lý đất đai qua các thời kỳ. Theo hồ sơ này, sau quá trình dồn điền đổi thửa, mẹ bà T. được giao 804m² đất theo quyết định năm 1994, còn 237m² thuộc phần đất do UBND xã quản lý.

Đối với công trình xây dựng, đại diện UBND xã viện dẫn hồ sơ xác định thời điểm sử dụng đất làm nhà trong giai đoạn 2004-2014, đồng thời cho rằng công trình nằm trên phần đất do UBND xã quản lý không đủ điều kiện được bồi thường theo quy định. Gia đình vẫn được xem xét hỗ trợ khác đối với công trình theo chính sách hiện hành.

Xét xử sơ thẩm vào tháng 6/2026, TAND khu vực 1 – Hải Phòng bác yêu cầu khởi kiện của bà T. Sau đó, bà kháng cáo lên TAND TP Hải Phòng, đề nghị xem xét lại các quyết định liên quan đến việc thu hồi đất và phương án bồi thường, hỗ trợ.

Tại phiên phúc thẩm, tòa án nhận định hồ sơ địa chính và tài liệu quản lý đất đai thể hiện 804m² là diện tích mẹ bà T. được giao theo quyết định năm 1994, trong khi 237m² còn lại thuộc đất do UBND xã quản lý. Bà T. không cung cấp được tài liệu chứng minh phần diện tích 237m² đã được Nhà nước giao, công nhận quyền sử dụng hoặc cho phép sử dụng hợp pháp, nên việc không đưa phần đất này vào diện được bồi thường là có căn cứ.

Về đơn giá, tòa xác định diện tích đất bị thu hồi thuộc loại đất nông nghiệp, không phải đất ở. Mức 72.000 đồng/m² được áp dụng theo quyết định phê duyệt giá đất cụ thể phục vụ dự án, vì vậy yêu cầu tính bồi thường theo giá đất ở của bà T. không được chấp nhận.

Đối với tài sản gắn liền với đất, tòa cho rằng công trình xây dựng trên phần đất do UBND xã quản lý không đủ điều kiện được bồi thường toàn bộ, nhưng gia đình đã được xem xét hỗ trợ theo chính sách. Việc không bồi thường cây lâu năm trồng trên diện tích đất được giao để trồng cây hằng năm cũng được xác định là phù hợp quy định.

Tòa đồng thời xác định gia đình bà T. không đủ điều kiện hưởng hỗ trợ ổn định đời sống; các khoản hỗ trợ chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm và ổn định sản xuất, kinh doanh chỉ được tính trên 181,4m² đủ điều kiện. Việc bố trí một lô đất tái định cư có thu tiền sử dụng đất cũng được đánh giá là phù hợp.

Từ các căn cứ trên, TAND TP Hải Phòng kết luận bản án sơ thẩm bác yêu cầu khởi kiện là có cơ sở, không chấp nhận kháng cáo của bà T. và giữ nguyên bản án sơ thẩm. Vụ việc cho thấy thời gian sử dụng đất và việc có nhà ở trên đất không tự thân quyết định loại đất, diện tích đủ điều kiện bồi thường hay đơn giá áp dụng; các nội dung này được xem xét dựa trên hồ sơ pháp lý và căn cứ quản lý đất đai.

Nguyễn Liên (tổng hợp)