Đề xuất thay từ “xả lũ” bằng “điều tiết qua tràn xả sâu”: Vì sao Đà Nẵng muốn đổi thuật ngữ?

Đà Nẵng kiến nghị thay cụm từ “xả lũ” bằng “vận hành điều tiết qua tràn xả sâu” trong quy trình vận hành hồ chứa nhằm phản ánh đúng bản chất kỹ thuật và giảm hiểu lầm cho người dân hạ du. Đề xuất cũng nêu rõ nhu cầu nâng dung tích phòng lũ, điều chỉnh mùa mưa lũ và tăng tính chủ động trong phòng chống thiên tai.

Thuật ngữ “xả lũ” gây hiểu nhầm và không phản ánh đúng bản chất vận hành hồ chứa

Theo cơ quan chức năng TP Đà Nẵng, khái niệm “xả lũ” trong các văn bản hiện hành không còn phù hợp với thực tế vận hành hồ chứa, đặc biệt tại lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn. Thuật ngữ này dễ khiến người dân hiểu rằng hồ thủy điện mở cửa đột ngột xả nước ồ ạt xuống hạ du, trong khi đa phần hoạt động là điều tiết có kiểm soát nhằm hạ mực nước hồ trước và trong mùa mưa bão.

Thực tế, vận hành hồ chứa là quá trình điều tiết theo các giai đoạn được tính toán từ trước: hạ thấp mực nước để đón lũ, điều tiết theo lưu lượng về hồ, hoặc cắt giảm đỉnh lũ khi cần bảo vệ hạ du. Tất cả các hoạt động này đều được thực hiện qua tràn xả sâu – bộ phận chuyên dùng để điều tiết nước theo thiết kế.

Việc dùng một thuật ngữ không chính xác có thể dẫn tới hiểu sai, gây tâm lý hoang mang và ảnh hưởng đến công tác phối hợp phòng chống thiên tai giữa cơ quan quản lý, chủ hồ và chính quyền địa phương.

Đà Nẵng đề xuất sửa quy trình liên hồ và kéo dài thời gian mùa lũ

Đà Nẵng kiến nghị sửa đổi các điều trong Quy trình vận hành liên hồ chứa, thay cụm từ “xả lũ” thành “vận hành điều tiết qua tràn xả sâu” để thống nhất cách hiểu và phản ánh đúng bản chất kỹ thuật. Tại nhiều hồ chứa, các thao tác này diễn ra thường xuyên theo kế hoạch, không phải hành động ứng phó khẩn cấp như cách hiểu của từ “xả lũ”.

Ngoài ra, thành phố đề xuất kéo dài thời gian mùa lũ đến ngày 31/12 thay vì kết thúc vào 15/12 như hiện nay. Nguyên nhân là biến đổi khí hậu khiến mưa lớn, áp thấp nhiệt đới và bão xuất hiện muộn hơn, gây áp lực lên hệ thống hồ chứa trong giai đoạn cuối năm.

Việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm công tác dự báo, vận hành và cảnh báo an toàn cho hạ du, tránh tình trạng hồ đầy nước khi mưa bất thường xuất hiện cuối mùa.

Dung tích phòng lũ nhỏ: Rủi ro lớn cho hạ du và yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh

Trong đợt mưa lũ gần nhất, lượng nước đổ về các hồ trong lưu vực Vu Gia – Thu Bồn vượt hơn 1,68 tỷ m³, nhưng dung tích phòng lũ chỉ vào khoảng 274 triệu m³, tức chỉ chiếm hơn 16% tổng lượng nước. Con số này cho thấy hồ chứa gần như không đủ khả năng tích nước để cắt lũ, buộc phải liên tục điều tiết với lưu lượng lớn.

Khi dung tích phòng lũ quá nhỏ so với thực tế mưa lũ, nguy cơ “lũ chồng lũ” gia tăng, khiến nhiều khu dân cư hạ du đối mặt nguy cơ ngập sâu, thiệt hại nặng nề. Việc nâng dung tích phòng lũ hoặc điều chỉnh quy trình vận hành là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của người dân.

Theo chuyên gia thủy lợi, thay đổi thuật ngữ chỉ là bước đầu, quan trọng hơn là nâng cao năng lực cắt lũ của hồ chứa, tăng cường quan trắc, cập nhật dữ liệu mưa – lũ theo thời gian thực và công khai thông tin điều tiết nước để người dân theo dõi kịp thời.

Khi thuật ngữ phản ánh đúng bản chất kỹ thuật, các cơ quan quản lý sẽ có quan điểm thống nhất trong chỉ đạo, người dân có thể yên tâm hơn vì hiểu rõ hồ chứa đang điều tiết theo kế hoạch. Đồng thời, việc cập nhật quy trình vận hành hồ chứa phù hợp với biến đổi khí hậu giúp hạn chế thiệt hại, đảm bảo an sinh và phát triển bền vững cho khu vực hạ du.

Theo: Dân trí