Đối đầu Mỹ – Iran: Áp lực kinh tế có thể thay đổi kết cục

Giai đoạn mới trong cuộc đối đầu giữa Iran và Mỹ sẽ được định đoạt bởi khả năng chịu đựng kinh tế thay vì các hoạt động giao tranh trực tiếp.

Đối đầu Mỹ – Iran và những thiệt hại kinh tế hàng triệu USD

Báo Iran International ngày 1/5/2026 đưa tin, kết quả của cuộc đối đầu giữa Tehran và Washington hiện nay có thể không nằm ở những diễn biến trên chiến trường. “Yếu tố bí ẩn” quyết định chính là sức ép kinh tế mà mỗi quốc gia đang phải gánh chịu. Trong khi sự ổn định của thị trường Mỹ bị đe dọa bởi giá nhiên liệu tăng cao, thì Iran lại đối mặt với câu hỏi về khả năng cầm cự trước các lệnh trừng phạt khắt khe từ phía chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Trong phát biểu ngày 30/4/2026, Tổng thống Trump nhận định nền kinh tế của Iran đang ở mức thảm họa và phía Mỹ đang chờ đợi xem đối phương có thể duy trì được bao lâu. Tại cả hai nước, giới chức đều đưa ra những thông điệp khẳng định vị thế mạnh mẽ của mình. Tuy nhiên, thực tế đối với người dân Iran lại là những khó khăn chồng chất trong cuộc sống thường nhật, khiến mục tiêu duy nhất của họ lúc này là sự cải thiện về điều kiện kinh tế và an sinh xã hội.

Chuyên gia Ali Asghar Zargar, giáo sư khoa học chính trị tại Tehran, mô tả tình hình hiện tại là vô cùng nguy hiểm. Ông cảnh báo trên trang Fararu rằng khả năng xảy ra xung đột quân sự sẽ tăng lên nếu các nỗ lực ngoại giao bị đổ vỡ hoàn toàn. Dù vậy, ông cũng lưu ý rằng các kênh đối thoại vẫn đang hoạt động như một cơ chế giảm thiểu rủi ro, giúp làm chậm quá trình trượt vào một cuộc chiến tranh công khai trong bối cảnh khu vực eo biển Hormuz vẫn đang rất bất ổn.

Rủi ro xung đột tại eo biển Hormuz và bế tắc ngoại giao

Thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên đã chính thức hết hạn vào ngày 22/4/2026. Dù Tổng thống Trump đã có động thái gia hạn nhằm duy trì hy vọng cho các cuộc đàm phán, nhưng đến nay vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng về việc các bên sẽ sớm quay trở lại bàn thảo luận. Các hoạt động ngoại giao gần đây của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tại một số quốc gia đồng minh đang gây ra nhiều đồn đoán về việc Tehran đang chuẩn bị cho các phương án đối phó mới với áp lực từ Washington.

Ngày 30/4/2026, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho rằng Tehran đã phải chịu những tổn thất lớn và không loại trừ các hành động tiếp theo từ phía Israel. Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định Tehran có thể sử dụng quyền kiểm soát eo biển Hormuz để thay đổi cục diện khu vực và giảm bớt ảnh hưởng của Mỹ. Ông Ghalibaf nhấn mạnh mục tiêu đảm bảo một tương lai không có sự can thiệp từ lực lượng nước ngoài đối với Iran và các quốc gia láng giềng.

Áp lực tài chính đối với cả hai bên đang ngày một gia tăng, đặc biệt khi Tehran thiệt hại khoảng 500 triệu USD mỗi ngày do lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ. Chuyên gia Abbas Abdi đánh giá Tehran đang ở trong tình thế đặc biệt liên quan đến sự sống còn và cần một khuôn khổ mới để chấm dứt xung đột. Tình trạng “đình trệ chủ động” hiện nay khiến ranh giới giữa thỏa hiệp và leo thang quân sự trở nên rất mong manh, nơi chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Theo: Báo Dân trí