Từ cánh đồng nghèo đến ngành gan ngỗng lớn của Trung Quốc

Ông Lý Phong Sơn xây dựng doanh nghiệp nuôi ngỗng lấy gan, đưa sản lượng Công ty Trường Hào từ 300 tấn năm 2025 lên dự kiến 500 tấn trong năm nay.

Ở tuổi 15, Lý Phong Sơn từng sống trong cảnh cả gia đình chỉ đủ gạo cho một bữa ăn mỗi ngày. Ba thập kỷ sau, ông sở hữu một doanh nghiệp chăm sóc khoảng 400.000 con ngỗng tại miền Đông Trung Quốc, trong bối cảnh ngành gan ngỗng nước này ngày càng thu hẹp khoảng cách với Pháp.

Năm 2025, Công ty Trường Hào của ông sản xuất 300 tấn gan ngỗng và sản lượng năm nay được dự kiến đạt 500 tấn. Quy mô này lớn hơn nhiều so với một trang trại điển hình tại Pháp, nơi sản lượng trung bình chỉ khoảng 10 tấn mỗi năm.

Ngành gan ngỗng Trung Quốc cũng đang thay đổi nhanh trong khoảng một thập kỷ qua. Từ một món ăn từng được xem là xa xỉ, sản phẩm này dần phổ biến hơn tại thị trường nội địa nhờ giá bán thấp và quy mô sản xuất ngày càng lớn.

Sản lượng gan ngỗng của Trung Quốc được ước tính đạt khoảng 14.000 tấn vào năm ngoái, gấp 7 lần mức 2.000 tấn một thập kỷ trước. Trong khi đó, sản lượng của Pháp giảm nhẹ còn khoảng 15.044 tấn, khiến hai nước hiện chiếm hơn 80% sản lượng gan ngỗng toàn cầu.

Chủ tịch Hiệp hội Gan ngỗng Pháp (CIFOG), ông Fabien Chevalier, thừa nhận: “Họ phát triển nhanh đến mức đáng lo ngại. Chúng tôi không ngờ tốc độ tiến tới của họ lại nhanh như vậy”.

Tại trang trại của ông Lý, lợi thế được tạo nên từ quy mô, cường độ lao động và sự hỗ trợ về cơ sở hạ tầng. Các khoản trợ cấp từ chính phủ chiếm hơn 50% chi phí cơ sở hạ tầng và vắc-xin cho trang trại.

Mỗi nhân viên tại đây phụ trách hơn 400 con ngỗng. Trong 10 ngày cuối của chu kỳ nuôi kéo dài 100 ngày, người lao động gần như làm việc liên tục để vỗ béo mỗi con tới 6 bữa mỗi ngày.

Ông Lý giải thích: “Người châu Âu hiện không còn duy trì được các trang trại ngỗng quy mô lớn, vì đó là công việc vất vả”.

Cách nuôi này giúp gan của mỗi con ngỗng tại trang trại đạt ít nhất 1kg và có thể lên tới 2,9kg. Để tiếp tục giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, ông Lý đang hợp tác với các công ty robot nhằm tự động hóa quá trình nuôi và ép ăn.

Tại huyện Lâm Cù, tỉnh Sơn Đông, quy mô ngành gan ngỗng còn lớn hơn. Địa phương này được cho là cung cấp 70% thị trường nội địa và chiếm 20% sản lượng gan ngỗng toàn cầu.

Gan ngỗng Trung Quốc tăng mạnh sản lượng, từng bước thu hẹp khoảng cách với Pháp trên thị trường toàn cầu. (Ảnh minh họa: TNM)

Lâm Cù bắt đầu nuôi ngỗng từ năm 1988, sau khi một doanh nghiệp nhà nước nhập khẩu hàng nghìn con ngỗng Lang Đức từ Pháp. Trong những năm 1990, để giúp giống ngỗng thích nghi, doanh nghiệp Trung Quốc mời chuyên gia Pháp sang đào tạo trong 3 năm, với mức lương 150.000 NDT mỗi tháng, tương đương khoảng 580 triệu đồng, chưa tính chi phí xe, phiên dịch và khách sạn.

Từ nền tảng đó, công nghệ dần được đưa sâu hơn vào sản xuất. Công ty Tôn Thuận phát triển máy cho ăn bán tự động thế hệ thứ 5 tích hợp cảm biến thông minh, giúp hiệu quả sản xuất tăng gấp 5 lần.

Công nghệ cũng mở đường cho các sản phẩm mới, từ gan ngỗng rượu vang đỏ, gan ngỗng kem đến những sản phẩm có hương vị anh đào, việt quất và rượu trắng.

Bà Mã Lập Quân, Tổng giám đốc Xuân Quán (Chunguan Food), cho biết công ty đã phát triển hơn 60 sản phẩm từ gan ngỗng, gồm gan tươi, gan sốt rượu vang và các loại ăn liền. Doanh thu doanh nghiệp tăng từ 3 tỷ NDT, khoảng 11.600 tỷ đồng, lên 4 tỷ NDT, khoảng 15.400 tỷ đồng, chỉ sau một năm.

Giá bán cũng trở thành một lợi thế đáng kể của thị trường Trung Quốc. Một lát gan ngỗng tại nhà hàng ở nước này có giá khoảng 30-70 NDT, tương đương 116.000-270.000 đồng, trong khi tại Pháp mức giá được nêu khoảng 15-40 euro, tương đương 450.000-1,2 triệu đồng.

Mức giá thấp hơn giúp gan ngỗng tiếp cận nhiều người tiêu dùng Trung Quốc hơn, đồng thời tạo thêm điều kiện để các doanh nghiệp tìm đường vào những thị trường mới. Tuy nhiên, hiện chưa tới 5% sản lượng được xuất khẩu do các quy định kiểm dịch nghiêm ngặt, trong đó có yêu cầu kiểm tra 300 loại hóa chất.

Từ một vùng từng phải học cách thích nghi với giống ngỗng nhập từ Pháp, Lâm Cù nay trở thành một trung tâm sản xuất lớn, còn những doanh nghiệp như của ông Lý Phong Sơn đang tiếp tục tăng quy mô bằng công nghệ và sản lượng. Trong khoảng một thập kỷ, gan ngỗng Trung Quốc đã đi từ món ăn dành cho giới thượng lưu đến sản phẩm phổ biến hơn, tạo nên sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân của ng

Nguyên Hương (tổng hợp)