Từ gia vị quen thuộc của đồng bào Thái, chị Hà Thị Xem phát triển “Muối mắc khẻn Mường Đeng” thành sản phẩm OCOP, mở rộng thị trường và quảng bá văn hóa ẩm thực vùng cao.
- Thái Nguyên sẽ hợp nhất Bảo tàng và Thư viện tỉnh
- Tài xế Mercedes đấm tài xế taxi, lĩnh 6 tháng tù
- Trump bí mật đổi máy bay giữa cảnh báo tên lửa từ Iran
Từ gia vị truyền thống thành sản phẩm OCOP
Sinh ra, lớn lên tại bản Vặn, xã Yên Thắng, tỉnh Thanh Hóa, chị Hà Thị Xem lựa chọn khởi nghiệp từ những sản vật gắn với đời sống đồng bào Thái. Năm 2024, chị thành lập Hợp tác xã Du lịch và Phát triển Nông Lâm nghiệp Mường Đeng, từng bước đưa mắc khẻn và các sản phẩm địa phương ra thị trường.
Mắc khẻn từ lâu là gia vị quen thuộc trong căn bếp của đồng bào Thái ở vùng núi Yên Thắng, tạo nên vị thơm nồng, cay tê đặc trưng cho nhiều món ăn dân dã. Nhận thấy giá trị của sản vật quê hương, chị Hà Thị Xem, 34 tuổi, bắt đầu tìm hướng chế biến và phát triển mắc khẻn thành sản phẩm hàng hóa.
Năm 2024, chị thành lập Hợp tác xã Du lịch và Phát triển Nông Lâm nghiệp Mường Đeng và đảm nhiệm vai trò Giám đốc. HTX tập trung sản xuất gia vị truyền thống, rượu ngô, thương mại nông sản sạch và phát triển các sản phẩm có lợi thế từ địa phương.
Trong đó, “Muối mắc khẻn Mường Đeng” là sản phẩm được chị dành nhiều tâm huyết. Từ mắc khẻn, hạt dổi, muối, lá chanh, ớt và những nguyên liệu quen thuộc, sản phẩm được hoàn thiện theo hướng hàng hóa, chú trọng nguyên liệu, quy trình chế biến, bao bì, nhãn mác và xây dựng thương hiệu.
Sản phẩm sau đó được công nhận OCOP 3 sao, tạo thêm điều kiện để gia vị truyền thống của vùng cao Yên Thắng tiếp cận thị trường rộng hơn. Chị Xem cũng tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ, triển lãm, hội nghị kết nối cung cầu và kết nối giao thương với doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh để tìm kiếm đối tác.
Mở rộng thị trường bằng chuyển đổi số
Từ vùng cao Yên Thắng, các sản phẩm của HTX từng bước được đưa đến Hà Nội, thành phố Thanh Hóa, Thái Nguyên và nhiều địa phương khác thông qua các kênh phân phối trực tiếp và trực tuyến. HTX đã kết nối, ký kết hợp đồng tiêu thụ với các hệ thống siêu thị nông sản sạch và doanh nghiệp, với tổng giá trị khoảng 140 triệu đồng đối với một số sản phẩm như Muối mắc khẻn Mường Đeng, măng khô và đũa tre vót thủ công.
Cùng với mở rộng thị trường, chị Xem chủ động tự học cách xây dựng nội dung, quay dựng video, quảng bá và bán hàng trên các nền tảng số. Facebook, TikTok và các kênh bán hàng trực tuyến trở thành những phương thức mới để HTX giới thiệu sản phẩm đến người tiêu dùng.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của chị là kết hợp bán sản phẩm với kể câu chuyện về nguyên liệu, cách chế biến, văn hóa ẩm thực và cuộc sống của người dân vùng cao. Qua các buổi livestream, chị trực tiếp giới thiệu nguồn gốc nguyên liệu, hướng dẫn cách sử dụng và tương tác với khách hàng ở nhiều địa phương.
“Livestream giúp tôi có thể trực tiếp kể cho khách hàng nghe về sản phẩm, từ nguyên liệu, cách chế biến đến cách sử dụng. Quan trọng hơn, qua đó tôi muốn mọi người biết phía sau một hũ muối mắc khẻn còn có câu chuyện về quê hương, về văn hóa ẩm thực của người Thái”, chị Xem chia sẻ.
Từ mắc khẻn, HTX tiếp tục phát triển các sản phẩm gắn với nguồn nguyên liệu, nghề truyền thống và đời sống địa phương như măng khô, rượu ngô, đũa tre vót thủ công. Qua đó, mô hình hướng tới xây dựng hệ sinh thái sản phẩm mang dấu ấn vùng cao, đồng thời tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân.
Khởi nghiệp từ sản vật để lan tỏa văn hóa vùng cao
Ông Vũ Thế Vinh, Chủ tịch UBND xã Yên Thắng, đánh giá Hà Thị Xem là điển hình về tinh thần dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn khởi nghiệp từ lợi thế quê hương. Theo ông, việc đưa mắc khẻn thành sản phẩm OCOP, ứng dụng công nghệ số và mở rộng thị trường góp phần tạo việc làm, đồng thời gìn giữ, quảng bá văn hóa ẩm thực của đồng bào Thái.
Mô hình khởi nghiệp với sản phẩm “Muối mắc khẻn Mường Đeng” cũng đạt Giải Nhì Cuộc thi Dự án khởi nghiệp trong đoàn viên, thanh niên năm 2025 do Tỉnh đoàn Thanh Hóa tổ chức. Giải thưởng là sự ghi nhận đối với ý tưởng khởi nghiệp xuất phát từ sản vật, văn hóa và lợi thế của vùng cao.
Chị Hà Thị Xem còn nhận nhiều Giấy khen của các cấp, ngành; Bằng khen của Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam vì có thành tích xuất sắc trong công tác Hội và phong trào Chữ thập đỏ. Chị cũng nhận Giấy khen của Chủ tịch UBND huyện Lang Chánh về thành tích tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giai đoạn 2016-2025.
Năm 2025, chị được Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa tặng Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong các phong trào thi đua yêu nước của tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2020-2025. Những ghi nhận này tạo thêm động lực để nữ giám đốc trẻ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm và mở rộng thị trường.
Từ bản Vặn, sản phẩm mang hương vị mắc khẻn đang theo những đơn hàng đến nhiều địa phương ngoài vùng núi Yên Thắng. Với chị Xem, việc giữ gìn giá trị truyền thống cần đi cùng đổi mới để sản phẩm phù hợp với cuộc sống hôm nay, qua đó đưa hương vị núi rừng đến với nhiều người hơn và giới thiệu về quê hương, con người nơi đây.
Thiên An (tổng hợp)
