Công nghệ hồi sinh người chết bằng AI đang bùng nổ với sự xuất hiện của ứng dụng 2Wai, cho phép tạo avatar người đã khuất để trò chuyện như thật. Dù được xem là bước tiến giúp lưu giữ ký ức, xu hướng này đồng thời gây tranh cãi dữ dội về đạo đức, quyền riêng tư và tác động tâm lý tới con người.
Công nghệ “gọi dậy” người đã khuất và tiềm năng đang mở rộng
Ứng dụng 2Wai nhanh chóng thu hút sự chú ý khi cho phép người dùng dựng lại diện mạo, giọng nói và tính cách của người đã mất chỉ bằng dữ liệu kỹ thuật số như ảnh, video hoặc đoạn ghi âm. Theo video quảng cáo, hệ thống có thể tạo ra “phiên bản số” của người thân, cho phép con cháu trò chuyện, đặt câu hỏi và thậm chí nhận sự “cố vấn” từ người đã khuất.
Mô phỏng này được ví như cách “kéo dài sự hiện diện” của một người trong thế giới số. Nhiều người xem đây là hình thức lưu giữ ký ức hiện đại, đặc biệt hữu ích cho các gia đình đang chịu mất mát.
Song song đó, sự phát triển của AI tạo hình, AI hội thoại và robot hình người đang mở đường cho viễn cảnh các phiên bản “người đã mất” có thể xuất hiện cả trong không gian vật lý thông qua robot cá nhân hóa.
Lo ngại đạo đức và quyền riêng tư: Ranh giới thật – ảo bị thách thức
Dù mang tính nhân văn với mục tiêu xoa dịu nỗi đau, công nghệ này vấp phải nhiều tranh cãi gay gắt. Nhiều chuyên gia cho rằng avatar người đã khuất có thể bị thương mại hóa hoặc biến thành công cụ khai thác dữ liệu, trong khi người mất không thể “đồng ý” cho việc tái tạo hình ảnh, ký ức của họ.
Vấn đề sở hữu danh tính cũng được đặt ra: giọng nói, khuôn mặt và thói quen của người đã khuất thuộc về ai? Gia đình, công ty công nghệ hay nền tảng lưu trữ? Nguy cơ rò rỉ hay bị lạm dụng để mạo danh, lừa đảo ngày càng lớn khi các bản sao số quá giống thật.
Bên cạnh đó, các tổ chức nhân quyền cảnh báo việc “hồi sinh” người chết bằng AI có thể làm lệch chuẩn đạo đức, làm mờ khái niệm về nhân phẩm, sự riêng tư sau khi qua đời và quyền được nghỉ yên.
Tác động tâm lý dài hạn: Nếu trẻ em trò chuyện với “người đã mất”?
Một trong những tranh cãi lớn nhất là hệ lụy tâm lý. Việc thường xuyên tương tác với avatar người đã mất có thể khiến người dùng, đặc biệt là trẻ em, khó chấp nhận sự thật về cái chết. Các chuyên gia tâm lý cảnh báo:
Có thể làm trì hoãn quá trình chữa lành sau mất mát.
Tạo ký ức sai lệch cho trẻ về người thân.
Phát sinh sự phụ thuộc cảm xúc vào thực thể ảo.
Một số ý kiến cho rằng avatar AI chỉ mang tính mô phỏng, không thể đại diện cho linh hồn hay trí tuệ của người đã mất. Việc nhầm lẫn giữa “ký ức nhân tạo” và “con người thật” có thể dẫn đến những hành vi, niềm tin không lành mạnh trong dài hạn. Bối cảnh này càng thúc đẩy yêu cầu xây dựng khung pháp lý về danh tính số, quyền dữ liệu sau khi chết và trách nhiệm của doanh nghiệp phát triển AI.
Theo: Dân trí
