Mississippi – Ilya Beloozerov, công dân Mỹ gốc Nga từng làm quản trị hệ thống tại Maxar Technologies, bị FBI bắn chết sau hành trình rời khỏi Virginia, nhưng lý do nổ súng vẫn chưa được giới chức Mỹ công bố.
- Tráng A Của lĩnh án tử hình lần thứ hai tại Thái Nguyên
- Bốn người thoát khỏi đám cháy cửa hàng thời trang Hà Nội
- Sáu đồ uống quen thuộc hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Sáng 4/10/2024, Beloozerov xuất hiện một mình tại bãi đỗ xe bên ngoài khách sạn Super 8 ở Hernando, Mississippi, sau khi tìm cách rời khỏi Mỹ và thuê người đưa tới California. Trước đó, người đàn ông sinh năm 1974 này đã có nhiều động thái bất thường, từ rút hàng chục nghìn USD, hủy chuyến bay sang châu Âu đến thay điện thoại và chuyển quyền sở hữu xe cho con trai.
Gần hai năm sau cái chết, câu chuyện về Beloozerov vẫn nằm giữa những thông tin chưa được giải đáp và các cáo buộc liên quan đến hoạt động gián điệp.
Theo dữ liệu công khai, Beloozerov lớn lên ở vùng ngoại ô Moskva trước khi cùng gia đình sang định cư tại Virginia, Mỹ từ năm 1987. Ông từng là sinh viên xuất sắc tại trường quân sự nơi cha mẹ giảng dạy, sau đó làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
Beloozerov kết hôn với Marina năm 2005 và có một con trai, trước khi hai người ly hôn năm 2012. Năm 2019, con trai chuyển tới sống cùng ông tại Virginia; Marina nói: “Anh ấy yêu con một cách mãnh liệt”.
Sau khi ly hôn, Beloozerov hẹn hò với một số phụ nữ gốc Nga và Ukraine tại Mỹ cũng như nước ngoài, đồng thời từng tới hai quốc gia này trong giai đoạn 2015-2016. Khi chiến sự Ukraine bắt đầu năm 2022, ông nói với Marina về sự đồng cảm dành cho Ukraine và con trai cho biết cha mình từng gửi đồ hỗ trợ binh sĩ Ukraine.
Tháng 12/2022, Beloozerov được tuyển vào Maxar Technologies, doanh nghiệp cung cấp ảnh vệ tinh về hoạt động của binh sĩ trên chiến trường, vị trí kho vũ khí và mức độ thiệt hại sau các cuộc tấn công. Một đồng nghiệp cũ nói với CNN rằng ông làm quản trị hệ thống theo hợp đồng với Bộ Quốc phòng Mỹ, công việc đòi hỏi giấy phép an ninh cấp độ cao.
Con trai Beloozerov cho biết cha mình được cấp một trong những loại giấy phép an ninh cao nhất, với yêu cầu thẩm tra lý lịch định kỳ 5 năm một lần. Chính quyền Mỹ sau đó không công bố chi tiết về việc ông đã tiếp cận hoặc xử lý thông tin nào.
Tháng 8/2024, Beloozerov rút 11.500 USD từ tài khoản ngân hàng và đặt vé máy bay tới Latvia, Estonia vào ngày 17/9, nhưng sau đó hủy chuyến. Một tháng sau, ông tiếp tục rút gần 9.000 USD.
Con trai cho biết Beloozerov hai lần bị TSA và FBI chặn khi chuẩn bị lên máy bay tới châu Âu. Ông kể với con trai rằng mình đã khai không đúng sự thật trong một lần bị FBI thẩm vấn và lo sợ có thể đối mặt với các cáo buộc.
Maxar cũng phát hiện những điểm bất thường liên quan đến công việc của Beloozerov, sau đó thông báo cho cơ quan chức năng và chấm dứt hợp đồng với ông, theo một phát ngôn viên công ty nói với CNN.
Từ đó, Beloozerov tìm cách rời khỏi Mỹ. Ông mua điện thoại mới, chất đồ lên xe và sang tên cả hai chiếc xe cho con trai. Ông không ngủ ở nhà vì lo FBI tới bắt, đồng thời đưa cho con trai một ổ cứng và nói đã chôn 50.000 USD ngoài sân sau để sử dụng khi cần.
Ngày 26/9/2024, Marina không thể liên lạc với Beloozerov và con trai. Bà gửi email hỏi lý do gói cước di động của hai cha con bị hủy nhưng không nhận được hồi âm.
Sáng 27/9, Marina lái xe tới căn hộ của chồng cũ ở Manassas, Virginia. Beloozerov không có ở đó, còn con trai bà vẫn ở trong căn hộ. Trước khi rời thành phố, Beloozerov gặp con trai để ăn tối và nói lời chia tay.
“Bố hy vọng đã nuôi dạy con đủ tốt. Bố xin lỗi vì mọi chuyện ra nông nỗi này, chúc con may mắn với cuộc sống của mình”, người con kể lại lời cha nói hôm đó. Beloozerov còn dặn con trai lập thêm tài khoản Facebook và nói sẽ liên lạc.
Sau khi rời Virginia, Beloozerov tìm tới vợ chồng Kennon Green, những người quản lý một bãi đỗ xe cạnh cao tốc liên bang ở Arkansas. Ông giới thiệu mình là Eli và đề nghị họ lái xe đưa tới California.
Beloozerov nói từng vi phạm nồng độ cồn nên không dám tự lái quãng đường dài. Ông đề nghị trả 30.000 USD tiền mặt, trong đó 10.000 USD trả trước để mua xe và 20.000 USD thanh toán khi tới California.
Green đồng ý. Ngày 3/10, ông dùng tiền của Beloozerov mua một chiếc Ford F-150 cũ màu đỏ, rồi cùng vợ chồng Green tới Hernando, Mississippi, nơi cả ba nhận phòng tại khách sạn Super 8.
Sáng 4/10, Green giúp Beloozerov cạo trọc đầu và xếp quần áo. Sau bữa sáng, họ chuẩn bị lên đường.
“Chờ chút đã Eli. Tôi phải lấy lại tiền đặt cọc phòng cái đã”, Green nói với Beloozerov. Đó là lần cuối Green trò chuyện với người đàn ông này.
Trong lúc vợ chồng Green quay lại lấy tiền đặt cọc, Beloozerov đi ra bãi đỗ xe. Sau đó, 5 phát súng vang lên và ông nằm trên mặt đường giữa những mảnh kính vỡ từ cửa sổ xe.
(Ảnh minh họa: TNM)
Các đặc vụ FBI thẩm vấn vợ chồng Green về Beloozerov và khám xét đồ đạc của họ. Green cho biết các đặc vụ nói Beloozerov có mang theo vũ khí, dù ông và vợ chưa từng nhìn thấy khẩu súng nào.
Chiều 4/10, Marina đang ở nhà riêng tại Rockville, Maryland thì nhận tin chồng cũ đã bị FBI bắn chết.
Vài tuần sau, thi thể Beloozerov được đưa tới một nhà tang lễ ở Rockville. Tang lễ tại một nghĩa trang ở Maryland vào tháng 10/2024 chỉ có vài người tham dự.
Sáu tuần sau tang lễ, FBI thẩm vấn Marina nhiều giờ tại một văn phòng ở Washington. Các điều tra viên hỏi về quan điểm của Beloozerov đối với cuộc chiến Ukraine, những chuyến đi tới nước này và khả năng ông bị lôi kéo để hỗ trợ Ukraine.
“Ilya không bao giờ có thể là điệp viên, gián điệp hay kẻ nằm vùng nguy hiểm. Đó không phải là Ilya mà tôi biết”, Marina nói.
Sau đó, chính bà bắt đầu đặt câu hỏi về những gì chồng cũ có thể đã làm. Marina cho rằng sự đồng cảm của Beloozerov với Ukraine có thể khiến ông chia sẻ thông tin mật để hỗ trợ Kiev mà không chủ ý gây hại cho Mỹ.
“Tôi nghĩ anh ấy có thể bị dụ dỗ để giúp Ukraine mà không cố ý gây hại cho nước Mỹ. Đó là điều duy nhất tôi có thể tin”, bà nói.
Khi kiểm tra những đồ vật Beloozerov để lại, Marina phát hiện bằng lái xe và thẻ an sinh xã hội của một người đã chết hơn 10 năm trước. Bà cũng tìm thấy thẻ nhân viên của một người quá cố khác.
Eric O’Neill, cựu đặc vụ phản gián FBI, cho rằng những chi tiết này phù hợp với một số dấu hiệu thường thấy ở người có nguy cơ bị tuyển mộ làm gián điệp. Công việc quản trị hệ thống và quyền tiếp cận thông tin mật tại Maxar cũng có thể khiến Beloozerov trở thành mục tiêu của tình báo Nga hoặc Ukraine.
“Quản trị viên hệ thống là những người được tin cậy nhất trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Họ có thể tạo tài khoản, nâng quyền truy cập và mở rộng quyền hạn. Ông ấy gần như là mục tiêu trong mơ của một cơ quan tình báo nước ngoài”, O’Neill nói.
Tuy nhiên, theo nguồn tin này, cơ quan điều tra xác định những người Beloozerov trao đổi thực chất là điệp viên Nga giả danh công dân Ukraine.
Cho đến nay, giới chức Mỹ vẫn không công bố lý do các đặc vụ FBI nổ súng tại bãi đỗ xe ở Mississippi, cũng như những thông tin đầy đủ về hoàn cảnh dẫn đến cái chết của Beloozerov.
Nguyên Hương (tổng hợp)
