Trung Đông – Iran tiếp tục đưa ra cảnh báo mở rộng đối đầu với Mỹ và đồng minh sau khi các hoạt động quân sự gia tăng, làm dấy lên lo ngại thỏa thuận ngừng bắn trước đó có nguy cơ đổ vỡ.
- Không còn lần sau: Messi đối đầu tuyển Anh trong sân khấu World Cup cuối cùng sự nghiệp
- Nữ tài xế ở Nghệ An bị phạt 19 triệu vì vượt gác chắn đường sắ
- Quan hệ Mỹ – Trung: Ông Trump và ông Tập hội đàm hơn 2 giờ tại Bắc Kinh
Ngày 15/7, quân đội Mỹ thông báo khôi phục lệnh phong tỏa trên biển đối với Iran và hoàn tất bốn ngày không kích liên tiếp nhằm vào nhiều mục tiêu tại nước này. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu của Mỹ tại Bahrain, Jordan và Kuwait.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đợt không kích kéo dài 7 giờ đã làm suy yếu năng lực của Iran trong việc đe dọa tuyến hàng hải thương mại đi qua eo biển Hormuz. Động thái mới của hai bên diễn ra trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đạt được khoảng một tháng trước đứng trước nguy cơ bị phá vỡ.
Giới quan sát nhận định nếu các bên không sớm tìm được giải pháp ngoại giao, xung đột có thể leo thang thành một cuộc chiến toàn diện. Tâm điểm hiện nay là eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt giao dịch toàn cầu đi qua.
Theo bài viết, Iran đã tấn công các tàu thuyền hoạt động ngoài phạm vi kiểm soát của nước này. Mỹ tuyên bố sẵn sàng sử dụng biện pháp quân sự để bảo đảm hoạt động hàng hải, song nhiều chuyên gia cho rằng mục tiêu đó sẽ cần một lực lượng hải quân lớn cùng khả năng triển khai hàng chục nghìn binh sĩ trên bộ.
Ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ bảo đảm tàu thuyền được lưu thông qua eo biển Hormuz và thu phí 20%. Tuy nhiên, sang ngày 14/7, ông chuyển sang cho rằng các nước Trung Đông sẽ ký những thỏa thuận thương mại và đầu tư lớn với Mỹ thay vì phải trả khoản phí này.
Ở một diễn biến khác, ông Trump cảnh báo sẽ đánh sập toàn bộ các nhà máy điện và các cây cầu tại Iran trong tuần tới nếu Tehran không chấp nhận một thỏa thuận. Trước khi đạt các thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 4 và tháng 6, ông cũng từng đưa ra những cảnh báo tương tự.
Đến nay, chưa thể xác định tuyên bố mới của ông Trump là một chiến thuật đàm phán hay dấu hiệu cho thấy chiến sự sẽ tiếp tục leo thang. Một số chuyên gia nhận định việc gia tăng sức ép quân sự vào thời điểm hiện nay có thể làm tăng nguy cơ xảy ra một cuộc xung đột ngoài ý muốn.
Ông Ali Vaez, Giám đốc chương trình Iran tại tổ chức nghiên cứu Nhóm khủng hoảng quốc tế (Bỉ), cho rằng việc liên tục gia tăng sức ép quân sự có thể vô tình châm ngòi cho chiến tranh. Ông cũng nhận định Iran vẫn có động lực quay lại bàn đàm phán do Tehran cần các gói cứu trợ kinh tế đã được thống nhất trong thỏa thuận.
Cùng ngày 15/7, IRGC tuyên bố sẽ đóng eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ chấm dứt các hành động mà lực lượng này gọi là gây hấn. Đồng thời, IRGC cũng cảnh báo có thể đóng toàn bộ các hành lang xuất khẩu khác mang lại lợi ích cho Mỹ và các đồng minh.
“Việc xuất khẩu năng lượng trong khu vực hoặc được chia sẻ cho tất cả, hoặc sẽ không có ai được hưởng”, IRGC tuyên bố.
Nhiều nhà phân tích cho rằng tuyên bố trên cho thấy Iran có thể sử dụng lực lượng Houthi tại Yemen để gây sức ép ở eo biển Bab el-Mandeb. Tuyến hàng hải này nằm tại cửa ngõ vào biển Đỏ, kết nối châu Á với châu Âu và chiếm khoảng 10% lượng dầu khí giao dịch trên toàn cầu.
Sau khi xung đột tại Dải Gaza bùng phát năm 2023, lực lượng Houthi đã nhiều lần tấn công tàu thuyền đi qua khu vực này, gây tác động đáng kể đến hoạt động hàng hải quốc tế. Theo Reuters, một quan chức Houthi ngày 13/7 cảnh báo lực lượng này sẵn sàng đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb nếu Ả Rập Xê Út tiếp tục tấn công Yemen.
Nhiều chuyên gia cảnh báo việc cùng lúc gián đoạn hoạt động tại eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb có thể tạo ra một kịch bản đặc biệt nghiêm trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Theo các đánh giá được dẫn lại trong bài viết, giá dầu khi đó có thể tăng lên mức 200 USD/thùng.
Hoàng Lan (tổng hợp)
