Iran vừa ra thông báo mở lại eo biển Hormuz cho các tàu thương mại kèm theo ba điều kiện rất khắt khe về lộ trình di chuyển và phối hợp quân sự với lực lượng IRGC.
- An toàn thực phẩm là quyền cơ bản của người dân
- Hà Nội: Một phụ nữ mất 82 tỷ đồng do sập bẫy lừa đảo đầu tư vàng trực tuyến
- Hợp tác kinh tế Việt – Mỹ: Đón 52 tập đoàn Hoa Kỳ đầu tư
Ba điều kiện bắt buộc để tàu thuyền lưu thông qua eo biển Hormuz
Hãng thông tấn Tasnim của Iran vừa chính thức công bố các quy định mới dành cho mọi tàu thuyền muốn lưu thông qua khu vực. Iran đã thiết lập ba điều kiện tiên quyết và bắt buộc để đảm bảo an ninh trong giai đoạn ngừng bắn này. Thứ nhất, các tàu chỉ được phép vận chuyển hàng hóa thương mại đơn thuần phục vụ mục đích dân sự. Iran tuyệt đối cấm việc chở theo binh sĩ hoặc các thiết bị quân sự dưới mọi hình thức. Bên cạnh đó, hàng hóa và phương tiện vận tải không được có bất kỳ liên quan nào đến các quốc gia đối thủ của Tehran. Đây là biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt nhằm loại bỏ mọi nguy cơ gây hấn từ các lực lượng bên ngoài vùng biển. Mọi hành vi vi phạm quy định về hàng hóa sẽ bị xử lý theo luật pháp quân đội Iran. Việc kiểm soát này được coi là rất khắt khe đối với các hoạt động vận tải quốc tế.
Điều kiện thứ hai là các tàu thương mại phải di chuyển theo đúng tuyến đường do phía Iran quy định sẵn. Iran đã thiết kế một hải trình riêng biệt dành cho các tàu dân sự để tránh các khu vực nhạy cảm. Việc tự ý thay đổi lộ trình mà không có sự cho phép sẽ bị coi là hành vi xâm phạm chủ quyền. Song song với đó, điều kiện thứ ba yêu cầu mọi hoạt động đi lại phải được phối hợp chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). IRGC sẽ đóng vai trò chủ đạo trong việc giám sát, điều phối và cấp phép cho từng tàu thuyền. Các thuyền trưởng cần cung cấp đầy đủ thông tin về hành trình khi được lực lượng tuần tra yêu cầu. Sự phối hợp quân sự này là yếu tố bắt buộc để duy trì trật tự và an toàn trên eo biển. Iran nhấn mạnh rằng việc tuân thủ các quy tắc này sẽ giúp tránh được các rủi ro quân sự đáng tiếc.
Tuy nhiên, lệnh mở cửa của Bộ Tư lệnh Hải quân IRGC không áp dụng rộng rãi cho mọi đối tượng. Các loại tàu quân sự nước ngoài hiện vẫn bị cấm hoàn toàn việc đi qua eo biển Hormuz. Quyết định này được đưa ra dựa trên thỏa thuận về giai đoạn ngừng bắn sau chiến sự tại Li Băng. Tehran coi đây là bước đi thiện chí nhưng cũng kèm theo những lời cảnh báo vô cùng đanh thép. Nếu Mỹ tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân, Iran sẽ coi đó là hành vi vi phạm thỏa thuận. Trong trường hợp đó, eo biển Hormuz có thể bị đóng cửa ngay lập tức để đáp trả. Hiện nay, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đang theo dõi sát sao mọi động thái của phương Tây. Việc duy trì trạng thái mở cửa phụ thuộc hoàn toàn vào việc thực thi các cam kết ngừng bắn từ các bên liên quan.
Phản ứng của Mỹ và tầm quan trọng chiến lược của tuyến hải quân
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có những phản ứng đầu tiên trước động thái mở lại eo biển của Iran. Ông lên tiếng hoan nghênh quyết định này và coi đó là dấu hiệu tích cực cho thương mại thế giới. Phía Mỹ cũng xác nhận thông tin Iran đã hoàn thành việc gỡ bỏ các bãi thủy lôi trên biển. Điều này giúp giảm bớt nguy cơ mất an toàn cho các tàu chở dầu có trọng tải lớn. Mặc dù vậy, ông Trump vẫn duy trì một thái độ vô cùng thận trọng đối với Tehran. Lệnh phong tỏa hải quân mà Mỹ áp đặt từ ngày 13/4 đối với các cảng của Iran vẫn sẽ được duy trì. Ông khẳng định lệnh này chỉ chấm dứt khi hai quốc gia đạt được một thỏa thuận hoàn tất 100%. Mỹ hiện đang muốn gây sức ép để đảm bảo Iran thực hiện các cam kết về uranium. Các cuộc đàm phán giữa hai bên vẫn đang diễn ra vô cùng căng thẳng và quyết liệt.
Eo biển Hormuz từ lâu đã được coi là nút thắt huyết mạch quan trọng nhất của nền kinh tế toàn cầu. Với chiều rộng hẹp nhất chỉ khoảng 34km, đây là cửa ngõ duy nhất nối Vùng Vịnh ra Ấn Độ Dương. Khoảng 20% lưu lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới được vận chuyển qua đây. Đây là con đường ngắn nhất và rẻ nhất để đưa năng lượng từ Trung Đông đến các đại lục khác. Bất kỳ sự gián đoạn nhỏ nào tại khu vực này cũng có thể gây ra cuộc khủng hoảng giá năng lượng toàn cầu. Trong lịch sử, xung đột tại đây luôn dẫn đến sự sụt giảm nguồn cung nghiêm trọng. Bên cạnh dầu mỏ, các mặt hàng thiết yếu khác như phân bón cũng phụ thuộc vào tuyến đường này. Tầm quan trọng của Hormuz là không thể thay thế đối với sự ổn định của thị trường quốc tế. Mọi biến động tại eo biển này đều có tác động trực tiếp đến túi tiền của người tiêu dùng toàn cầu.
Cuộc chiến giữa liên quân Mỹ – Israel với Iran đã gây ra những thiệt hại to lớn kể từ cuối tháng 2. Theo số liệu thống kê, hàng trăm tàu chở dầu đã bị kẹt lại bên trong Vùng Vịnh từ ngày 28/2. Khoảng 20.000 thủy thủ quốc tế đã phải trải qua những ngày tháng lo âu vì lệnh phong tỏa. Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần có hiệu lực từ ngày 8/4 đã mang lại hy vọng mới. Tổng thống Trump tin rằng cuộc xung đột đẫm máu này đang tiến dần đến hồi kết. Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích cho rằng vẫn còn nhiều rào cản chính trị khó vượt qua. Quyền kiểm soát thực tế đối với eo biển Hormuz vẫn là vấn đề then chốt trên bàn đàm phán. Cả hai phía đều đang cố gắng tận dụng lợi thế của mình để đạt được kết quả có lợi nhất. Dư luận quốc tế đang chờ đợi một giải pháp hòa bình lâu dài và bền vững cho khu vực.
Theo: Báo Dân trí
