Ngựa vốn là linh vật dũng mãnh đứng thứ 7 trong 12 con giáp và đã gắn bó mật thiết với đời sống nhân loại qua hàng nghìn năm lịch sử. Theo ghi nhận từ các nghiên cứu khoa học, loài vật này sở hữu những khả năng sinh học vô cùng độc đáo như ngủ đứng hay trí thông minh vượt trội.
- Muôn màu nghi lễ mừng năm mới tại các quốc gia châu Á
- Việt Nam áp dụng các biện pháp kiểm soát giao thông nghiêm ngặt trong kỳ nghỉ Tết
- Châu Âu nỗ lực tìm kiếm giải pháp tự chủ chiến lược trước những biến động từ Mỹ
Cơ chế sinh học độc đáo về giấc ngủ và hệ tiêu hóa của ngựa
Loài ngựa sở hữu một cơ chế khóa khớp chân nhờ cấu trúc gân và dây chằng đặc biệt giúp chúng có thể ngủ đứng. Khả năng này hỗ trợ ngựa giữ thăng bằng để chợp mắt những giấc ngắn nhằm đề phòng các kẻ thù trong tự nhiên. Tuy nhiên loài ngựa vẫn cần nằm xuống khoảng 30 phút mỗi ngày để có thể đi vào giấc ngủ sâu. Tổng thời gian ngủ trung bình của chúng chỉ kéo dài từ 2 đến 5 giờ trong một ngày đêm.
Hệ thống tiêu hóa của ngựa là con đường một chiều nên chúng hoàn toàn không thể thực hiện việc nôn hay ợ hơi. Dạ dày nhỏ được thiết kế để thức ăn đi thẳng xuống ruột giúp ngựa hấp thụ năng lượng nhanh. Điểm hạn chế của cấu tạo này là khiến ngựa dễ bị đầy hơi hoặc tắc ruột.
Một đặc điểm sinh học khác là loài ngựa chỉ có thể hô hấp thông qua đường mũi. Khi nghỉ ngơi thì nhịp thở của chúng chỉ từ 8 đến 16 lần mỗi phút. Nhịp thở này có thể tăng lên 150 lần khi chúng chạy nước đại. Phổi của ngựa rất lớn với thể tích dao động từ 40 đến 55 lít. Thính giác của chúng cực kỳ nhạy bén khi nghe được âm thanh ở tần số cao.
Tầm nhìn của ngựa đạt gần 360 độ nhờ sở hữu đôi mắt rất lớn. Những đặc điểm này giúp ngựa có khả năng sinh tồn mạnh mẽ. Mọi cấu tạo cơ thể đều phục vụ cho việc vận động và quan sát. Sự thích nghi này giúp ngựa trở thành loài chạy đường dài rất tốt.
Những giống ngựa phổ biến và kỷ lục về tốc độ cùng tuổi thọ
Ngựa Quarter hay còn gọi là ngựa một phần tư dặm là giống ngựa phổ biến nhất thế giới với hơn 6 triệu con. Tên gọi này bắt nguồn từ khả năng tăng tốc nhanh trong 400 mét đầu tiên của cuộc đua. Giống ngựa này được lai tạo qua nhiều thế hệ nên sở hữu tính cách thân thiện.
Trong khi đó ngựa Ả Rập lại nổi tiếng với ngoại hình thanh thoát do có ít xương hơn các loài khác. Cụ thể chúng có ít hơn một cặp xương sườn cùng một xương đốt sống thắt lưng. Đặc điểm này giúp ngựa Ả Rập có phần lưng ngắn chắc và dáng vẻ quý phái. Đây là một trong những giống ngựa cổ xưa nhất được dùng để lai tạo dòng ngựa hiện đại. Trải qua 4.500 năm thì giống ngựa này vẫn giữ được những nét đặc trưng vốn có.
Về tốc độ thì ngựa Thuần Chủng đang nắm giữ vị trí chạy nhanh nhất trên thế giới. Giống ngựa này có thể đạt tốc độ tối đa 70km/h khi tham gia các cuộc đua chuyên nghiệp. Kỷ lục thế giới hiện thuộc về con ngựa Winning Brew thiết lập vào năm 2008. Tuổi thọ trung bình của loài ngựa thường kéo dài từ 30 đến 40 năm. Những loài ngựa lùn như pony thường sống lâu hơn các giống ngựa đua.
Kỷ lục về tuổi thọ cao nhất thuộc về con ngựa Old Billy tại Anh. Con ngựa này sống tới 62 năm trong khoảng thời gian từ năm 1760 đến năm 1822. Ngựa con sau khi sinh chỉ cần 1 giờ để đứng dậy và chạy theo mẹ. Bản năng này giúp chúng trốn thoát khỏi những kẻ đi săn ngoài tự nhiên.
Trí thông minh vượt trội và lịch sử thuần hóa ngựa của nhân loại
Con người bắt đầu thực hiện việc thuần hóa ngựa từ khoảng 5.000 đến 5.500 năm trước. Cột mốc này muộn hơn so với việc thuần hóa chó và mèo của con người. Việc sử dụng ngựa giúp thay đổi cách nhân loại di chuyển và sản xuất nông nghiệp. Ngựa là loài động vật có tính xã hội rất cao và thường sống theo bầy đàn. Trong tự nhiên thì con đực mạnh mẽ nhất sẽ làm đầu đàn để giữ trật tự.
Loài ngựa cũng được các nhà khoa học đánh giá là sở hữu trí thông minh vượt trội. Chúng có trí nhớ rất tốt tương tự như loài voi khi nhớ rõ người chăm sóc. Ngựa có khả năng thực hiện các nhiệm vụ phức tạp theo yêu cầu huấn luyện.
Loài ngựa với những đặc điểm sinh học và khả năng thích nghi phi thường đã trở thành một phần không thể thiếu của văn minh. Từ khả năng ngủ đứng độc đáo đến tốc độ phi mã trên những cung đường đua thì ngựa luôn mang lại sự kinh ngạc. Những thông tin về giống ngựa Quarter phổ biến hay kỷ lục tuổi thọ của Old Billy cho thấy sự đa dạng của loài. Việc hiểu rõ về thính giác nhạy bén hay cấu tạo hệ tiêu hóa giúp việc chăm sóc và huấn luyện ngựa hiệu quả hơn.
Trong năm mới Bính Ngọ 2026, hình tượng ngựa dũng mãnh tiếp tục là biểu tượng cho sự nỗ lực và vươn xa. Những sự thật thú vị này một lần nữa khẳng định vị thế của ngựa như một người bạn đồng hành thông minh. Di sản mà loài ngựa để lại qua hàng ngàn năm thuần hóa vẫn luôn được trân trọng và giữ gìn lâu dài.
Theo: Báo Dân trí
