HÀ NỘI – Đề xuất xử phạt cơ sở giáo dục mầm non tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp một đang nhận được nhiều ý kiến góp ý, trong đó các chuyên gia cho rằng cần quy định rõ thế nào là hành vi vi phạm để bảo đảm thống nhất khi thực hiện.
- Hai nữ sinh dẫn đầu kỳ thi lớp 10 ở Thái Nguyên
- Bộ GD&ĐT công bố điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 từ 8h ngày 01/7
- Bỏ cơ chế ba bộ quản lý an toàn thực phẩm, giao về một mối
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, trong đó đề xuất phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cơ sở giáo dục mầm non tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp một hoặc dạy kiến thức vượt quá yêu cầu của Chương trình giáo dục mầm non. Ngay sau khi nội dung dự thảo được công bố, nhiều ý kiến bày tỏ sự đồng tình với mục tiêu ngăn tình trạng “tiểu học hóa” nhưng cũng đề nghị làm rõ phạm vi của quy định.
Dưới góc nhìn của người làm trong lĩnh vực giáo dục mầm non, Tiến sĩ Nguyễn Diệu Hương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Giáo dục Qibi, cho biết bà đã gửi góp ý đến Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 29/6. Bà ủng hộ chủ trương bảo vệ trẻ khỏi áp lực học trước chương trình tiểu học, song cho rằng dự thảo hiện chưa định nghĩa cụ thể thế nào là “tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp một”.
Theo bà Hương, nếu không có tiêu chí rõ ràng thì mỗi địa phương hoặc cơ sở giáo dục có thể hiểu và áp dụng theo cách khác nhau. Bà đặt vấn đề cần xác định liệu việc dạy theo sách giáo khoa lớp một mới bị coi là vi phạm hay chỉ cần trẻ đạt năng lực đọc, viết, tính toán tương đương học sinh lớp một cũng bị xem là học trước chương trình, đồng thời cần làm rõ việc đánh giá sẽ căn cứ vào nội dung giảng dạy, phương pháp tổ chức hay kết quả đầu ra của trẻ.
Một nội dung khác được bà Hương nhấn mạnh là cần tách biệt giữa việc học trước chương trình và phát triển năng lực. Theo bà, nhiều mô hình giáo dục hiện đại tổ chức hoạt động thông qua trò chơi, trải nghiệm và giáo cụ trực quan, từ đó giúp trẻ có thể sớm nhận biết chữ, đọc những câu chuyện ngắn, hiểu khái niệm số lượng hoặc thực hiện các phép tính đơn giản mà không đồng nghĩa với việc học chương trình lớp một.
Từ thực tế đó, bà kiến nghị chỉ xử lý những trường hợp tổ chức dạy đúng nội dung chương trình tiểu học, luyện chữ, luyện toán, kiểm tra hoặc đánh giá theo yêu cầu của chương trình lớp một hay gây áp lực học tập cho trẻ. Đồng thời, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần ban hành định nghĩa chính thức cùng bộ tiêu chí nhận diện hành vi dạy trước chương trình lớp một.
Cùng quan điểm, Thạc sĩ Nguyễn Mai Duyên, chuyên gia tâm lý giáo dục có nhiều năm tư vấn về quản trị giáo dục mầm non, cho rằng cần phân định rõ giữa việc chuẩn bị hành trang vào lớp một và hành vi dạy trước chương trình tiểu học. Theo bà, học trước chương trình là việc tổ chức cho trẻ học nội dung thuộc chương trình giáo dục phổ thông lớp một, học theo sách giáo khoa, theo cấu trúc môn học của tiểu học hoặc kiểm tra, đánh giá theo chuẩn của học sinh tiểu học.
Trong khi đó, việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp một là quá trình hình thành các năng lực nền tảng như ngôn ngữ, giao tiếp, làm quen sách, làm quen chữ cái, phát triển vận động tinh, khả năng tập trung, kỹ năng xã hội và tâm thế sẵn sàng bước vào môi trường học tập mới. Bà dẫn Quyết định số 4222/QĐ-BGDĐT về Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, trong đó xác định “Tiếp cận với việc học” là một lĩnh vực phát triển riêng và quy định trẻ cần “sẵn sàng cho việc học đọc, học viết” thông qua các năng lực như yêu thích sách, nhận biết chữ cái tiếng Việt, nhận biết âm giống nhau trong tiếng và bắt chước hành vi viết.
Theo bà Mai Duyên, quy định này cho thấy việc chuẩn bị năng lực để trẻ sẵn sàng vào lớp một là mục tiêu của giáo dục mầm non chứ không phải hành vi dạy trước chương trình tiểu học. Nếu dự thảo không được diễn giải cụ thể, giáo viên có thể e ngại khi tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ, trong khi một số cơ sở khác lại lợi dụng khái niệm chuẩn bị vào lớp một để tổ chức dạy trước chương trình.
Từ đó, bà kiến nghị dự thảo cần quy định rõ những hoạt động như phát triển ngôn ngữ, làm quen sách, làm quen chữ cái, hoạt động tiền đọc – tiền viết, tạo nét hoặc áp dụng các phương pháp giáo dục hiện đại sẽ không bị coi là vi phạm nếu không thay thế chương trình lớp một, không tổ chức dạy theo mô hình tiểu học, không kiểm tra theo chuẩn lớp một và không gây áp lực học tập cho trẻ.
Các ý kiến cho rằng việc hoàn thiện quy định theo hướng cụ thể và tường minh sẽ vừa góp phần ngăn chặn tình trạng “tiểu học hóa” giáo dục mầm non, vừa tạo cơ sở thống nhất trong quá trình thực thi, đồng thời bảo đảm quyền được phát triển đầy đủ của trẻ trong giai đoạn đầu đời.
Hoàng Lan (Tổng hợp)
