THÁI NGUYÊN – Tỉnh Thái Nguyên định hướng phát triển lâm sản ngoài gỗ thành nhóm sản phẩm chủ lực, góp phần nâng cao giá trị tài nguyên rừng, tạo sinh kế bền vững và thúc đẩy tăng trưởng xanh.
- Thái Nguyên điều chỉnh vốn và tiến độ cụm công nghiệp tại Chợ Mới
- Hà Nội công bố quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm, mở triển lãm cho dân xem
- Gần 1.300ha lúa hè thu ở Nghệ An thiếu nước, ruộng nứt toác giữa hạn hán
Sau hợp nhất, Thái Nguyên sở hữu hơn 577 nghìn ha đất quy hoạch lâm nghiệp và rừng với tỷ lệ che phủ khoảng 62,4%. Đây là nền tảng để địa phương phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng đa giá trị, trong đó lâm sản ngoài gỗ được xác định là một trong những động lực quan trọng giai đoạn 2026-2030. Theo ông Nguyễn Công Lệnh, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên, địa phương có nhiều lợi thế nhờ diện tích rừng lớn, hệ sinh thái đa dạng và vùng sinh thái phong phú.
Tuy nhiên, tiềm năng phát triển các sản phẩm lâm sản ngoài gỗ hiện vẫn chưa được khai thác tương xứng với nguồn lực sẵn có. Toàn tỉnh hiện có khoảng 84 nghìn ha tre, trúc cùng nhiều diện tích hồi, quế và các loại dược liệu dưới tán rừng. Những loại cây này không chỉ thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên mà còn góp phần bảo vệ đất, giữ nước, hạn chế xói mòn và tạo nguồn thu ổn định cho người dân khu vực miền núi.
Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng phổ biến, tre và nhiều loại lâm sản ngoài gỗ đang được sử dụng rộng rãi trong sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, vật liệu xây dựng, đồ nội thất, ván công nghiệp, than hoạt tính, viên nén sinh khối và nhiều sản phẩm xuất khẩu có giá trị gia tăng cao. Đây cũng là cơ hội để các sản phẩm hồi, quế và gia vị của Thái Nguyên tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thay vì chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô.
Dù có nhiều tiềm năng, lĩnh vực này vẫn đối mặt không ít thách thức khi sản xuất còn phân tán, quy mô nhỏ lẻ, vùng nguyên liệu chưa tập trung và tỷ lệ chế biến sâu còn hạn chế. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, chứng nhận hữu cơ, quản lý rừng bền vững và giảm phát thải carbon. Ông Phùng Nhuệ Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Lâm sản ngoài gỗ cho biết Việt Nam hiện có khoảng 1,53 triệu ha tre, trúc với 256 loài, trong đó khoảng 10 loài có giá trị kinh tế cao.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ tre đạt khoảng 800 triệu USD. Ngoài giá trị kinh tế, tre còn có khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon, góp phần bảo vệ nguồn nước, bảo tồn đa dạng sinh học và mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai. Tuy nhiên, để phát triển công nghiệp chế biến quy mô lớn, việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung và liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã với doanh nghiệp là điều kiện then chốt.
Theo ông Ngô Quang Nam, Phó Trưởng phòng Sử dụng và Phát triển rừng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên, đầu ra vẫn là khó khăn lớn đối với nhiều loại lâm sản ngoài gỗ. Riêng cây hồi, năm 2025 toàn tỉnh thu hoạch hơn 130 tấn với giá bán 28-30 nghìn đồng/kg, nhưng năm nay giảm xuống khoảng 20 nghìn đồng/kg và việc tiêu thụ gặp nhiều trở ngại.
Ông Lê Cẩm Long, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên cho biết địa phương đang xây dựng Đề án phát triển lâm nghiệp toàn diện giai đoạn 2026-2030, trong đó xác định lâm sản ngoài gỗ là một nhóm sản phẩm chủ lực. Định hướng phát triển tập trung vào xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, ứng dụng khoa học công nghệ, tăng cường chế biến sâu và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị với doanh nghiệp.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh sẽ ưu tiên quy hoạch vùng nguyên liệu cho các loại cây có lợi thế như tre, trúc, hồi, quế và dược liệu; hỗ trợ người dân áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và thúc đẩy các chứng nhận hữu cơ, quản lý rừng bền vững. Đồng thời, địa phương tiếp tục thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, phát triển sản phẩm OCOP, kinh tế tuần hoàn và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Việc tận dụng cơ hội từ thị trường tín chỉ carbon cùng xu hướng tiêu dùng xanh được kỳ vọng sẽ giúp Thái Nguyên chuyển hóa lợi thế tài nguyên rừng thành động lực tăng trưởng mới. Khi vùng nguyên liệu được tổ chức hiệu quả, chuỗi liên kết sản xuất được hoàn thiện và năng lực chế biến được nâng cao, lâm sản ngoài gỗ sẽ trở thành trụ cột quan trọng của kinh tế lâm nghiệp địa phương trong giai đoạn 2026-2030.
Thiên An (tổng hợp)
