Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng đường sắt với nhiều dự án quy mô lớn, tạo nhu cầu đào tạo ít nhất 35.000 nhân lực mới và mở ra cơ hội việc làm rộng cho nhóm ngành kỹ thuật trong những năm tới.
- Bắt tạm giam người bán trang sức giả nhãn hiệu tại Bắc
- Hàng nghìn khách hàng mua phải nước hoa giả mạo hàng hiệu
- 39 thanh thiếu niên náo loạn đường phố Vĩnh Long bằng xe máy độ
Hàng loạt dự án trọng điểm, nổi bật là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,713 triệu tỷ đồng (khoảng 67,3 tỷ USD), đang tạo động lực phát triển mới cho lĩnh vực đường sắt. Cùng với đó, Đề án phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045 đặt mục tiêu đào tạo đội ngũ lao động đáp ứng yêu cầu xây dựng, vận hành và làm chủ công nghệ hiện đại.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầu tư mạnh cho hệ thống đường sắt với nhiều dự án quy mô lớn như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng cùng mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM. Việc triển khai đồng loạt các công trình này không chỉ thúc đẩy phát triển hạ tầng giao thông mà còn kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao.
Theo Quyết định số 2230/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, giai đoạn 2025-2030, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo mới ít nhất 35.000 nhân lực phục vụ quá trình xây dựng và vận hành hệ thống đường sắt hiện đại. Trong khi đó, Cục Đường sắt Việt Nam dự báo tổng nhu cầu lao động của ngành Công nghệ/Kỹ thuật đường sắt trong cùng giai đoạn có thể lên tới khoảng 338.000 người.
Nhu cầu tuyển dụng trải rộng ở nhiều lĩnh vực như kỹ thuật xây dựng đường sắt, khai thác vận tải, thông tin – tín hiệu, điện và điện khí hóa, đầu máy – toa xe, cơ điện, điều khiển tự động và quản lý dự án. Khi các tuyến đường sắt tốc độ cao cùng nhiều tuyến trọng điểm đi vào khai thác, riêng lực lượng vận hành đã được ước tính cần khoảng 20.000 lao động.
Không chỉ các doanh nghiệp trong nước, sinh viên còn có cơ hội làm việc tại các đơn vị tư vấn, nhà thầu quốc tế, doanh nghiệp EPC, dự án có vốn đầu tư nước ngoài hoặc các công ty cung cấp thiết bị và công nghệ đường sắt. Quá trình từng bước làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao cũng được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng nhu cầu tuyển dụng kỹ sư trong nhiều năm tới.
Hiện nay, các trường đại học chủ yếu đào tạo thông qua những ngành liên quan như kỹ thuật xây dựng công trình giao thông, khai thác vận tải, cơ khí, điện – điện tử và điều khiển tự động, sau đó định hướng chuyên sâu vào lĩnh vực đường sắt. Sinh viên được trang bị kiến thức về kết cấu công trình, cầu hầm, đầu máy – toa xe, tín hiệu, điện khí hóa, quản lý khai thác, đồng thời tăng cường ngoại ngữ, công nghệ thông tin, BIM và kỹ năng quản lý dự án.
Theo Bộ Xây dựng, một trong những thách thức hiện nay là Việt Nam còn thiếu đội ngũ chuyên gia và giảng viên có kinh nghiệm về công nghệ đường sắt hiện đại. Vì vậy, việc đầu tư đào tạo nguồn nhân lực từ sớm được xem là điều kiện quan trọng để từng bước tiếp nhận, làm chủ công nghệ và giảm sự phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài.
Một số cơ sở đào tạo các ngành, chuyên ngành liên quan gồm Trường Đại học Giao thông Vận tải (Hà Nội), Trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội và Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM. Trong những năm gần đây, điểm chuẩn nhóm ngành liên quan tại một số trường dao động khoảng 22-24 điểm theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT.
Dù sở hữu nhiều triển vọng, kỹ thuật đường sắt là lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Kỹ sư sau khi tốt nghiệp thường làm việc tại các công trường hoặc dự án hạ tầng quy mô lớn, phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về an toàn, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngoại ngữ và khả năng phối hợp với chuyên gia quốc tế trong các dự án có yếu tố nước ngoài.
Ở góc độ phát triển lâu dài, bài toán của ngành không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở chất lượng nguồn nhân lực. Đây cũng là lý do Chính phủ ban hành Đề án phát triển nguồn nhân lực đường sắt đến năm 2035, định hướng đến năm 2045 nhằm chuẩn bị đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và giảng viên phục vụ các dự án trọng điểm trong tương lai.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
