Nepal — Các nhà khoa học đang tái dựng diễn biến trận lũ quét, trong khi lực lượng cứu nạn tiếp tục sơ tán người dân và tìm kiếm nạn nhân.
- Thái Nguyên đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, đón dòng vốn mới
- Ảnh vệ tinh hé lộ phạm vi tàn phá của lũ quét Nepal – Tây Tạng
- Đập tự nhiên thứ hai lại gây cảnh báo ở Nepal
Trận lũ xảy ra ngày 26/8 sau một vụ sụp đổ liên quan đến sông băng, tạo dòng nước lớn tràn xuống khu vực phía dưới. Thảm họa khiến ít nhất 547 người thiệt mạng và khoảng 1.500 người mất tích, trong bối cảnh chính quyền Nepal, Trung Quốc cùng các đội cứu nạn vẫn triển khai hoạt động tìm kiếm.
Dòng lũ di chuyển qua thung lũng dốc với tốc độ hơn 160 km/h, kéo theo sỏi đá, đá hộc và những thân cây lớn. Các dòng nước hình thành những đợt sóng cao tới 21 m, để lại phạm vi tàn phá rộng trên đường đi.
Nhà địa chất học Daniel Shugar thuộc Đại học Calgary, Canada, là một trong những chuyên gia đầu tiên nhận định hoạt động của sông băng có thể đứng sau trận lũ. Theo ông, tình trạng nóng lên toàn cầu khiến sông băng tan chảy và có thể làm gia tăng nguy cơ sạt lở, song ông cho rằng còn quá sớm để xác định sự kiện tại Nepal có liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu hay không.
Simon Cook, nhà địa chất học tại Đại học Dundee, cũng không loại trừ tác động của biến đổi khí hậu. Ông cùng các đồng nghiệp đã xác định được khu vực xảy ra sạt lở và cho biết phần dưới của một sông băng tại Nepal, gần đỉnh núi Langtang Lirung, đã sụp đổ theo hướng tây bắc trước khi vật liệu tiếp tục di chuyển về phía tây theo dòng nước.
Giáo sư Mike Searle, chuyên gia khoa học Trái đất tại Đại học Oxford, đưa ra khả năng sông băng đã sụp đổ “vài giờ hoặc vài ngày” trước khi trận lũ quét xuất hiện ở Nepal và Tây Tạng.
“Tôi cho rằng khối lượng đất đá khổng lồ cho thấy một vụ lở đất đã xảy ra trước, khiến dòng sông bị chặn đứng làm nước dâng cao tích tụ, rồi cuối cùng vỡ bung ra tạo thành một trận đại hồng thủy”, ông nói.
Một giả thuyết khác được đặt ra là nước mưa hoặc nước tan từ băng đã khiến đất hoặc băng mất ổn định, từ đó kích hoạt chuỗi phản ứng dẫn đến lũ quét.
Các nhà khoa học dự kiến đối chiếu ảnh vệ tinh với dữ liệu lượng mưa trong thời gian gần đây để làm rõ vị trí vụ sạt lở. Những dữ liệu này cũng được dùng để xác định các điểm dòng sông bị chặn và kiểm tra khả năng một hồ băng đã vỡ, gây ra đợt xả lũ đột ngột.
Minh Tuấn (tổng hợp)
