Đừng thương mại hóa trường học không còn là lời cảnh báo mang tính khuyến nghị, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết khi nhiều cơ sở giáo dục công lập bị phản ánh thu tiền dưới hình thức “tự nguyện”, làm méo mó bản chất giáo dục.
- Trương Bá Chi lập di chúc, chuẩn bị 2 điều cho tang lễ của chính mình
- Sóng thần Nhật Bản ghi nhận sau động đất mạnh 7,6 độ rung chuyển vùng đông bắc
- Năng lượng quốc gia tháo điểm nghẽn để giải phóng nguồn lực phát triển bền vững
Miễn học phí trên giấy, gánh nặng vẫn đổ lên vai phụ huynh
Chủ trương miễn học phí cho học sinh mầm non và phổ thông được kỳ vọng giúp giảm áp lực tài chính, bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục công bằng. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy phụ huynh vẫn phải đóng hàng loạt khoản phí phát sinh ngay trong môi trường học đường.
Các khoản thu này chủ yếu đến từ các chương trình liên kết như tiếng Anh tăng cường, STEM, robotics, kỹ năng sống, thể chất hay nghệ thuật. Dù được gọi là “tự nguyện”, nhiều chương trình lại được sắp xếp trùng với thời khóa biểu chính khóa, khiến phụ huynh khó có lựa chọn thực sự.
Hệ quả là tổng chi phí mỗi tháng cho một học sinh, bao gồm học liên kết và bán trú, có thể lên tới hơn một triệu đồng – con số không hề nhỏ đối với nhiều gia đình lao động.
“Tự nguyện” hay bắt buộc ngầm?
Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở số tiền phải đóng, mà ở cách các chương trình liên kết được triển khai. Khi học sinh không tham gia sẽ bị tách lớp, học khác giờ hoặc đứng ngoài các hoạt động chung, khái niệm “tự nguyện” trở nên hình thức.
Nhiều phụ huynh thừa nhận họ đăng ký cho con không phải vì nhu cầu thực sự, mà vì sợ con bị thiệt thòi, bị lạc nhịp với bạn bè. Trong bối cảnh đó, quyền lựa chọn của phụ huynh gần như không tồn tại.Việc này cho thấy một xu hướng đáng báo động: trường học dần bị biến thành nơi cung cấp dịch vụ, còn phụ huynh trở thành “khách hàng bắt buộc.
Thương mại hóa trường học: Lệch chuẩn từ bản chất giáo dục
Giáo dục công lập vốn được xây dựng trên nguyên tắc phục vụ lợi ích xã hội, bảo đảm công bằng và không đặt nặng yếu tố lợi nhuận. Khi các khoản thu liên kết xuất hiện ngày càng dày đặc, ranh giới giữa giáo dục và kinh doanh bị xóa nhòa.
Không ít ý kiến cho rằng, nếu các hoạt động bổ trợ là cần thiết, nhà trường phải chứng minh được tính hiệu quả, tính tự nguyện thực chất và không tạo áp lực tâm lý cho học sinh. Ngược lại, việc “gắn cứng” các lớp thu phí vào chương trình học là biểu hiện của thương mại hóa trá hình.Đây cũng là nguyên nhân khiến chủ trương miễn học phí mất đi ý nghĩa ban đầu, thậm chí tạo ra “học phí ngầm” khó kiểm soát.
Tiếng nói phản biện từ lãnh đạo và đại biểu Quốc hội
Trước những phản ánh kéo dài, Tổng Bí thư Tô Lâm đã thẳng thắn chỉ rõ: không được biến trường học thành nơi làm dịch vụ, thu tiền dưới nhiều hình thức. Theo ông, việc này đi ngược lại bản chất của giáo dục và gây bức xúc trong xã hội.
Nhiều đại biểu Quốc hội cũng đồng tình rằng, nếu không kiểm soát chặt các khoản thu ngoài học phí, chính sách miễn học phí sẽ không đạt được mục tiêu giảm gánh nặng cho người dân. Việc chấn chỉnh không chỉ để bảo vệ phụ huynh, mà còn để giữ gìn sự trong sạch của môi trường giáo dục.
Vấn đề đặt ra không phải là có cho phép chương trình liên kết hay không, mà là cách quản lý và triển khai. Nếu các khoản thu không minh bạch, không tự nguyện đúng nghĩa và tạo ra bất bình đẳng giữa học sinh, thì cần kiên quyết loại bỏ.
Cơ quan quản lý giáo dục cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng xã hội hóa để thu tiền sai bản chất. Chỉ khi trả lại đúng vai trò của trường học là nơi gieo tri thức, nuôi dưỡng nhân cách, giáo dục mới thực sự vì người học.
Theo: Tuổi Trẻ
