Một quan chức cấp cao Mỹ vừa công bố văn bản chính thức của bản ghi nhớ hòa bình gồm 14 điểm với Iran, trong đó đề cập đến việc chấm dứt xung đột, mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng trừng phạt và giải quyết chương trình hạt nhân.
- Kẻ giết người thầm lặng trên mâm cơm – Những dấu hiệu cảnh báo thận đang kêu cứu
- Vải thiều Lục Ngạn tăng giá kỷ lục dù sản lượng sụt giảm mạnh
- Ngưng tim tại nhà: Bé trai 10 tuổi hồi sinh nhờ kỹ thuật ECMO hiện đại
Mỹ công bố bản ghi nhớ hòa bình gồm 14 điểm với Iran
Truyền thông Mỹ ngày 17/6 cho biết một quan chức cấp cao của chính quyền đã công bố văn bản chính thức mang tên “Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran”. Động thái này diễn ra sau nhiều tranh luận về việc nội dung thỏa thuận chưa được công khai trước đó.
Theo nội dung được công bố, Mỹ và Iran cùng các đồng minh liên quan cam kết chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận. Hai bên cũng cam kết không khởi xướng các cuộc xung đột mới, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau và tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của mỗi bên.
Quan chức Mỹ cho biết bản ghi nhớ được xem là nền tảng để mở lại eo biển Hormuz, đồng thời thiết lập cơ chế xử lý các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran. Mỹ kỳ vọng thỏa thuận sẽ tạo điều kiện cho việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt kinh tế trong tương lai nếu Iran đáp ứng các cam kết đã đề ra.
Bản ghi nhớ dự kiến được ký chính thức vào ngày 19/6. Sau thời điểm này, hai nước sẽ có khoảng thời gian 60 ngày để tiếp tục đàm phán, thống nhất các điều khoản cuối cùng của thỏa thuận hòa bình toàn diện.
Eo biển Hormuz và các biện pháp trừng phạt là trọng tâm của thỏa thuận
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của bản ghi nhớ là việc Mỹ cam kết dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và các hoạt động cản trở đối với Iran. Theo kế hoạch, quá trình này sẽ được hoàn tất trong vòng 30 ngày kể từ khi hai bên đạt được thỏa thuận cuối cùng.
Ở chiều ngược lại, Iran cam kết đảm bảo an toàn cho hoạt động đi lại của các tàu thương mại qua eo biển Hormuz mà không thu phí. Nước này cũng sẽ tiến hành rà phá thủy lôi và phối hợp với Oman cùng các quốc gia ven vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý hàng hải phù hợp với luật pháp quốc tế.
Ngoài vấn đề hàng hải, Mỹ còn cam kết xây dựng một kế hoạch tái thiết và phát triển kinh tế Iran với tổng giá trị ít nhất 300 tỷ USD cùng các đối tác khu vực. Đồng thời, Washington dự kiến từng bước chấm dứt các biện pháp trừng phạt, bao gồm cả những lệnh trừng phạt đơn phương và các cơ chế hạn chế tài chính đang áp dụng với Tehran.
Bản ghi nhớ cũng quy định Mỹ sẽ miễn trừ đối với hoạt động xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu mỏ của Iran và cho phép nước này tiếp cận trở lại các khoản tiền, tài sản đang bị đóng băng ở nước ngoài theo lộ trình được hai bên thống nhất.
Vấn đề hạt nhân sẽ tiếp tục được đàm phán trong giai đoạn tiếp theo
Liên quan đến chương trình hạt nhân, Iran tái khẳng định sẽ không mua hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. Hai bên đồng ý thảo luận cơ chế xử lý lượng uranium làm giàu hiện có dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Bản ghi nhớ cũng đề cập đến việc Mỹ và Iran sẽ tiếp tục thương lượng về các nhu cầu hạt nhân dân sự của Tehran cũng như những vấn đề kỹ thuật khác. Trong thời gian đàm phán, Iran sẽ duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân, còn Mỹ cam kết không áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới.
Hai nước sẽ thiết lập một cơ chế điều hành chung nhằm giám sát việc thực hiện các cam kết trong bản ghi nhớ cũng như thỏa thuận cuối cùng trong tương lai. Nếu quá trình đàm phán thành công, thỏa thuận cuối cùng sẽ được trình lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để thông qua bằng một nghị quyết có tính ràng buộc.
Giới quan sát cho rằng việc công bố văn bản 14 điểm là bước đi quan trọng nhằm tạo nền tảng cho tiến trình đối thoại mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh khu vực Trung Đông vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức an ninh và địa chính trị.
Minh Tuấn (tổng hợp)
