Mỹ thúc đẩy nhận thức miền hàng hải tại Indo-Pacific thông qua hỗ trợ giám sát hiện đại, giúp các đối tác tăng năng lực theo dõi hoạt động trên biển.
- Thanh Hóa đầu tư hơn 8,7 tỉ đồng khai quật đền cổ Nguyễn Văn Nghi hơn 400 năm tuổi
- Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trấn an các đồng minh Vùng Vịnh về thỏa thuận hòa bình với Iran
- Iran và Oman muốn thu phí dịch vụ tại eo biển chiến lược Hormuz
Mỹ đẩy mạnh năng lực giám sát biển cho các đối tác Đông Nam Á
Ngày 23/6, Đại sứ quán Mỹ tại Manila thông báo Washington đã bàn giao 4 tàu không người lái Triton cho Lực lượng Vũ trang Philippines. Giá trị lô phương tiện này khoảng 13 triệu USD, tương đương gần 350 tỷ đồng. Động thái trên nằm trong chương trình Hợp tác giám sát hàng hải Indo-Pacific (IPMSC). Đây là sáng kiến được phát triển từ cơ chế hợp tác của nhóm Bộ tứ gồm Mỹ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ.
Chương trình hướng tới tăng cường khả năng nhận thức miền hàng hải cho các quốc gia đối tác trong khu vực. Triton là phương tiện không người lái có khả năng hoạt động cả trên mặt nước và dưới nước. Thiết bị dài hơn 4 m, có thể thực hiện nhiệm vụ liên tục trong 30 ngày. Nhờ đó, phương tiện này hỗ trợ hiệu quả việc giám sát hoạt động hàng hải, theo dõi các hành vi đánh bắt trái phép và phát hiện các mối đe dọa an ninh trên biển.
Theo giới chuyên gia, việc tăng cường năng lực giám sát giúp Philippines theo dõi sát hơn các diễn biến tại Biển Đông. Đây là khu vực thường xuyên xuất hiện căng thẳng giữa Manila và Bắc Kinh. TS Satoru Nagao thuộc Viện Nghiên cứu Hudson nhận định các tàu Triton có thể hỗ trợ phát hiện những hoạt động kéo dài trong vùng biển tranh chấp. Ông cho rằng việc Trung Quốc mở rộng hiện diện tại bãi cạn Scarborough đang làm gia tăng quan ngại trong khu vực. Vì vậy, khả năng thu thập dữ liệu liên tục và chính xác trở thành yếu tố quan trọng để các nước đối tác đánh giá tình hình thực địa cũng như đưa ra phản ứng phù hợp.
Chương trình IPMSC trở thành công cụ chiến lược của Washington
Được Bộ tứ thông qua từ năm 2022, chương trình nhận thức miền hàng hải Indo-Pacific ban đầu tập trung vào chia sẻ dữ liệu giám sát. Sau đó, sáng kiến tiếp tục được mở rộng thành IPMSC với quy mô hợp tác lớn hơn. Mục tiêu của chương trình là kết nối các hệ thống giám sát vệ tinh, trên không và trên biển của các nước thành viên. Đồng thời, Washington còn hỗ trợ phương tiện, đào tạo nhân lực và chia sẻ dữ liệu cho nhiều đối tác trong khu vực.
Theo thông tin từ phía Mỹ, hiện có khoảng 19 quốc gia tại Indo-Pacific tham gia cơ chế hợp tác này. Năm 2025, Washington công bố khoản đầu tư khoảng 55 triệu USD nhằm hỗ trợ các quốc gia Đông Nam Á và khu vực nam Thái Bình Dương. Trong đó, Biển Đông được xem là một trong những trọng tâm ưu tiên. Mỹ cho rằng khu vực này có vai trò quan trọng đối với tự do hàng hải và ổn định thương mại quốc tế. Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, từ năm 2020, Washington đã đóng góp 293 triệu USD cho các nước Indo-Pacific thông qua Sáng kiến An ninh Hàng hải (MSI).
Nguồn lực này được sử dụng để cung cấp thiết bị, vật tư và hỗ trợ xây dựng năng lực giám sát biển. GS Stephen Robert Nagy nhận định nhận thức toàn diện về lĩnh vực hàng hải là điều kiện then chốt đối với mọi hoạt động phòng thủ và bảo vệ tuyến vận tải biển. Ông cho rằng chương trình của Mỹ đang góp phần tạo ra sức răn đe trước các hành động có thể làm thay đổi hiện trạng tại Biển Đông, eo biển Đài Loan và biển Hoa Đông.
Hoàng Lan (Tổng hợp)
