Thỏa thuận gia hạn 60 ngày đi kèm các điều kiện về hạt nhân và eo biển Hormuz đang chờ ông Trump thông qua, dù căng thẳng quân sự vẫn chưa hạ nhiệt.
- Thời sự quốc tế nổi bật với vụ nổ hóa chất và căng thẳng hạt nhân
- Xung đột Iran: Mỹ đối mặt gánh nặng ngân sách và thách thức quân sự
- Không kích Iran: Mỹ phá hủy trạm điều khiển UAV tại Bandar Abbas
Nội dung chính của thỏa thuận gia hạn ngừng bắn 60 ngày
Theo các báo cáo từ Reuters và trang tin Axios ngày 28/5, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ nhằm kéo dài thời gian ngừng bắn thêm 60 ngày. Đây là bước đi cần thiết để các bên có thêm thời gian đàm phán về các vấn đề hạt nhân đang gây bế tắc. Theo nội dung dự thảo, Iran cam kết sẽ không theo đuổi việc chế tạo vũ khí hạt nhân và chấp nhận thảo luận về phương án xử lý kho dự trữ uranium đã được làm giàu. Đây là những điều kiện kiên quyết mà phía Washington đưa ra để có thể tiếp tục duy trì các kênh đối thoại ngoại giao.
Ngoài vấn đề hạt nhân, thỏa thuận cũng chú trọng đến việc ổn định kinh tế và an ninh hàng hải tại khu vực vùng Vịnh. Phía Iran đồng ý đảm bảo tự do lưu thông cho các tàu hàng đi qua eo biển Hormuz, không gây cản trở hay áp đặt các loại thuế phí bất hợp lý. Một trong những nhiệm vụ cấp bách là Tehran phải hoàn thành việc tháo gỡ toàn bộ hệ thống thủy lôi tại vùng biển này trong thời hạn 30 ngày. Đổi lại, quân đội Mỹ sẽ rút bớt lực lượng và dỡ bỏ các lệnh phong tỏa hải quân nhắm vào các cảng biển thương mại của Iran ngay khi tình hình ổn định trở lại.
Thông tin về việc đạt được thỏa thuận đã tác động tích cực đến thị trường năng lượng, khiến giá dầu có dấu hiệu giảm nhẹ vào ngày 28/5. Các chuyên gia kinh tế nhận định việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz sẽ giúp giảm bớt áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, thỏa thuận hiện vẫn đang ở trạng thái chờ phê duyệt từ Tổng thống Donald Trump. Trước đó, trong cuộc họp nội các ngày 27/5, ông Trump cho biết ông vẫn chưa thực sự hài lòng với các tiến triển hiện tại và yêu cầu các bên phải có những cam kết cụ thể hơn nữa trên thực tế.
Tình hình giao tranh và các cáo buộc vi phạm thỏa thuận
Mặc dù có những tiến triển trên bàn đàm phán, nhưng tình hình thực địa vào ngày 28/5 vẫn ghi nhận nhiều vụ xung đột nghiêm trọng. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã tiêu diệt 5 thiết bị bay không người lái của Iran và phá hủy một trạm điều khiển quân sự tại cảng Bandar Abbas. Phía Mỹ khẳng định các hành động này là cần thiết để ngăn chặn các vụ tấn công nhắm vào lực lượng của họ tại khu vực. Washington cáo buộc Tehran đã vi phạm nghiêm trọng tinh thần của lệnh ngừng bắn khi liên tục duy trì các hoạt động quân sự mang tính đe dọa.
Để đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng xác nhận đã thực hiện một vụ tấn công vào căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait vào cùng ngày 28/5. Tehran khẳng định đây là phản ứng tự vệ chính đáng trước các hành động quân sự của Mỹ nhắm vào chủ quyền của họ. Việc hai bên liên tục “ăn miếng trả miếng” trên thực địa đã đặt thỏa thuận gia hạn 60 ngày vào thế khó. Những vụ nổ tại Kuwait và Bandar Abbas vào ngày 28/5 đã cho thấy sự mong manh của các nỗ lực hòa bình hiện nay, đòi hỏi sự kiềm chế lớn từ cả hai quốc gia.
Trước những diễn biến phức tạp này, dư luận đang chờ đợi một quyết định chính thức từ Nhà Trắng để xác định tương lai của khu vực. Việc gia hạn 60 ngày ngừng bắn được xem là giải pháp khả thi nhất để tránh một cuộc chiến tranh diện rộng, nhưng nó cũng đòi hỏi những nỗ lực thực chất hơn từ cả Washington và Tehran. Các mốc thời gian từ ngày 27/5 đến 28/5 cho thấy một sự giằng co quyết liệt giữa ngoại giao và quân sự. Nếu không thể kiểm soát được các xung đột nhỏ lẻ, triển vọng về một thỏa thuận hạt nhân dài hạn sẽ trở nên vô cùng khó khăn đối với tất cả các bên.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
