Nguy cơ nắng nóng khắc nghiệt khi El Nino quay lại vào năm 2026

Chuyên gia cảnh báo hiện tượng El Nino quay lại có thể khiến thời tiết Việt Nam năm 2026 trở nên nắng nóng khắc nghiệt và tiềm ẩn nhiều thiên tai cực đoan.

Diễn biến phức tạp khi hiện tượng El Nino quay lại

Hiện tượng El Nino được dự báo có khả năng quay lại trong mùa hè năm 2026 với xác suất trên 60%. Theo TS Trương Bá Kiên, cường độ của đợt này có thể đạt ngưỡng rất mạnh vào cuối năm. Các chuyên gia quốc tế thường gọi những đợt có chỉ số ONI từ 2 độ C trở lên là siêu El Nino. Chỉ số này phản ánh dị thường nhiệt độ mặt nước biển tại trung tâm xích đạo Thái Bình Dương. Hiện nay, các tín hiệu từ đại dương đã bắt đầu xuất hiện rõ rệt hơn. Tuy nhiên, dự báo về cường độ cực đại vẫn còn một số điểm chưa thống nhất giữa các mô hình. Thời kỳ rào cản mùa xuân khiến các kịch bản dự báo có biên độ khá rộng.

Nếu El Nino thực sự phát triển mạnh, nó có thể tiệm cận các đợt lịch sử năm 1997 và 2015. Mặc dù vậy, tác động thực tế không chỉ phụ thuộc vào biên độ nhiệt của mặt biển. Nó còn chịu ảnh hưởng bởi cấu trúc không gian của nhiệt độ trên toàn Thái Bình Dương. Thời điểm hiện tượng đạt cực đại cũng đóng vai trò then chốt trong việc hình thành thời tiết. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các cực đoan khí hậu thường không mang tính tuyến tính đơn giản. Sự chồng lấn giữa dao động tự nhiên và nền nhiệt đang tăng khiến mọi thứ phức tạp hơn. Do đó, chúng ta không nên mặc định các kịch bản cũ sẽ lặp lại hoàn toàn.

Về bản chất, hiện tượng này làm thay đổi chênh lệch nhiệt độ mặt biển dọc vùng xích đạo. Sự khác biệt giữa phía tây và phía đông bị suy yếu đáng kể. Điều này kéo theo sự xáo trộn của hoàn lưu Walker và các hệ thống gió quy mô lớn. Các vùng mây đối lưu và khu vực mưa lớn sẽ bị dịch chuyển vị trí. Cơ chế này khiến các hình thái thời tiết trên toàn cầu bị thay đổi bất ngờ. Tác động của hiện tượng không đồng nhất giữa các khu vực khác nhau trên thế giới. Nó phụ thuộc vào tương tác với các hệ thống khí hậu và địa hình khu vực. Việc theo dõi thường xuyên các bản tin dự báo khí hậu là vô cùng cần thiết.

Khô hạn ở Tây Nguyên năm 2024. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

Tác động của nắng nóng và giải pháp ứng phó rủi ro

Tại Việt Nam, hiện tượng này thường gây ra xu thế nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm. Nhiệt độ trung bình có thể tăng thêm từ 0,5 đến 1 độ C tùy từng khu vực. Nguy cơ nắng nóng diện rộng và gay gắt sẽ tăng cao trong các tháng tới. Tình trạng bốc thoát hơi nước mạnh có thể dẫn đến thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng. Khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ thường chịu ảnh hưởng rõ rệt về hạn hán. Trong khi đó, miền Bắc sẽ đối mặt với số ngày nắng nóng tăng lên đáng kể. Dù số lượng bão trên Biển Đông có xu hướng ít đi nhưng rủi ro không giảm. Những cơn bão có quỹ đạo phức tạp hoặc cường độ mạnh vẫn có thể xuất hiện.

Rủi ro khí hậu sẽ gia tăng theo từng mùa khi hiện tượng này mạnh dần cuối năm. Trong mùa hè và đầu thu, áp lực lớn nhất là nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao. Nguồn nước thủy điện có nguy cơ suy giảm do lượng mưa thiếu hụt kéo dài. Từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, hạn hán và xâm nhập mặn sẽ đe dọa sản xuất. Các đợt nóng sẽ có xu hướng kéo dài và tác động mạnh hơn đến sức khỏe. Biến đổi khí hậu đang đóng vai trò nâng nền nhiệt xuất phát của toàn hành tinh. Khi cộng hưởng với dao động tự nhiên, các đợt nắng nóng trở nên khắc nghiệt hơn. Chúng ta cần sẵn sàng ứng phó với nhiều loại hình rủi ro cùng một lúc.

Công tác ứng phó cần được chuẩn bị theo hướng đa rủi ro thay vì đơn tuyến. Ngành nông nghiệp cần chủ động điều chỉnh lịch thời vụ và cơ cấu cây trồng phù hợp. Các biện pháp tưới tiết kiệm nước cần được áp dụng rộng rãi tại các vùng khô hạn. Ngành năng lượng phải có phương án dự phòng cho tình huống thủy điện thiếu nước. Ở cấp địa phương, cần theo dõi sát các hiện tượng giông, lốc và mưa đá. Cháy rừng cũng là một mối nguy tiềm ẩn cần được kiểm soát chặt chẽ. Việc quản trị rủi ro phải dựa trên các dự báo khí hậu hạn dài cập nhật. Các cộng đồng cần được nâng cao nhận thức để giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Theo: VnExpress