Một nghiên cứu kéo dài 20 năm tại Nhật Bản cho thấy giấc mơ bất tử bằng nhân bản là bất khả thi. Các bản sao động vật có vú dần suy thoái di truyền qua nhiều thế hệ và cuối cùng không thể tồn tại. Kết quả này đặt ra giới hạn rõ ràng cho công nghệ nhân bản trong tương lai.
- Mỹ tự hủy máy bay vận tải trong chiến dịch giải cứu phi công tại Iran
- Đặc nhiệm Mỹ giải cứu sĩ quan mắc kẹt trong lãnh thổ Iran
- Nam thanh niên thoát chết khi xe máy bị tàu hỏa hất văng
Hành trình 20 năm và thí nghiệm nhân bản qua 58 thế hệ
Trong nhiều thập kỷ, ý tưởng nhân bản vô hạn để đạt được sự bất tử luôn thu hút trí tưởng tượng của con người. Từ các tác phẩm khoa học viễn tưởng đến những giả thuyết khoa học táo bạo, nhiều người tin rằng việc liên tục tạo ra bản sao có thể giúp con người “tái sinh” trong cơ thể mới. Tuy nhiên, thực tế khoa học lại cho thấy một hướng đi hoàn toàn khác.
Nghiên cứu do Đại học Yamanashi (Nhật Bản) thực hiện và công bố trên tạp chí Nature Communications đã theo dõi quá trình nhân bản trên chuột trong suốt hai thập kỷ. Thí nghiệm bắt đầu từ năm 2005 với một con chuột cái, sử dụng kỹ thuật chuyển nhân tế bào soma, phương pháp từng được dùng để tạo ra cừu Dolly nổi tiếng.
Từ cá thể ban đầu, các nhà khoa học liên tục nhân bản qua nhiều thế hệ bằng cách lấy tế bào từ cá thể trưởng thành để tạo ra thế hệ tiếp theo. Quá trình này được lặp lại hơn 30.000 lần thử nghiệm, tạo nên một dòng chuột kéo dài đến thế hệ thứ 58. Đây được xem là chuỗi nhân bản dài nhất từng được ghi nhận ở động vật có vú.
Sự sụp đổ di truyền: Khi bản sao không còn hoàn hảo
Ở những thế hệ đầu tiên, kết quả tương đối khả quan. Các cá thể chuột nhân bản phát triển bình thường, có tuổi thọ tương đương chuột sinh sản tự nhiên. Thậm chí, đến khoảng thế hệ thứ 25, tỷ lệ thành công còn có dấu hiệu cải thiện, khiến nhiều người kỳ vọng vào khả năng duy trì lâu dài của phương pháp này.
Tuy nhiên, bước ngoặt xuất hiện sau thế hệ thứ 27. Tỷ lệ sinh thành công bắt đầu giảm dần và tình trạng suy thoái di truyền ngày càng rõ rệt. Đến thế hệ thứ 57, chỉ còn khoảng 0,6% phôi có thể phát triển thành cá thể sống. Sang thế hệ thứ 58, dòng chuột gần như chấm dứt hoàn toàn khi hầu hết phôi không thể phát triển, còn những cá thể hiếm hoi sinh ra cũng chỉ sống được trong thời gian rất ngắn.
Nguyên nhân chính được xác định là sự tích tụ đột biến gen qua từng thế hệ. Mỗi lần nhân bản, bộ gen không được sao chép hoàn toàn chính xác mà xuất hiện thêm hàng chục đột biến mới. Theo thời gian, các lỗi này tích lũy, gây ra đứt gãy DNA, đảo ngược nhiễm sắc thể và thậm chí mất nhiễm sắc thể quan trọng. Điều này khiến cấu trúc di truyền bị phá vỡ nghiêm trọng, vượt quá khả năng duy trì sự sống của cơ thể.
Vì sao sinh sản hữu tính vẫn là chìa khóa của sự sống
Kết quả nghiên cứu cũng góp phần giải thích vì sao sinh sản hữu tính vẫn tồn tại phổ biến trong tự nhiên, dù không phải là cách hiệu quả nhất về mặt truyền gen. Không giống như nhân bản vô tính, sinh sản hữu tính tạo ra sự kết hợp mới giữa hai bộ gen, giúp giảm thiểu sự tích tụ đột biến và duy trì tính ổn định di truyền.
Trong tự nhiên, một số loài vẫn có thể sinh sản bằng cách tự nhân bản mà không gặp phải sự sụp đổ di truyền, như tôm càng cẩm thạch. Những loài này sở hữu cơ chế đặc biệt giúp kiểm soát đột biến, bao gồm khả năng loại bỏ tế bào lỗi và hệ thống sửa chữa DNA hiệu quả. Nhờ đó, chúng có thể duy trì nòi giống mà không cần đến sinh sản hữu tính.
Ngược lại, động vật có vú, bao gồm con người, không có những cơ chế bảo vệ tương tự. Điều này khiến việc nhân bản liên tục dẫn đến tích tụ lỗi di truyền và cuối cùng là sự sụp đổ của toàn bộ dòng giống. Nghiên cứu 20 năm đã khẳng định rằng, với động vật có vú, nhân bản không thể là con đường để đạt được sự bất tử, mà chỉ là một giới hạn khoa học cần được nhìn nhận rõ ràng.
Theo: Báo Dân trí
