Người tạo nên chiếc cúp World Cup trở thành biểu tượng bóng đá thế giới

MILAN (Italy) – Chiếc cúp FIFA World Cup do nhà điêu khắc Silvio Gazzaniga thiết kế từ hơn nửa thế kỷ trước vẫn tiếp tục được sử dụng tại World Cup 2026, trở thành biểu tượng gắn với khát vọng chiến thắng của các đội tuyển và người hâm mộ.

Sau trận chung kết World Cup 2026 giữa Tây Ban Nha và Argentina diễn ra ngày 19/7 (rạng sáng 20/7 theo giờ Hà Nội), đội vô địch sẽ nâng cao chiếc cúp do Silvio Gazzaniga sáng tạo từ đầu thập niên 1970. Tác phẩm ra đời sau khi FIFA tổ chức cuộc thi tìm mẫu cúp mới, bởi Brazil được quyền giữ vĩnh viễn cúp Jules Rimet sau lần thứ ba đăng quang vào năm 1970.

Silvio Gazzaniga thực hiện tác phẩm tại xưởng điêu khắc ở thành phố Milan với mong muốn hội tụ ba cảm xúc đặc trưng của bóng đá trong một thiết kế thống nhất, gồm nỗ lực của cầu thủ, niềm hân hoan của người hâm mộ và khoảnh khắc chiến thắng. Trong hơn 50 phương án gửi tới FIFA, ông là người duy nhất nộp mô hình hoàn chỉnh, giúp ban giám khảo hình dung đầy đủ cả hình thức lẫn ý tưởng của chiếc cúp.

Thiết kế gồm hai hình người vươn lên nâng quả địa cầu, tạo nên hình khối mang tính biểu tượng. Theo ông Giorgio Gazzaniga, con trai nhà điêu khắc, cha ông đã trải qua nhiều lần phác thảo trước khi lựa chọn hình ảnh quả địa cầu kết hợp các đường xoắn gợi liên tưởng đến cấu trúc ADN.

Ông Giorgio giải thích phần xoắn ốc tượng trưng cho hành trình cầu thủ vươn tới đỉnh cao vinh quang bằng ý chí chiến đấu và sự hy sinh. Hai cánh tay nâng quả địa cầu cũng được xem như đôi cánh của nữ thần chiến thắng, đồng thời thể hiện niềm vui vỡ òa của người hâm mộ khi đội bóng yêu thích giành chức vô địch.

World Cup 2026 đánh dấu lần thứ 14 chiếc cúp này được sử dụng và FIFA đã quyết định tiếp tục duy trì thiết kế ít nhất đến hết World Cup 2038. Bản gốc của chiếc cúp cao 36 cm, được chế tác bằng vàng 18 carat, đặt trên phần đế gồm hai vòng đá malachite màu xanh, tượng trưng cho mặt sân bóng.

Sau mỗi kỳ World Cup, chiếc cúp gốc đều được hoàn trả về trụ sở FIFA tại Thụy Sĩ để lưu giữ, còn đội tuyển vô địch nhận một bản sao mạ vàng. FIFA cũng đã chấm dứt quy định cho phép đội bóng vô địch ba lần được sở hữu vĩnh viễn chiếc cúp gốc như trước đây.

Giorgio, con trai nhà điêu khắc Silvio Gazzaniga, giới thiệu bản vẽ, khuôn đúc và bản khắc mẫu của cúp vô địch World Cup trong ảnh chụp ngày 11/7. (Ảnh minh họa: TNM)

Silvio Gazzaniga qua đời năm 2016, hưởng thọ 95 tuổi, để lại dấu ấn sâu đậm với nhiều danh hiệu nổi tiếng khác như UEFA Cup và Siêu cúp châu Âu. Gia đình ông vẫn bảo tồn nguyên vẹn phòng làm việc tại ngoại ô Milan cùng các bản phác thảo, nguyên mẫu dự thi FIFA và khuôn đúc bằng sáp như một phần di sản sáng tạo.

Ông Giorgio Gazzaniga vẫn nhớ rõ thời khắc theo dõi trận chung kết World Cup 1974 giữa Tây Đức và Hà Lan, khi chiếc cúp do cha mình thiết kế lần đầu được trao cho đội vô địch. “Niềm vui thực sự bùng nổ khi tuyển Tây Đức nâng cao chiếc cúp ở Munich và cả sân vận động vỡ òa. Đó là khoảnh khắc món đồ bình thường trở thành biểu tượng”, ông nói.

Minh Tuấn (tổng hợp)