Từ chuồng ngựa bạch đến những đổi thay ở Thượng Quan

Tại xã Thượng Quan (Thái Nguyên), các mô hình chăn nuôi, trồng trọt cùng nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia đang giúp người dân từng bước cải thiện thu nhập, tạo nền tảng giảm nghèo ở vùng cao.

Địa bàn rộng, dân cư phân tán và phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số khiến công tác giảm nghèo tại đây còn nhiều trở ngại. Tuy vậy, những chuyển biến trong cách tổ chức sản xuất và sự tham gia của người dân đang góp phần đưa các nguồn hỗ trợ vào đời sống, tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế tại địa phương.

Thượng Quan là xã miền núi đặc biệt khó khăn, hiện có hơn 3.700 người, chủ yếu thuộc các dân tộc Tày, Nùng, Mông và Dao, sinh sống tại 7 thôn, bản. Đây cũng là một trong những đơn vị hành chính cấp xã không thực hiện sắp xếp, sáp nhập.

Tỷ lệ hộ nghèo còn cao, đặt ra áp lực đối với cấp ủy và chính quyền địa phương. Tại thôn Nà Kéo, sau khi tiếp nhận thêm một số hộ từ thôn Sáo Sào và Nà Ngần, địa bàn có tổng cộng 153 hộ, trong đó hơn 80% thuộc diện nghèo. Trước thực tế này, xã xác định giảm nghèo cần bắt đầu từ việc thay đổi tư duy sản xuất, khuyến khích người dân chủ động làm kinh tế thay vì trông chờ vào hỗ trợ.

Gia đình bà Hoàng Thị Liễu ở thôn Nà Kéo là một trường hợp cho thấy sự thay đổi ấy. Từ chăn nuôi nhỏ lẻ, gia đình bà chuyển sang đầu tư chuồng trại kiên cố, chủ động trồng cỏ dự trữ thức ăn và tiêm phòng định kỳ cho đàn gia súc. Cùng với chăn nuôi, gia đình còn gieo cấy lúa Khẩu Nua Lếch và trồng cây thuốc lá.

Nhờ cách tổ chức sản xuất này, thu nhập hằng năm của gia đình đạt gần 300 triệu đồng, cuộc sống dần ổn định và không còn thuộc diện hộ cận nghèo. Bà Hoàng Thị Liễu phấn khởi cho biết: Gia đình tôi được hỗ trợ nhiều từ các chương trình mục tiêu quốc gia, như hỗ trợ ngựa bạch sinh sản. Trước đây, gia đình thuộc diện hộ cận nghèo của thôn Nà Kéo, nay cuộc sống đã ổn định hơn nhiều.

Câu chuyện của gia đình bà Liễu cũng phản ánh tác động của các chương trình hỗ trợ sản xuất tại thôn Nà Kéo. Theo ông Lý Trường Giang, Trưởng thôn Nà Kéo, khoảng 2-3 năm trước, đời sống kinh tế của người dân còn nhiều khó khăn. Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp thông qua các chương trình, dự án, trong đó có hỗ trợ nuôi ngựa bạch sinh sản, người dân có thêm điều kiện phát triển kinh tế.

Đến nay, tổng đàn ngựa của thôn đã đạt gần 100 con, trở thành một nguồn thu nhập cho các hộ chăn nuôi. Bên cạnh những hộ gia đình tự phát triển sản xuất, các mô hình hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác trên địa bàn cũng góp phần tạo việc làm và tăng thu nhập cho lao động địa phương.

Các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác góp phần tạo việc làm cho lao động địa phương. (Ảnh minh họa: TNM)

Những chuyển biến trong sản xuất được thể hiện qua các chỉ tiêu kinh tế – xã hội của xã. Tỷ lệ lao động qua đào tạo tại Thượng Quan hiện đạt 90,5%; mức giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều phấn đấu đạt 17,25%, hoàn thành 100% chỉ tiêu đề ra.

Trong năm 2026, tổng sản lượng lương thực có hạt của xã ước đạt 1.971 tấn. Sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 247,3 tấn, vượt gần 24% kế hoạch; diện tích trồng rừng đạt 50,42ha. Đây là những kết quả từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và lâm nghiệp trên địa bàn.

Ông Phan Văn Tố, Chủ tịch UBND xã Thượng Quan, nhấn mạnh: Các chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai trên địa bàn qua nhiều giai đoạn, đặc biệt là giai đoạn 2021-2025, với các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất mang lại hiệu quả, cải thiện thu nhập cho người dân. Trong giai đoạn này, xã Thượng Quan triển khai 14 dự án, chủ yếu về chăn nuôi, trong đó có những dự án rất hiệu quả…

Trên cơ sở những kết quả đã đạt được, giai đoạn 2026-2030, Thượng Quan đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP nông, lâm, thủy sản đạt 4%; nâng tổng sản lượng lương thực lên hơn 2.060 tấn và duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 70%. Những mục tiêu này đòi hỏi địa phương tiếp tục phát huy nội lực, đồng thời sử dụng hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ để duy trì sinh kế và cải thiện đời sống người dân.

Ở Thượng Quan, giảm nghèo không chỉ được đo bằng số hộ thoát nghèo mà còn thể hiện qua những thay đổi trong cách làm ăn, từ chuồng trại, đồng ruộng đến các mô hình hợp tác sản xuất. Khi người dân chủ động hơn trong phát triển kinh tế và các chính sách hỗ trợ được chuyển thành sinh kế cụ thể, vùng cao có thêm nền tảng để hướng tới phát triển bền vững.

Nguyễn Liên (tổng hợp)