Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành cơ chế sử dụng nguồn đóng góp từ hoạt động khai thác khoáng sản để đầu tư hạ tầng, cải thiện điều kiện sống cho người dân tại các địa phương chịu tác động.
- Tài xế công nghệ đối mặt rủi ro khi bị lợi dụng vận chuyển ma túy
- Mưa lớn vượt dự báo, phố Long Biên ngập sâu, xe chết máy
- Mỹ và Israel chuẩn bị không kích cơ sở năng lượng Iran cuối tuần này
Ngày 17/7, Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành Nghị quyết số 61/2026/NQ-HĐND quy định mức thu và quản lý, sử dụng kinh phí đóng góp của tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Chính sách được xây dựng nhằm tạo nguồn lực đầu tư trở lại cho các xã có hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản, khắc phục những ảnh hưởng kéo dài đến đời sống và môi trường.
Là địa phương có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú với các loại như vonfram, than, sắt, chì, kẽm và vật liệu xây dựng, Thái Nguyên nhiều năm qua phát triển mạnh ngành khai khoáng. Hoạt động này không chỉ cung cấp nguyên liệu cho sản xuất, xuất khẩu mà còn tạo việc làm cho hàng vạn lao động và đóng góp mỗi năm hàng nghìn tỷ đồng vào ngân sách tỉnh.
Riêng khu vực khai thác, chế biến vonfram tại mỏ Núi Pháo tạo việc làm cho gần 1.000 công nhân, kỹ sư và chuyên gia. Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên hiện sử dụng hơn 3.000 lao động, trong khi nhiều mỏ than, sắt và chì – kẽm cũng duy trì từ 400 đến 500 lao động mỗi đơn vị.
Tuy nhiên, nhiều địa phương có hoạt động khai thác khoáng sản vẫn chưa được hưởng lợi tương xứng với những đóng góp của ngành. Xã Quang Sơn là ví dụ điển hình khi sở hữu 18 mỏ đá đang hoạt động, cung cấp khoảng 40% sản lượng đá xây dựng của tỉnh nhưng nhiều năm vẫn là địa phương còn nhiều khó khăn.
Bình quân mỗi mỏ đá tại Quang Sơn chỉ tạo việc làm cho khoảng 15 lao động, trong đó người địa phương chiếm khoảng 30%. Dù thu ngân sách hằng năm trên địa bàn đạt khoảng 46 tỷ đồng, phần lớn nguồn thu này được điều tiết vào ngân sách tỉnh.
Phó Chủ tịch UBND xã Khúc Kim Quảng cho biết: “Hằng năm, doanh nghiệp khai thác đá hỗ trợ vật liệu xây dựng đường giao thông nông thôn, một số hoạt động an sinh xã hội trên địa bàn. Trong khi đó, khai thác, chế biến đá từ hàng chục năm nay đã và đang tác động tiêu cực đến các hoạt động kinh tế, đi lại, cuộc sống, môi trường địa phương”.
Không chỉ chịu ảnh hưởng về kinh tế, người dân còn đối mặt với tình trạng hạ tầng xuống cấp và ô nhiễm môi trường. Tuyến đường trục xã Quang Sơn từ Quốc lộ 1B đi các xóm Thống Nhất, Đồng Luông và sang xã Vân Lăng nhiều năm bị xe tải chở đá cày xới, gây khó khăn cho việc đi lại và vận chuyển hàng hóa.
Ông Lăng Văn Hòa ở xóm Thống Nhất chia sẻ: “Hơn 10 năm trước, tuyến đường trục xã được rải nhựa, việc đi lại khá thuận lợi. Tuy nhiên, sau một thời gian, người dân phải gọi đây là tuyến đường “đau khổ” bởi ô-tô chở đá trọng tải lớn qua lại rầm rập suốt ngày khiến mặt đường hư hỏng nặng, chi chít ổ trâu, ổ voi. Xe gầm thấp gần như không thể lưu thông; việc đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân và học tập của học sinh gặp rất nhiều khó khăn, ảnh hưởng lớn đến phát triển kinh tế-xã hội địa phương. May mắn đến nay chưa xảy ra tai nạn giao thông nghiêm trọng, phần nào do đường nhỏ hẹp, xuống cấp nên các xe chở đá không thể chạy nhanh”.
Tại xã Tân Thành, hoạt động khai thác đất san lấp cũng gây áp lực lên giao thông và môi trường khi xe tải trọng lớn thường xuyên lưu thông với mật độ cao. Có thời điểm, bụi đất phủ kín tuyến đường chính, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, sinh hoạt và từng xảy ra tai nạn giao thông có người tử vong.
Để khắc phục tình trạng này, cuối năm 2025, UBND tỉnh Thái Nguyên đã phê duyệt dự án nâng cấp tuyến đường trục chính xã Quang Sơn với tổng vốn đầu tư sau điều chỉnh 79,1 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027. Địa phương cũng có chủ trương đầu tư tuyến đường công vụ riêng phục vụ vận chuyển đá ra Quốc lộ 1B, đồng thời nâng cấp tuyến đường qua xã Tân Thành.
Theo Nghị quyết số 61/2026/NQ-HĐND, các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản sẽ đóng góp mức kinh phí bằng 1% giá tính thuế tài nguyên tương ứng từng nhóm khoáng sản. Nguồn kinh phí này được sử dụng để đầu tư hạ tầng kinh tế – xã hội, sản xuất, nước sinh hoạt, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân tại các địa phương có hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản.
Mộc Linh (tổng hợp)
